Dịch chuyển
Mỗi lần dịch chuyển, trong chừng mực nào đó, là một cơ hội để làm lại từ đầu.
Lần dịch chuyển đầu tiên của mình là năm lên lớp 10. Từ lớp 2 đến lớp 9 mình được làm lớp trưởng, rồi bí thư Đoàn, nói chung là vào loại có chức có quyền trong lớp. Nhưng tất cả bắt đầu từ một sự ngẫu nhiên. Hồi lớp 2, khi cô giáo mới nhận lớp và chưa biết cháu nào với cháu nào, cô muốn bầu ra một bạn lớp trưởng. Khi cô đang quét mắt rà soát khắp lượt thì mình ngẩng lên và nhìn vào mắt cô. Thế là cô chỉ định luôn, vẫn còn nhớ hồi đấy mình tết tóc hai bên. Trong suốt những năm làm lớp trưởng đấy, mình luôn mơ hồ cảm thấy là mình thật ra không thích hợp cho vị trí này, vì chẳng đứa nào sợ mình, mình không có uy, không giữ được trật tự lớp, dằn vặt bản thân những lần vì nghĩa vụ mà phải báo cáo cho thầy cô giáo những bạn nào "yêu nhau" ở trong lớp. Mình luôn canh cánh trong lòng câu hỏi, có phải tất cả chỉ là thói quen, vì mình đã làm lớp trưởng lớp 2 nên làm tiếp lớp 3, rồi một mạch hết cấp 1. Khi xin vào trường cấp 2 thì bố mình đã dẫn thành tích làm lớp trưởng và cô hiệu trưởng nhận luôn hồ sơ mà không cần kì kèo nhiều, nên mình lại tiếp tục làm lớp trưởng hết cấp 2. Mình luôn muốn biết có phải là mình thật sự xứng đáng với vai trò đấy, hay tất cả chỉ là kết quả kéo theo của một sự tình cờ.
Thế nên lúc vào lớp 10, mình giấu tiệt cái lý lịch hoành tráng đấy đi, nhất quyết không khai ra khi lớp bắt đầu bầu bán ban cán sự. Lần đầu tiên, mình sống cuộc đời dân thường trong lớp, và cảm giác như bị mất đi một ít bản dạng (identity) của mình. Quen được các bạn cùng lớp gọi là "lớp trưởng", quen được làm trung tâm của sự chú ý, quen là đại diện của quyền lực được trao gửi từ phía các thầy cô, mình đã bị mất phương hướng một thời gian dài. Mình nhớ bọn bạn cũ, những đứa luôn gọi mình là "chị", yêu quý mình và nể trọng mình. Mình sống như một con kiến câm lặng trong tập thể lớp 10 đấy, thấy không thoải mái với sự bỗ bã cười cợt của những đứa ngồi xung quanh, không biết nói gì với bọn nó. Bọn nó thấy mình ngồi rù rù một góc, cũng không hỏi.
Phải mất rất lâu, rất lâu, mình mới tìm được một vài đồng minh là những cô bạn ngoan hiền như mình, trong đó, phần lớn là những cô có nhu cầu nói khủng khiếp mà không có ai nghe. Họ chơi với mình vì mình lặng lẽ và kiên nhẫn, chỉ vì không biết từ chối ra sao, ngồi nghe những câu chuyện kéo dài hàng tiếng đồng hồ, xuyên từ tiết học này sang tiết học khác của họ.
Đến cuối năm lớp 11 thì mình được bầu làm lớp phó, vì học giỏi văn, mà cô chủ nhiệm dạy văn, còn lý do nào nữa hay không thì mình không biết, nhưng mình rất hài lòng vì đã trả lời được câu hỏi của bản thân suốt 7 năm làm lớp trưởng. Có thể trong bản thân mình có một phẩm chất gì đó, có thể mình xứng đáng, có thể đấy không phải là kết quả của cái liếc mắt ngẫu nhiên. Có thể dù hôm đó mình không ngẩng lên nhìn cô giáo, thì mình vẫn sẽ làm lớp trưởng, qua con đường này hay con đường khác.
Lần dịch chuyển thứ hai của mình là lúc lên đại học. Mình cố sống cố chết để đi du học cũng vì muốn trả lời câu hỏi "giới hạn của mình nằm ở đâu". Có một lần hồi lớp 9 đi chơi xa bằng xe đạp bị lạc, ngày hôm đó mình đã đạp khoảng 60km cả đi cả về, mà bản thân không bao giờ nghĩ mình có thể đạp xe như thế. Từ đó nghĩ rằng, khi bị đặt vào những hoàn cảnh cùng cực, mình sẽ khám phá ra được những khả năng của bản thân. Việc đi du học chính là để đặt mình vào một hoàn cảnh như thế.
