Showing posts with label nỗi nhớ. Show all posts
Showing posts with label nỗi nhớ. Show all posts

Về hay ở

Wednesday, 4 December 2013 Posted by Rain

Càng đi ra ngoài nhiều tôi càng bớt yêu Hà Nội.

Tôi vẫn chưa gặp được thành phố hay vùng đất nào khiến tôi yêu từ cái nhìn đầu tiên. Tôi không có nhiều ấn tượng lắm với điện đài, kiến trúc, sông núi hay thắng cảnh, nên những gì còn lại chỉ là con người. Mà bạn biết rồi đấy, tôi đã sống ở Hà Nội suốt hơn hai chục năm qua mà chưa bao giờ gặp được người nào khiến tôi phải thốt lên “Ôi, quả là một người Hà Nội chính gốc.”

Mỗi khi có ai hỏi tôi quê ở đâu, hay chìa giấy tờ tùy thân ra, thì tất nhiên tôi phải trả lời rằng mình là người Hà Nội. Có rất nhiều người không thỏa mãn với câu trả lời đấy, có lẽ trong thâm tâm họ nghĩ rằng, làm gì có ai là người Hà Nội, chỉ có những người ở nơi khác về đó sống lâu rồi tự nhận mình là người Hà Nội thôi. Trong trường hợp của tôi, thì cái lâu đó bắt đầu từ ông bà nội ngoại, nên tôi hầu như cũng không còn kết nối gì với những nơi ông bà tôi gọi là quê. Tôi là thế hệ mà nguồn gốc xa xôi nhất chỉ bám rễ được vào nơi không có ai cho đấy thực sự là quê cả.

Nhưng có những miền đất khiến tôi thấy dễ chịu, và muốn quay trở lại để sống, như Đà Nẵng chẳng hạn, phần lớn vì con người ở đó hiền hậu tốt bụng. Tôi không dám chắc rằng, nếu tôi là người nơi khác đến, liệu tôi có vương vấn gì với Hà Nội không. Hoa sữa quá ngắn ngủi, mặt nước hồ Tây mờ ảo mỗi ngày lại bị xẻ nhỏ hơn bởi những khách sạn, nhà hàng nổi, sân golf nước, và các đường kè chằng chịt. Chiều hôm qua trên đường về nhà đúng giờ tan tầm, sau lưng tôi có một chiếc xe cứu thương hú còi inh ỏi mà người và xe vẫn ken đặc. Tôi nhìn qua kính thấy chai truyền treo lơ lửng và người nhà trong xe nhấp nhổm không yên. Nếu tôi là họ, có lẽ đấy là lúc tôi thấy căm thù giao thông ở Hà Nội nhất. Nghĩ đến thế thôi mà cũng cay cay mắt (hoặc là do bụi).

Những gì người ta gán cho Hà Nội, hay đúng hơn là cho tình yêu của họ với Hà Nội, là những thứ đối với tôi hoặc đã mất hoặc quá sáo rỗng. Tôi ngờ rằng giá trị của Hà Nội đối với tôi bây giờ chỉ là những cơ hội nghề nghiệp, những hợp đồng giúp tôi kiếm tiền dễ dàng với bằng cấp của mình mà nếu không ở thủ đô thì khó mà vớ được. Và sợi dây kết nối tôi với Hà Nội không phải là với một thành phố đáng yêu, mà là với nơi mình đã quá quen. Có lẽ nếu có nhớ, tôi chỉ nhớ Hà Nội như một thói quen, một phần của kí ức, một chỗ để bám trụ vào quá khứ của mình cho khỏi phân vân quá nhiều mình là ai và mình thuộc về đâu. Mình thích ăn bún riêu và bánh cuốn, có thể ngồi ăn ở bất cứ đâu trên vỉa hè, kể cả gần cống hay bãi rác, thế chứng tỏ mình là người Hà Nội. Nhưng cả những sở thích đó, tôi biết rất rõ rằng chúng được hình thành từ thói quen, không phải từ lòng cảm mến.

