Somewhere I belong

Tình hình là mới ngồi kiểm kê lại tình hình tài chính của năm 2012 và mình vô cùng hài lòng về mức độ thu chi của bản thân. Hôm nay người yêu lại nhắn cho cái tin đại loại nhớ em yêu em tràn trề. Lúc tối vì cô Minh về quê chăm mẹ ốm nên mình rửa bát, bác Mai quét nhà và mẹ rang tôm để sẵn cho ngày mai, Bi bèo đổ rác, thấy không khí mới đầm ấm làm sao. Cả nhà vừa làm vừa nói chuyện vừa bình luận thời sự và tin thời tiết, tốt  hơn nhiều mọi khi ăn cơm xong là mình ngồi phịch xuống trước màn hình laptop. Hôm qua gặp nhóm các cô nương trăn trở về tình yêu và liêu xiêu về tiền bạc, ngồi cười ha ha với nhau, đi về thấy thật nhẹ nhõm. Có vẻ như đời cứ thế là không có gì phải buồn.

Năm nay công việc nhảy chồm chồm như đi xe Cup ở đường nhiều ổ gà. Mặc dù nạn chuyển việc chán việc đau khổ vì công việc là nỗi niềm chung của các bạn trẻ lận đận tìm con đường đi của mình trong vòng 5 năm sau khi ra trường, nhưng mình đã tiến hóa từ chỗ phẫn uất với một công việc "không thú vị" đến chấp nhận một công việc "chẳng có gì để làm". Tổng số các cơ quan tổ chức trả lương cho mình từ đầu năm đến giờ là 11 (vẫn có cảm giác hình như còn bỏ sót một vài chú đâu đây), trong đó có 2 chỗ là viết đơn xin thôi việc, 3 chỗ là hợp đồng ngắn hạn làm xong là thôi, một chỗ làm online bị cho nghỉ việc, và những chỗ còn lại là làm khi nào có việc. Hầu như chín tháng đầu năm dành để đi xin việc và làm quen với công việc. Có hai giai đoạn ở nhà chơi dài không xin được việc và bắt đầu sốt ruột nghĩ quẩn. Từ chối lời mời làm việc ở một vài chỗ khác. Thế nên năm nay trong đầu mình phần lớn chỉ toàn các trăn trở vật vã và các thể loại cảm xúc dính líu đến công việc.

Công việc hiện tại của mình khá nhàm chán, và mang tính thời vụ cao, tuy nhiên ưu điểm là có nhiều tự do. Một năm đi xuống địa bàn thu thập dữ liệu khoảng 4 lần, mỗi lần từ 1 đến 3 tuần, nhưng ngoài những thời gian đó và một vài tuần trước và sau đó thì hầu như chẳng có gì để làm. Rất may là những khoảng thời gian đó mình thích làm gì thì làm, và ở trong một văn phòng chỉ có 3 người (kể cả mình), cũng chẳng có luật lệ gì hà khắc. Không phải làm nhiều, đến muộn về sớm xin nghỉ phép dễ dàng, ngồi trong khuôn viên bảo tàng như công viên nhỏ, thích thì đi bộ một vài vòng hít thở khí trời, cơm trưa không phải mang, tiền lương trả đúng hạn, thiết nghĩ, ngoài điểm trừ là không được làm việc, ở cạnh những người ung dung và có tính tập thể cao (tức là giống chúng tôi thì sống, chống chúng tôi thì chết) và không được học hỏi, do đó không có khả năng tiến bộ ra, không có gì phải kêu ca. Nhưng ở thời kì gặp đứa bạn nào cũng được nghe về những nỗi khổ nơi công sở, mình tự biết bản thân đang khá may mắn.