Và cái sự cùng cực đấy chính là việc cảm thấy vô cùng lạc lõng, không có gì để bám trụ, tất cả những cái từ trước đến nay mình biết và coi là một phần của identity đều bị xóa sạch. Không chỉ là một vai trò cụ thể như là "lớp trưởng" nữa, mình chẳng còn gì cả. Con ngoan, trò giỏi, thanh niên năng động. Ở chỗ không ai biết mình là ai, sau khi giới thiệu tên, quốc tịch, mình chẳng biết nói gì nữa. (Chưa kể với phần lớn những người ở đó, tên và quốc tịch của mình cũng quá xa lạ và chẳng gợi ra điều gì). Không có dấu mốc nào để bám vào mà nói tôi là ai. Giữa những người lạ hoắc và quá khác biệt, mình chẳng biết nên tô vẽ gì để ra được hình ảnh của bản thân. Cứ loay hoay, loay hoay như thế.
Thời gian đầu thì ban ngày mình căng như sợi dây đàn, ban đêm lại bị hành hạ bởi những giấc mơ mang mình trở lại quá khứ, chỉ để lúc tỉnh dậy mình ngơ ngác và cay đắng nhận ra hiện tại là mình đang ở một nơi hoàn toàn xa lạ và không thể chạm vào những người mình muốn gặp. Rất nhiều lần trong những giấc mơ đấy, mình đang chuẩn bị làm một việc gì đó rất vui, rồi trong mơ tự ngừng lại và hỏi: "nhưng mà bây giờ mình có còn ở đây nữa đâu? thế thì mình đang ở đâu nhỉ?" rồi tỉnh dậy. Thời gian sau mình co rút vào vỏ ốc, nhiều lúc cảm thấy mình chẳng còn kết nối với chỗ nào, gia đình hay bạn bè cũng không còn quá quan trọng. như con diều đứt dây, bay về hướng nào cũng thế.
Mình cũng rất hài lòng khi vào những ngày cuối cùng, cũng có những người yêu mình và buồn khi chia tay mình, dù họ không phải là những sinh viên bạn học cùng như mình tưởng tượng trước đó. Tức là, cho dù thế nào, mình cũng tìm được những người yêu quý mình. Tức là mình có một bản chất gì đó để người khác yêu quý, chứ không phải chỉ vì mình là con ngoan, trò giỏi, học sinh gương mẫu. Mình cũng không biết mình có trả lời được câu hỏi ban đầu về khả năng phi phàm của bản thân không. Chỉ nhớ là, mình tự rút ra một câu mantra để nghĩ trong đầu mỗi khi đương đầu với một khó khăn to oạch "việc gì rồi cũng sẽ qua". Mình đã nghĩ như thế lúc bị người yêu đá, lúc phải một mình vác giường vác tủ, lúc thấy quãng đường đi phía trước thật là dài. Nỗi buồn sẽ qua, niềm vui cũng sẽ qua. Mình vật lộn với những câu hỏi "mình muốn gì, mình cần gì, mình giỏi cái gì, mình nên làm gì" trong suốt những năm ấy. Rồi tất cả cũng qua.
Lần này lại sắp sửa một bước chuyển dịch mới. Mình hiểu là mình có thể xóa sạch tất cả những gì mình đã có, và làm lại từ đầu. Ở nhà nếu đi chơi mình phải về lúc 9 rưỡi tối, nhưng đi rồi mình có thể ở ngoài đường thâu đêm. Sẽ không ai biết mình đã từng thế nào, hay mình nên là người ra sao. Không ai có kì vọng mình phải hành xử như mình mà họ biết. Cái suy nghĩ đó vừa tự do, vừa đáng sợ. Ở trong một chừng mực nào đó, mình có thể tự tạo ra mình, một con người mới, với những người mà mình sắp gặp và sẽ sống cùng trong ít nhất 2 năm.
Chỉ có điều, hai lần trước mình đều có những câu hỏi rất thôi thúc, lần này thì chưa xác định rõ câu hỏi mình muốn trả lời là gì.