Dĩ nhiên tôi sẽ nhớ những cảnh người người nhà nhà ngồi tràn lan trên vỉa hè, rất phơi bày nhưng cũng rất riêng tư, vì ai cũng nhìn thấy nhau nhưng không ai thật sự nấn ná trên khuôn mặt nào. Tất cả những con người đấy chỉ là một chấm trong bức tranh phố phường, họ có mặt nhưng cũng không có mặt. Giống như tôi có thể ôm người yêu trên xe máy, tựa cằm vào vai anh nhưng không dám nắm tay trước mặt gia đình. Ở trên phố, chúng tôi hữu hình mà vô hình, đám đông là một nơi an toàn để lẩn vào, cộng thêm hai cái khẩu trang, phụ kiện không thể thiếu của người Hà Nội, thì có bao nhiêu cơ hội để người khác nhận ra tôi? 

Ở Canada chẳng hạn, người ta không ăn uống ngoài đường, tất nhiên trừ BBQ thì đã là hẳn một kiểu ăn có phong cách riêng, còn lại tất cả phải ngồi đàng hoàng trong nhà, đường phố chỉ có nhà, cây và ô tô, trong những ngày mùa đông kéo dài đằng đẵng thì chỉ có những khối xám vật vờ, lúc mới sang tôi nhớ người biết bao nhiêu.

Và tôi cũng sẽ nhớ mùi hương đã cháy gần hết bảng lảng quanh mình khoảnh khắc tôi mở mắt mỗi sáng ngày rằm hay mùng một. Hay mùi thức ăn đang chín từ dưới bếp tỏa lên khi tôi bước ra khỏi phòng tắm lúc xế chiều, đi xuống là đã có mâm cơm nóng hổi ngon lành mà tôi không phải đụng tay. Nhưng điều đó dĩ nhiên không phải vì tôi ở Hà Nội, gia đình nào cũng có những giờ phút như thế.

Dạo gần đây có nhiều người hỏi tôi có định ở lại sau khi học xong không, câu hỏi chắc là du học sinh nào cũng phải trả lời người khác và trả lời chính mình. Tôi vật vã hỏi và loay hoay trả lời, có lẽ trong suốt cả bốn năm học đại học. Dĩ nhiên đấy không chỉ là vấn đề về hay ở, mà chỉ là một phần lớn hơn trong những băn khoăn và khủng hoảng của những người trẻ đang cố định hình cho cuộc đời mịt mờ của mình. Mình thích gì, mình có thể làm gì, mình cần gì, mình muốn gì, tưởng như là một chuỗi những chồng chéo đan xen phức tạp không bao giờ chấm dứt.

Tôi không nhớ chính xác mình đã quyết định về thế nào và từ lúc nào. Năm học cuối, tôi đã cảm thấy sự kết nối của mình với Việt Nam rất mong manh, và tôi rất bình thản quan sát kết nối ấy mờ dần. Tôi đã đủ thờ ơ để không còn quá quan trọng việc sống ở đâu nữa, như lời một câu hát thì là “đã hết buồn và hết vấn vương”. Không còn buồn vì nhớ nhà, cũng không còn vấn vương muốn quay về nữa.

Nhưng tôi không thấy cơ hội làm việc ở Canada sáng sủa cho mình. Trong suốt quá trình học, hết lần này đến lần khác tôi không thể xin việc, hoặc bị từ chối vì việc đó chỉ dành cho công dân Canada, hoặc ít nhất là người định cư lâu dài. Tôi không trách móc gì sự thật đấy, chỉ có điều nó luôn nhắc nhở tôi rằng tôi không phải là một phần của xã hội và sẽ có ít cơ hội hơn để cạnh tranh khi ở đây, và viễn cảnh sống lâu dài ở đó cũng không hấp dẫn tôi nhiều lắm. Có nhiều người sẵn sàng bỏ ra một vài năm đầu vật lộn để leo dần lên những bậc thang xã hội, nhưng họ còn có động lực là để được định cư ở Canada, tôi chẳng có chút ham hố nào, vì thế tôi thấy những năm tháng tuổi trẻ như thế sẽ khá lãng phí.

