Showing posts with label travel. Show all posts
Showing posts with label travel. Show all posts

Separate realities

Friday, 11 July 2014 Posted by Rain

I was talking to my girlfriends. There were 6 of us, all of the same age except for one, who is 3 years older. We've been friends for 4 years now, so naturally we have shared with each other our thoughts, feelings, stories and struggles as we moved from being university students to recent graduates, to our first jobs, our second jobs, our third jobs, big moves, small moves, relationships, break-ups, and now some serious consideration for marriage. In other words, we have been friends since our early 20s, when all of us started going through changes and transitions into the adult world, and phases of figuring out who we are and what we want to do with our lives.

So we were chatting, just like usual. Or not so much like usual, because we rarely get everyone at the same place and same time these days. Besides me staying in Canada, one girl is living in SG, and another has just returned from Europe. And someone mentioned a cheap flight ticket, a planned trip to Cambodia near the end of the year and some other travel destinations. I added that I wanted to go to Caribbean islands some day. I told them a good package deal for a week flying from Canada. No one said anything, and the conversation quickly returned to Cambodia. My voice died out. The feeling is so familiar. It tastes bittersweet all over again. Here I am, talking to people I thought are so close and know me so well, yet I can't participate in the group conversation, and they can't relate to what I say.

The same situation has happened a countless number of times in Canada, both in classroom discussions and everyday conversations. Usually people talk about things I either don't know, or have nothing to say. When I do contribute some lines, no one follows up, everyone pauses for a few seconds, probably trying to find some words to fill in the silence, gave up eventually, and picked up from whatever was being discussed before I raised my voice. As if I didn't exist, or I didn't belong.

I hate this patterns, yet I see it repeating all the time. I often blame the distance between me and others in Canada for a lack of cultural knowledge, or local understanding from both sides. It's not about the language we speak, I understand them perfectly, but always I feel like my position as a foreigner coupling with the fact that very few Canadians know what Vietnam is besides the war leaves little in common between us. Many times, after I introduce myself, the other person would later ask "So what's the weather like in Taiwan?" or "Do you like the food from Singapore you can find here?" obviously having completely forgotten a name of a country that doesn't make sense to them.  

But in fact, the same thing happens when Im home, with people I have always assumed to know me so well. And not for the first time, but it still hurts like the first. Indeed, I have watched many of my deep and strong friendships wither every time I came home and realized I had less and less in common with my friends, who of course were going in different directions. That used to bother me a lot. Then I got used to it, and grew to accept that I would not have the same friends when I returned as when I left. I would have to make new friends. Or so I thought.

My life in Canada and my life in Vietnam don't intersect. There is no crossing point between the two except myself. They are separate spheres, I leave one to enter the other. Every time I came home, I felt like all the years I had spent in that distant country vanished like a dream. A dream I had some faint memory of, but did not connect with the reality I would be living at home. The same thing happens whenever I went to Canada. It's almost like a costume, before putting one on, I have to take the other off, then live accordingly to the costume I am having over myself. They are not simply two places I move back and forth, they are two different realities.

I remember when I went home after I graduated from Trent, thinking I would not be back in Canada anytime soon, if at all. I took a shower in my bathroom, and the faucet was exactly the same way it was when I left. I needed to tilt it a little bit in a crooked position to stop the flow. It was like that moment linked directly to the last time I took a shower before I left for Canada. And suddenly, those four years seemed so unreal and irrelevant. They were almost a dream that I woke up from, as if I had never been there.

And now, I realized that because the people in my life in Vietnam don't know anything about Canada, or living abroad for that matter, I am a fish out of water in both places. And the people I come into contact with in Canada, have no idea about living in Vietnam. Neither here nor there, the same old feeling still lingers. I don't have a relative who migrated before me, an aunt or an uncle who my parents and my grandparents know and can relate to. For them, the Canadian friends I tell them about are just names, foreign names that don't really ring any bell in their heads. They can't imagine the manner, the way of life, the customs, and of course the weather.