Oh, probably I want to find out what it is that I really love, a person, a thought, a philosophy, a project, or anything that I love deeply and unconditionally.
Lần dịch chuyển đầu tiên của mình là năm lên lớp 10. Từ lớp 2 đến lớp 9 mình được làm lớp trưởng, rồi bí thư Đoàn, nói chung là vào loại có chức có quyền trong lớp. Nhưng tất cả bắt đầu từ một sự ngẫu nhiên. Hồi lớp 2, khi cô giáo mới nhận lớp và chưa biết cháu nào với cháu nào, cô muốn bầu ra một bạn lớp trưởng. Khi cô đang quét mắt rà soát khắp lượt thì mình ngẩng lên và nhìn vào mắt cô. Thế là cô chỉ định luôn, vẫn còn nhớ hồi đấy mình tết tóc hai bên. Trong suốt những năm làm lớp trưởng đấy, mình luôn mơ hồ cảm thấy là mình thật ra không thích hợp cho vị trí này, vì chẳng đứa nào sợ mình, mình không có uy, không giữ được trật tự lớp, dằn vặt bản thân những lần vì nghĩa vụ mà phải báo cáo cho thầy cô giáo những bạn nào "yêu nhau" ở trong lớp. Mình luôn canh cánh trong lòng câu hỏi, có phải tất cả chỉ là thói quen, vì mình đã làm lớp trưởng lớp 2 nên làm tiếp lớp 3, rồi một mạch hết cấp 1. Khi xin vào trường cấp 2 thì bố mình đã dẫn thành tích làm lớp trưởng và cô hiệu trưởng nhận luôn hồ sơ mà không cần kì kèo nhiều, nên mình lại tiếp tục làm lớp trưởng hết cấp 2. Mình luôn muốn biết có phải là mình thật sự xứng đáng với vai trò đấy, hay tất cả chỉ là kết quả kéo theo của một sự tình cờ.
Thế nên lúc vào lớp 10, mình giấu tiệt cái lý lịch hoành tráng đấy đi, nhất quyết không khai ra khi lớp bắt đầu bầu bán ban cán sự. Lần đầu tiên, mình sống cuộc đời dân thường trong lớp, và cảm giác như bị mất đi một ít bản dạng (identity) của mình. Quen được các bạn cùng lớp gọi là "lớp trưởng", quen được làm trung tâm của sự chú ý, quen là đại diện của quyền lực được trao gửi từ phía các thầy cô, mình đã bị mất phương hướng một thời gian dài. Mình nhớ bọn bạn cũ, những đứa luôn gọi mình là "chị", yêu quý mình và nể trọng mình. Mình sống như một con kiến câm lặng trong tập thể lớp 10 đấy, thấy không thoải mái với sự bỗ bã cười cợt của những đứa ngồi xung quanh, không biết nói gì với bọn nó. Bọn nó thấy mình ngồi rù rù một góc, cũng không hỏi.
Phải mất rất lâu, rất lâu, mình mới tìm được một vài đồng minh là những cô bạn ngoan hiền như mình, trong đó, phần lớn là những cô có nhu cầu nói khủng khiếp mà không có ai nghe. Họ chơi với mình vì mình lặng lẽ và kiên nhẫn, chỉ vì không biết từ chối ra sao, ngồi nghe những câu chuyện kéo dài hàng tiếng đồng hồ, xuyên từ tiết học này sang tiết học khác của họ.
Đến cuối năm lớp 11 thì mình được bầu làm lớp phó, vì học giỏi văn, mà cô chủ nhiệm dạy văn, còn lý do nào nữa hay không thì mình không biết, nhưng mình rất hài lòng vì đã trả lời được câu hỏi của bản thân suốt 7 năm làm lớp trưởng. Có thể trong bản thân mình có một phẩm chất gì đó, có thể mình xứng đáng, có thể đấy không phải là kết quả của cái liếc mắt ngẫu nhiên. Có thể dù hôm đó mình không ngẩng lên nhìn cô giáo, thì mình vẫn sẽ làm lớp trưởng, qua con đường này hay con đường khác.
Lần dịch chuyển thứ hai của mình là lúc lên đại học. Mình cố sống cố chết để đi du học cũng vì muốn trả lời câu hỏi "giới hạn của mình nằm ở đâu". Có một lần hồi lớp 9 đi chơi xa bằng xe đạp bị lạc, ngày hôm đó mình đã đạp khoảng 60km cả đi cả về, mà bản thân không bao giờ nghĩ mình có thể đạp xe như thế. Từ đó nghĩ rằng, khi bị đặt vào những hoàn cảnh cùng cực, mình sẽ khám phá ra được những khả năng của bản thân. Việc đi du học chính là để đặt mình vào một hoàn cảnh như thế.