Năm nay cũng đi được khá nhiều. Những chuyến đi Sóc Sơn và Hòa Bình cuối cùng trong sự nghiệp làm cán bộ tài chính vi mô cùng Bloom và hai tháng lê lết cuối cùng với quyết định chấm dứt một tình yêu với nơi làm việc chính thức đầu tiên, chỉ trước đó mấy tháng còn rất mãnh liệt. Nối tiếp đó là 2 chuyến đi Lào Cai và Điện Biên với Học bổng Gạo tháng 2 và tháng 3. Chớm hè là một loạt các tỉnh Thái Nguyên, Đắc Lak, Quảng Trị, Điện Biên cùng với MCNV (gọi là đi nhiều nhưng thật ra ở các tỉnh đó cũng chỉ lê thân từ khách sạn đến nơi tổ chức tập huấn, xong đợt là tất tưởi đi về, chẳng được thăm thú thắng cảnh gì). Giữa năm đi Thailand với gia đình, nhưng đi tour nên chỉ nhớ ấn tượng về việc những con thú bị ép làm giống người, và chỉ khi chúng bắt chước người (khỉ đấm bốc, heo làm tính, hải cẩu vỗ tay) thì mới được cho là đáng xem, và việc những khu du lịch đại trà ở Thái toàn là nhân tạo, vì đến cả vườn thú cũng được ghép từ các chậu cây rời. Tháng 10 được đi Nghệ An 2 tuần, ở trong nhà anh trưởng bản và đêm đêm chui vào màn từ 8h và đến 9h đã nằm mơ được tắm nước nóng phun ra từ vòi hoa sen. Cuối năm đi Phan Thiết và Sài Gòn với Trang, rất đúng tinh thần ngon bổ rẻ của những người trẻ, "lại đi lại đi trời xanh thêm". Bầu trời ở Phan Thiết xanh, sâu và mây trắng xốp, đẹp đến ngơ ngẩn.

Đầu năm lao vào nộp đơn xin học bổng hùng hục. Bắt đầu là hồ sơ gửi đến trường ANU của Úc, rồi một loạt Chevening, Fullbright, ADS, Endeavour cứ thế kéo nhau. Mỗi lần nộp hồ sơ lại phải viết email cho hai thầy cô giáo ở Trent để xin thư giới thiệu, xin rồi mấy tháng sau lại thông báo "trượt rồi". Nhưng cứ phải lao vào viết "động lực thúc đẩy", và nghĩ thật kĩ thật sâu về điều mình thích, muốn, và có thể làm được, cũng vỡ vạc được ít nhiều về bản thân mình. Câu hỏi "mình muốn đi học vì muốn thế, hay vì đấy là con đường phổ biến và dễ được công nhận?" cứ thong thả diễu qua như con muỗi veo véo lượn bên tai trong đêm, bực mình và muốn đập chết nhưng không được. Trước khi đi học đại học, mình đã từng tưởng tượng sẽ được ngưỡng mộ như thế nào, để rồi nhận ra là mình không thích nói với người mới gặp mình học ở nước ngoài, để nhận lại phản ứng theo kiểu "chắc hẳn nó phải giàu hoặc phải giỏi lắm", cả hai điều đều không đúng sự thật. Bây giờ lại phân vân không biết mình có muốn đi học chỉ vì mình cần một lối thoát tạm thời khỏi cái vòng quay đi ngủ lúc 11h đêm thức dậy lúc 7h sáng, đứng lên đi về lúc 5h chiều hay không. Cái vòng quay ấy không đến nỗi vắt kiệt cảm xúc hay năng lượng, nhưng nó làm mình trơ lỳ ra, và hình như tuột mất rất nhiều thôi thúc, đơn giản như việc viết ra những suy nghĩ của mình. Khi mình bắt đầu thấy quen với việc ngồi văn phòng ngày 8 tiếng, mình bớt thấy khó chịu với sự nhàm chán và bó buộc, nhưng cũng thấy mất mát nguồn năng lượng nội tại mỗi khi tích tụ có thể giúp những dòng chữ bật ra. Hình như cái mong mỏi được chia sẻ và giãy bày chỉ đến từ sự cô đơn, nên đôi khi nheo mắt tránh người trên đường mình nhớ một buổi sáng thức dậy và nằm ườn trên giường để ngắm vết nắng trườn qua cửa sổ và dưỡn dẹo nghĩ vần làm thơ. Bây giờ cảm giác suy nghĩ vón cục lại, tức anh ách bên trong, nặng nề và muốn trút lắm, nhưng như người bị táo bón, không thể.

Những nơi tình nguyện mình tham gia năm nay, hoặc mình là người trẻ nhất như trong Học bổng Gạo, hoặc là người già nhất như trong CLB Ca trù HN. Chắc những người khác bằng tuổi mình còn đang phải vật lộn miếng cơm manh áo, hoặc xây dựng gia đình. Mình vẫn chưa hết ngơ ngác mỗi khi biết có một người bạn lấy chồng lấy vợ, vì mình không hiểu được quyết định ấy. Tại sao lúc mình đi học nó cũng đi học, lúc mình đi làm nó cũng đi làm, thế mà bây giờ khi nó hăm hở bước sang một giai đoạn mới của cuộc đời, trở thành những người đàn ông và những người phụ nữ đứng đắn và có trách nhiệm, mình lại không thẩm thấu được và không hình dung được logic đằng sau câu chuyện hết sức bình thường ấy? Và mình tiếp tục hoang mang, giống như nhìn thấy từng người thân nhảy lên những chuyến tàu lao vun vút về phía trước, nhưng mình thì không hiểu nổi tại sao họ lại phải nhảy.