One of the girls in our group tonight asked me, when we were waiting to cross a busy street, if Canada has distinct seasons like Vietnam does. And I exclaimed "Of course, the seasons there are way more distinct than what we have here!". So when I mentioned Caribbean islands, they were quiet for a few seconds, and resumed their discussions on Cambodia. Just like if I mentioned I went to Nha Trang, my friends in Canada would not know what to say.

Then the thought about two separate realities came up. I turned to a girl sitting next to me and started explaining "You know, I feel like my life in Canada and my life here don't connect...." She didn't say a word. Another girl turned to us "What is that headache-causing topic you are rumbling about?" She stared at me, and turned away.

That moment, I felt so out of place. And it hurt even more because I was with my people, my friends, my born-in-the-same-year girls.

I was so sad, so sad I could cry.

Dịch chuyển

Tuesday, 12 November 2013 Posted by Rain

Mỗi lần dịch chuyển, trong chừng mực nào đó, là một cơ hội để làm lại từ đầu.

Lần dịch chuyển đầu tiên của mình là năm lên lớp 10. Từ lớp 2 đến lớp 9 mình được làm lớp trưởng, rồi bí thư Đoàn, nói chung là vào loại có chức có quyền trong lớp. Nhưng tất cả bắt đầu từ một sự ngẫu nhiên. Hồi lớp 2, khi cô giáo mới nhận lớp và chưa biết cháu nào với cháu nào, cô muốn bầu ra một bạn lớp trưởng. Khi cô đang quét mắt rà soát khắp lượt thì mình ngẩng lên và nhìn vào mắt cô. Thế là cô chỉ định luôn, vẫn còn nhớ hồi đấy mình tết tóc hai bên. Trong suốt những năm làm lớp trưởng đấy, mình luôn mơ hồ cảm thấy là mình thật ra không thích hợp cho vị trí này, vì chẳng đứa nào sợ mình, mình không có uy, không giữ được trật tự lớp, dằn vặt bản thân những lần vì nghĩa vụ mà phải báo cáo cho thầy cô giáo những bạn nào "yêu nhau" ở trong lớp. Mình luôn canh cánh trong lòng câu hỏi, có phải tất cả chỉ là thói quen, vì mình đã làm lớp trưởng lớp 2 nên làm tiếp lớp 3, rồi một mạch hết cấp 1. Khi xin vào trường cấp 2 thì bố mình đã dẫn thành tích làm lớp trưởng và cô hiệu trưởng nhận luôn hồ sơ mà không cần kì kèo nhiều, nên mình lại tiếp tục làm lớp trưởng hết cấp 2. Mình luôn muốn biết có phải là mình thật sự xứng đáng với vai trò đấy, hay tất cả chỉ là kết quả kéo theo của một sự tình cờ.

Thế nên lúc vào lớp 10, mình giấu tiệt cái lý lịch hoành tráng đấy đi, nhất quyết không khai ra khi lớp bắt đầu bầu bán ban cán sự. Lần đầu tiên, mình sống cuộc đời dân thường trong lớp, và cảm giác như bị mất đi một ít bản dạng (identity) của mình. Quen được các bạn cùng lớp gọi là "lớp trưởng", quen được làm trung tâm của sự chú ý, quen là đại diện của quyền lực được trao gửi từ phía các thầy cô, mình đã bị mất phương hướng một thời gian dài. Mình nhớ bọn bạn cũ, những đứa luôn gọi mình là "chị", yêu quý mình và nể trọng mình. Mình sống như một con kiến câm lặng trong tập thể lớp 10 đấy, thấy không thoải mái với sự bỗ bã cười cợt của những đứa ngồi xung quanh, không biết nói gì với bọn nó. Bọn nó thấy mình ngồi rù rù một góc, cũng không hỏi.

Phải mất rất lâu, rất lâu, mình mới tìm được một vài đồng minh là những cô bạn ngoan hiền như mình, trong đó, phần lớn là những cô có nhu cầu nói khủng khiếp mà không có ai nghe. Họ chơi với mình vì mình lặng lẽ và kiên nhẫn, chỉ vì không biết từ chối ra sao, ngồi nghe những câu chuyện kéo dài hàng tiếng đồng hồ, xuyên từ tiết học này sang tiết học khác của họ.