Về Việt Nam thì mọi thứ dễ dàng hơn cho tôi, cả về vật chất, tinh thần và sự cộng nhận của xã hội, nên có người cho rằng tôi đã hèn nhát và yếu đuối, lại về rúc trong tổ ấm quen thuộc được bao bọc. Một ông bác đã mắng mẹ tôi là chiều con quá, bao nhiêu người muốn bỏ tiền ra để đi còn không được, đây mình lại về. Nhưng trong hơn hai năm qua ở Việt Nam tôi đã làm được nhiều thứ hơn là nếu tôi đã ở Canada, tôi tin là thế.


Lần này cũng vậy, tôi cũng chẳng biết mình sẽ thế nào. Mọi người hỏi rất nhiều có định định cư ở Canada không, cứ như thể tôi đi là để ở lại, chứ không phải để học. Đi đâu, ở đâu sau khi học xong, nhưng cũng rất may là tôi thấy việc trả lời những câu hỏi đấy không quá quan trọng nữa. Đến lúc cần biết thì sẽ biết thôi mà. Cuộc đời có bao nhiêu cơ hội, lập kế hoạch quá nhiều sẽ tự giới hạn bản thân và gạt bỏ những cơ hội đó, có phải không? 

Mùa xuân ngày xưa

Tuesday, 10 April 2012 Posted by Rain


Một hôm ăn tối xong tung tăng đi mua bánh ngọt, và tự nhiên nghĩ ra tất tần tật những thứ mình cần cho một cuộc sống bình thường đều nằm trong khoảng cách đi bộ 10 phút. Ngay bên cạnh nhà là một hàng giày dép, kế đó là hàng tạp hóa có đầy đủ đồ lặt vặt từ gói mì cho đến khăn mặt, hàng ăn, hàng kem, chợ đều ở ngay cạnh nhà. Ngân hàng để đi gửi tiền tiết kiệm và rút tiền ra tiêu cũng chỉ cách có vài bước chân. Cao cấp hơn nữa, nhà văn hóa quận phục vụ cho các nhu cầu tinh thần như tập thể dục thẩm mĩ hay học guitar cũng ngay cạnh chợ. Thậm chí, nhà bà ngoại và các cô bác cũng không nằm quá khoảng cách đi xe đạp 10 phút. Nhớ ra luôn là cả cấp 1 lẫn cấp 3 mình đều đi bộ đi học.

Nghĩ thế xong thấy mình thật là sung sướng. Nhớ lại hồi còn ở Canada, mỗi lần đi chợ là về nhà đau tay đau vai đến mấy ngày sau vì xách nặng quá. Chỗ mua thức ăn đi xe bus mất 20 phút, nhưng còn thời gian chờ đợi, đi bộ, nếu có lỡ hết muối để nấu canh thì cũng đành chịu vì đi mua sẽ mất cả buổi chiều. Ở cái vùng hẻo lánh ấy, lại không có xe, muốn đi đâu cũng phải chăm chăm tính giờ để khỏi bị lỡ bus, nhiều khi đến nhà bạn chơi muốn kể thêm một câu chuyện cũng không được. Nghĩ thế xong lại càng thấy bây giờ mình thật sung sướng.