Và cái sự cùng cực đấy chính là việc cảm thấy vô cùng lạc lõng, không có gì để bám trụ, tất cả những cái từ trước đến nay mình biết và coi là một phần của identity đều bị xóa sạch. Không chỉ là một vai trò cụ thể như là "lớp trưởng" nữa, mình chẳng còn gì cả. Con ngoan, trò giỏi, thanh niên năng động. Ở chỗ không ai biết mình là ai, sau khi giới thiệu tên, quốc tịch, mình chẳng biết nói gì nữa. (Chưa kể với phần lớn những người ở đó, tên và quốc tịch của mình cũng quá xa lạ và chẳng gợi ra điều gì). Không có dấu mốc nào để bám vào mà nói tôi là ai. Giữa những người lạ hoắc và quá khác biệt, mình chẳng biết nên tô vẽ gì để ra được hình ảnh của bản thân. Cứ loay hoay, loay hoay như thế.
Thời gian đầu thì ban ngày mình căng như sợi dây đàn, ban đêm lại bị hành hạ bởi những giấc mơ mang mình trở lại quá khứ, chỉ để lúc tỉnh dậy mình ngơ ngác và cay đắng nhận ra hiện tại là mình đang ở một nơi hoàn toàn xa lạ và không thể chạm vào những người mình muốn gặp. Rất nhiều lần trong những giấc mơ đấy, mình đang chuẩn bị làm một việc gì đó rất vui, rồi trong mơ tự ngừng lại và hỏi: "nhưng mà bây giờ mình có còn ở đây nữa đâu? thế thì mình đang ở đâu nhỉ?" rồi tỉnh dậy. Thời gian sau mình co rút vào vỏ ốc, nhiều lúc cảm thấy mình chẳng còn kết nối với chỗ nào, gia đình hay bạn bè cũng không còn quá quan trọng. như con diều đứt dây, bay về hướng nào cũng thế.
Mình cũng rất hài lòng khi vào những ngày cuối cùng, cũng có những người yêu mình và buồn khi chia tay mình, dù họ không phải là những sinh viên bạn học cùng như mình tưởng tượng trước đó. Tức là, cho dù thế nào, mình cũng tìm được những người yêu quý mình. Tức là mình có một bản chất gì đó để người khác yêu quý, chứ không phải chỉ vì mình là con ngoan, trò giỏi, học sinh gương mẫu. Mình cũng không biết mình có trả lời được câu hỏi ban đầu về khả năng phi phàm của bản thân không. Chỉ nhớ là, mình tự rút ra một câu mantra để nghĩ trong đầu mỗi khi đương đầu với một khó khăn to oạch "việc gì rồi cũng sẽ qua". Mình đã nghĩ như thế lúc bị người yêu đá, lúc phải một mình vác giường vác tủ, lúc thấy quãng đường đi phía trước thật là dài. Nỗi buồn sẽ qua, niềm vui cũng sẽ qua. Mình vật lộn với những câu hỏi "mình muốn gì, mình cần gì, mình giỏi cái gì, mình nên làm gì" trong suốt những năm ấy. Rồi tất cả cũng qua.
Lần này lại sắp sửa một bước chuyển dịch mới. Mình hiểu là mình có thể xóa sạch tất cả những gì mình đã có, và làm lại từ đầu. Ở nhà nếu đi chơi mình phải về lúc 9 rưỡi tối, nhưng đi rồi mình có thể ở ngoài đường thâu đêm. Sẽ không ai biết mình đã từng thế nào, hay mình nên là người ra sao. Không ai có kì vọng mình phải hành xử như mình mà họ biết. Cái suy nghĩ đó vừa tự do, vừa đáng sợ. Ở trong một chừng mực nào đó, mình có thể tự tạo ra mình, một con người mới, với những người mà mình sắp gặp và sẽ sống cùng trong ít nhất 2 năm.
Chỉ có điều, hai lần trước mình đều có những câu hỏi rất thôi thúc, lần này thì chưa xác định rõ câu hỏi mình muốn trả lời là gì.
Oh, probably I want to find out what it is that I really love, a person, a thought, a philosophy, a project, or anything that I love deeply and unconditionally.