Còn tình yêu, cũng đã đến giai đoạn không biết đi chơi đâu không biết nói với nhau câu chuyện gì. Nhưng bù lại, mình tự nhận thấy cả hai đã tự thay đổi để thích ứng với người kia, nên hầu như không còn mâu thuẫn gì nữa. Gặp nhau tuần một hai lần, không còn tỉ tê nói chuyện điện thoại, tin nhắn cũng mang tính chất thông tin nhiều hơn bày tỏ tình cảm. Nhưng được cái thoải mái, không phải dè chừng, suy tính, luận giải, chàng nói thế là có ý gì, mình hành động thế này có ghi điểm trong mắt chàng không. Dạo gần đây mình ngẫm nghĩ ra, có những người mình yêu quý vì họ khiến cho mình cảm thấy mình lớn hơn bản thân trong hiện tại, có nghĩa là chỉ ra các tiềm năng, đặt ra các niềm tin, có những người lại làm mình thấy nhỏ bé đi, vì rằng còn quá nhiều thứ để học, để khám phá, để làm, để yêu. Còn người yêu của mình khiến mình thấy nhẹ nhõm với chính mình trong ngay giây phút ấy, không to ra không bé đi, có sao cứ như vậy, và biết mình được yêu cho dù mình vụng, thiếu suy nghĩ, và hơi ích kỉ. Đạt được sự thoải mái ấy giữa hai con người, xuất phát điểm là người lạ, kể ra cũng kì diệu.

Những điều này mình đã nghĩ và đã nói cả rồi, chỉ là viết lại để sau này quên mất tại sao năm 2012 lại được đồn ầm lên là có tận thế thì sẽ lôi ra đọc lại thôi.

1. I never write in books, whether they are mine or not. I love books too much to damage them in anyways, turning the pages too roughly, folding corners, spilling water, accidently wetting a book in the rain, the list goes on. I avoid all types of behaviours that may deform books one way or another, therefore of course I can't bring myself to take notes in books. Even in exercise books, when I can, I write in pencil so I could erase them later.

2. When a book comes from libraries, sometimes it will be marked here and there by previous readers. It's always fascinating to realize how many hands the book has passed through, and how many minds have penetrated the words. When a book is older than my grandparents, the pages have turned yellow and even crunchy, I can only let my imagination run wild when trying to think what sort of people have touched this very same object. I hate reading books with highlights in there, green, blue, pink, red, all kinds of colours distract me a lot, because many times someone would find something worth emphasizing which I don't. But I like the notes left on the books when it is a gift. There was one time when I almost cried when lost in the smell of the university library's old dust, I read a page full of loving words from a father for a daughter on her birthday, his hope and aspiration for his little darling. To read those words and to imagine that the two people may as well dead, buried underneath earth, or burned down to ash, the book survives them, to imagine the journal of this very book I was holding in my hands, which bookshelves it has been on, which room it has been kept, which part of the world it has traveled, to feel like I had entered some spheres so private yet had been made public, makes something deep inside me stir, like how the dust dance in an afternoon sunlight ray shone through the window.

3. That's also how I felt when I saw the old man, Mr. Hong, 93 years old, playing a string instrument in a ca tru performance in the Kim Ngan temple on Hang Bac street. There were only an American man, a Canadian woman, my friend and I for the night's audience. The artist group consisted of two singers, three instrument players, and one MC. I was so honoured to be played for by a man with such a wrinkled face. I almost trembled as tears seemed to dwell up in my eyes. He is so old, and I am so young, yet he was playing for me.

The same feeling as when I touch a book more than 100 years old and see handwriting notes faded in its crumby sheets. When I looked at his face I saw history, such a rich and deep history woven from within. And because I was his audience that night, even though I didn't understand all the songs, nor did I come to fully appreciate the music, I felt humble, so young and small in the face of time and history.

But unlike a book, when he ceases living, his stories will vanish.That thought made me sorrowful, in that very moment I should have merrily enjoyed the music.

Trời trong xanh và nắng ấm. Tôi bước trên đám cỏ xanh rì, lẩn khuất giữa những tán cây tươi tốt là một vài chú chim nhỏ đang vừa chuyền cành vừa hót ríu ran. Văng vẳng tiếng trẻ con ê a học bài, và tiếng gà mẹ dẫn con đi kiếm mồi lích chích. Khung cảnh bình yên rất đặc trưng của một vùng quê, tưởng như chẳng gì có thể phá vỡ nổi.