Đã về nhà được gần 1 năm, dù không phải lúc nào cũng thuận lợi nhưng chưa bao giờ hối hận về quyết định này của mình. Thỉnh thoảng gặp những người họ hàng xa, họ vẫn hỏi tại sao không ở luôn đấy mà cưới một thằng tây, tại sao lại về cái xã hội thối nát này làm gì. Mình không còn bực mình nữa, có lẽ cũng đã trơ ra với những câu bình luận ấy. Quả thật là một đất nước phát triển và hiền hòa như Canada có nhiều điều hấp dẫn. Nhưng so sánh giữa được và mất, thì bởi vì mình đã có quá nhiều ở đây, và những cái được ở Canada không phải là điều mình thiết tha lắm. Người ta hay nói về những phúc lợi xã hội, như chữa bệnh miễn phí, trợ cấp thất nghiệp, rồi chỉ cần chăm chỉ, cho dù bạn là một người thợ giặt, bạn vẫn có thể sống đàng hoàng, được tôn trọng và có tự do. Thì phải rồi, với những người không có một công việc tốt ở Việt Nam, làm thợ sửa kính chẳng hạn, thì cũng làm thợ sửa kính như thế ở Canada sẽ mang lại cho họ một đời sống đảm bảo hơn, lại được tiếng là Việt kiều. Nhớ có lần ngồi ở sân bay Hong Kong, thấy mấy cô mấy chị từ Toronto về vào nhà vệ sinh thay váy áo xúng xính, đeo trang sức đầy người, và ngồi bàn tán với nhau xem chuyến hồi hương này tốn mất mấy nghìn đô tiền quà cáp, số tiền mà họ phải dành dụm nhịn ăn nhịn mặc trong biết bao nhiêu năm. Người đi thì mỗi lần về nhà phải thật bóng bẩy, còn người ở nhà cứ nghĩ nơi đó là thiên đường giữa nhân gian, ai đến được cũng sung sướng hết.

Thỉnh thoảng vẫn nhận được thiếp và thư của những người bạn già yêu quý mình ở cái thị trấn thôn quê bé nhỏ ấy. Bốn năm học chẳng thân với ai bằng tuổi, nên bây giờ những người duy nhất mình còn giữ liên lạc là các ông bà, các bác. Họ nói vẫn nhớ và cầu nguyện cho mình. Khi mình kêu ca thất nghiệp thì họ cầu nguyện cho mình sẽ kiếm được việc. Khi mình bảo mất phương hướng thì họ cầu nguyện cho mình sẽ tìm được lối đi. Lễ phục sinh thì cầu cho mình sẽ biết đến đức Chúa Ki tô. Cứ lâu lâu lại nhận được những dòng như thế, lại thấy ấm áp vì mình vẫn còn được nghĩ đến, và yêu thương, từ những người bây giờ đã ở xa lắm rồi.

Nhớ là bằng giờ này năm ngoái, tự dưng có một chàng trai xuất hiện, và mình đã tự hỏi không biết con người ấy có phải đã đóng vai trò rất lớn trong quyết định của mình không. Đúng khi mình cảm thấy sẵn sàng để rời bỏ, thì lại có một sợi dây mọc ra để níu giữ và mời gọi mình quay về. Cũng có thể đó chỉ là cái cớ, hay một cú huých, để mình đi vào con đường mà mình muốn nhưng vẫn chù chừ chưa dứt khoát được. Vào những giai đoạn lập lờ như thế trong cuộc đời, hình như luôn có ai đó xuất hiện để huých mình. Dĩ nhiên mình có đi theo lối họ huých không là chuyện khác, nhưng nghĩ đến thế thấy được an ủi hơn vì ít nhất vẫn có những người đẩy mình đi khi mọi thứ có vẻ bế tắc. Lúc nào cũng nghĩ giá có ai đó nói cho mình biết mình nên làm gì, và mình không phải loay hoay tự quyết định thì tốt bao nhiêu, nhưng mà chẳng có. Đôi khi nghĩ không biết những người mình gặp và những việc mình làm có phải là lý do không, hay thật ra chỉ là cái cớ để mình trở thành người như mình bây giờ? Nghĩa là mình thật sự biến đổi theo hoàn cảnh, nếu mình không về thì đã là một người hoàn toàn khác, hay kiểu gì mình vẫn là mình như thế này thôi, việc về chỉ là một bước ngoặt to được tạo nên bởi rất nhiều cú huých nhỏ để đi vào con đường ấy?

Hôm trước đi nghe dàn đồng ca Đức biểu diễn ở viện Goethe, đến một bài không có lời, nhưng mà giai điệu rất đẹp, tự nhiên mình chảy nước mắt. Những giọng ca hòa vào nhau làm mình nhớ đến mùa xuân ở Peterborough, khi mà sự sống bừng dậy, mạnh mẽ và cuống quýt. Chẳng nhớ nhung điều gì cụ thể cả, nhưng mà nỗi nhớ vốn thế mà, nếu có một hình ảnh hay một kỉ niệm rõ ràng để mà giăng mắc nó vào thì nó mới chỉ là sự thiếu hụt trong tâm trí thôi, lâu không có một thứ người ta vẫn có thì thấy thiếu. Khi thời gian đã làm nó nhòe nhoẹt rồi, thì nó lại gây xúc động dữ dội. Và ở trong giai điệu vô cùng vui tươi ấy, mình đã lã chã nước mắt, chẳng biết mình đang nhớ gì, ngoài một cảm giác mơ hồ về tiếng gió, tiếng chim, vạt nắng, sự sống và một mùa xuân trong quá khứ chẳng bao giờ còn lấy lại được.

Sinh nhật và những nỗi nhớ vu vơ

Saturday, 20 August 2011 Posted by Rain

Trước sinh nhật một ngày, bỗng dưng nhớ chị Tư, hay đúng hơn là nhớ văn của chị. Nhớ cái giọng rủ rỉ rù rì, và nhớ cái cảm giác những dòng văn của chị mang lại cho mình. Có thể là nhớ cả chính bản thân mình khi ngồi đọc văn chị. Rồi nhớ ra sinh nhật chị Tư là 15/8. Cái hồi tình cờ phát hiện ra điều đấy đã thấy vui mừng âm ỉ, cảm giác như khi người ta phát hiện ra một người mình ngưỡng mộ có tí chút liên quan đến mình, và có cái cớ để tự nhủ: "chắc phải có gì giống nhau."

Mình bắt đầu háo hức chờ đợi từ đầu tháng, hỏi Alex ngố chắc phải hơn 10 lần "đã mua gì cho em chưa?", rồi háo hức xẹp dần như bóng bay hết hơi, đến sáng sinh nhật tỉnh dậy, như mọi khi, chờ đợi một điều gì đó thay đổi dữ dội khi người ta qua một mốc đáng kể, ví dụ như bỗng thấy mình cao lên, thông minh hơn, trưởng thành hơn chẳng hạn. Nằm thẳng cẳng khoảng nửa tiếng không thấy có gì kì diệu xảy ra, mình bò dậy và bắt đầu một ngày bình thường, nghĩ rằng "sau ngày hôm nay mình đã bước sang tuổi 23. Nghe cứ như là chuyện của ai khác."

Dạo gần đây cứ ai hỏi mình có hay đi chơi không mình sẽ bảo là "chẳng có bạn bè gì mà chơi". Tất nhiên là hay bị phản kháng vì chẳng ai bằng lòng với câu trả lời đấy cả. Nhưng mà thật sự thì bạn cũ không còn liên lạc, bạn mới không quen thêm, bạn đồng nghiệp không mang ra ngoài đời tư, bạn ở TYC thì lâu lâu mới gặp nhau một lần, nhưng mỗi lần gặp sẽ í ới rục rịch từ rất lâu, gặp xong còn bàn tàn sôi nổi nên người ngoài tưởng là nhiều lắm. Mỗi lần đi gặp bạn bè hầu như không quá 3 người một lần hẹn. Thế nên ngày sinh nhật không hề mong đợi hay sắp xếp gì để đi chơi với những ai những ai. Các bạn của mình không quen nhau. Khái niệm "nhóm bạn" không tồn tại.

Nhưng cuối cùng thì ngày sinh nhật, vẫn như mọi năm, lại là một ngày để mình được nhắc là mình được yêu thương thế nào. Dĩ nhiên không phải từ những lời chúc không dài quá 10 từ được facebook nhắc nhở, y hệt một kiểu nghĩa vụ công dân. Có kha khá lời chúc qua điện thoại của những người mình đoán đã phải lần mò tìm số điện thoại của mình trong danh sách trên google doc. Chương trình KNYT đã được post link từ hôm đó, cùng những lời chúc của các bạn thính giả mình không ngờ tới. Thư và thiếp, quà và quà (tổng cộng được 5 món: áo của bạn Hương và bạn Vũ, bánh gato của Supriya và Lain, ví của nàng Prue, móc điện thoại của My Móp, và giày của Alex ngố). Có mưa nữa, chiều hôm đó mưa tầm tã khoảng hơn một tiếng đúng lúc mình đang ngồi ăn caramen ngoài đường. Thế là đủ cho một sinh nhật của một người không-có-nhiều-bạn rồi.

Tối nay đi xe máy về trên đường thấy lành lạnh. Thế người ta gọi là tháng 8 mùa thu. Lúc ngồi ngoài vỉa hè nghe chị Zuzu nói về cái bóng đèn đối diện hắt lên vòm cây làm màu lá trong veo, mình đã ngước lên vòm cây đấy và thốt lên "mùa thu lá úa sắp rụng rồi làm sao trong veo được nữa?", rồi vụt lên trong đầu hình ảnh những tán cây chuyển màu đỏ rực. Những điều mình nhớ ở Canada và Peterborough chưa bao giờ định hình thành tên gọi, có lẽ nó là cái không khí mình thở, cái thứ không khí loãng vì có ít hơi nước và bụi, vừa trống trải vừa buồn, hoặc chỉ là những hình ảnh không tên vụt qua trong đầu như mùa thu của những tán lá đỏ vàng, thế thôi.

Đôi khi nhớ người này người nọ. Như là nhớ những dòng văn của anh Hoàng cái lúc loay hoay xoay xe ở phố cổ, hay là nhớ anh Thắng và món quà bất ngờ nhất mình nhận được từ trước đến nay lúc ngồi nghĩ về chủ đề sinh nhật và quà tặng. Nhớ bạn Prue khi đọc thư của bạn ý và lại tự hỏi mình đã làm gì để được nhận và hầu như chẳng xứng đáng với những tình cảm ấy. Nhớ bạn Gà, đôi khi, khi nghĩ rằng có một người mà sự biến mất của họ khiến cho tất cả những người còn lại trong thế giới bạn bè của mình vẫn không khiến mình thấy đủ. Nhớ Alex, lúc ngồi nghe nhạc không lời trong tiếng mưa. Nhớ Cỏ, ước giá như có thời gian để được ở bên nhau nhiều hơn, chứ không phải cứ ào ào rồi chóng vánh biến mất như thế. Rồi nỗi nhớ cũng trôi đi, vì mình không biết phải làm gì hơn.

Đã rất thành thật nghĩ rằng, rồi sẽ có lúc nào đó người ta cưới nhau chỉ để đi chơi về không phải đi thêm 20 phút nữa để được ngả lưng nghỉ ngơi, hoặc muốn nhìn mặt nhau không phải lặn lội bon chen trên những con đường khói bụi. Có nghĩa là cưới nhau cho tiện, và gặp nhau theo thói quen. Yêu nhau theo thói quen, hay nói như anh Việt, đưa nhau về cũng như một thói quen. Cũng như nỗi nhớ, lặng lẽ đến như một thói quen, nhớ hết người này đến người kia, rồi lại âm thầm rút đi, bởi vì có nhớ hay không cũng không có gì khác. Sinh nhật đến, cả sự chờ đợi và dửng dưng rồi cũng sẽ là thói quen. Mùa thu là một thói quen. Một nửa của mình nghĩ là hạnh phúc có lẽ bền chặt nhất khi được tạo dựng trên những thói quen như thế, bởi vì nó khiến mình thấy yên ổn. Nửa còn lại vẫn thỉnh thoảng nhìn lên những chiếc máy bay đang cất cánh, và không thể chối bỏ được, là mình đang nôn nao nhớ một mùa thu khác.