Đến cuối năm lớp 11 thì mình được bầu làm lớp phó, vì học giỏi văn, mà cô chủ nhiệm dạy văn, còn lý do nào nữa hay không thì mình không biết, nhưng mình rất hài lòng vì đã trả lời được câu hỏi của bản thân suốt 7 năm làm lớp trưởng. Có thể trong bản thân mình có một phẩm chất gì đó, có thể mình xứng đáng, có thể đấy không phải là kết quả của cái liếc mắt ngẫu nhiên. Có thể dù hôm đó mình không ngẩng lên nhìn cô giáo, thì mình vẫn sẽ làm lớp trưởng, qua con đường này hay con đường khác.

Lần dịch chuyển thứ hai của mình là lúc lên đại học. Mình cố sống cố chết để đi du học cũng vì muốn trả lời câu hỏi "giới hạn của mình nằm ở đâu". Có một lần hồi lớp 9 đi chơi xa bằng xe đạp bị lạc, ngày hôm đó mình đã đạp khoảng 60km cả đi cả về, mà bản thân không bao giờ nghĩ mình có thể đạp xe như thế. Từ đó nghĩ rằng, khi bị đặt vào những hoàn cảnh cùng cực, mình sẽ khám phá ra được những khả năng của bản thân. Việc đi du học chính là để đặt mình vào một hoàn cảnh như thế.

Và cái sự cùng cực đấy chính là việc cảm thấy vô cùng lạc lõng, không có gì để bám trụ, tất cả những cái từ trước đến nay mình biết và coi là một phần của identity đều bị xóa sạch. Không chỉ là một vai trò cụ thể như là "lớp trưởng" nữa, mình chẳng còn gì cả. Con ngoan, trò giỏi, thanh niên năng động. Ở chỗ không ai biết mình là ai, sau khi giới thiệu tên, quốc tịch, mình chẳng biết nói gì nữa. (Chưa kể với phần lớn những người ở đó, tên và quốc tịch của mình cũng quá xa lạ và chẳng gợi ra điều gì). Không có dấu mốc nào để bám vào mà nói tôi là ai. Giữa những người lạ hoắc và quá khác biệt, mình chẳng biết nên tô vẽ gì để ra được hình ảnh của bản thân. Cứ loay hoay, loay hoay như thế.

Thời gian đầu thì ban ngày mình căng như sợi dây đàn, ban đêm lại bị hành hạ bởi những giấc mơ mang mình trở lại quá khứ, chỉ để lúc tỉnh dậy mình ngơ ngác và cay đắng nhận ra hiện tại là mình đang ở một nơi hoàn toàn xa lạ và không thể chạm vào những người mình muốn gặp. Rất nhiều lần trong những giấc mơ đấy, mình đang chuẩn bị làm một việc gì đó rất vui, rồi trong mơ tự ngừng lại và hỏi: "nhưng mà bây giờ mình có còn ở đây nữa đâu? thế thì mình đang ở đâu nhỉ?" rồi tỉnh dậy. Thời gian sau mình co rút vào vỏ ốc, nhiều lúc cảm thấy mình chẳng còn kết nối với chỗ nào, gia đình hay bạn bè cũng không còn quá quan trọng. như con diều đứt dây, bay về hướng nào cũng thế.

Mình cũng rất hài lòng khi vào những ngày cuối cùng, cũng có những người yêu mình và buồn khi chia tay mình, dù họ không phải là những sinh viên bạn học cùng như mình tưởng tượng trước đó. Tức là, cho dù thế nào, mình cũng tìm được những người yêu quý mình. Tức là mình có một bản chất gì đó để người khác yêu quý, chứ không phải chỉ vì mình là con ngoan, trò giỏi, học sinh gương mẫu. Mình cũng không biết mình có trả lời được câu hỏi ban đầu về khả năng phi phàm của bản thân không. Chỉ nhớ là, mình tự rút ra một câu mantra để nghĩ trong đầu mỗi khi đương đầu với một khó khăn to oạch "việc gì rồi cũng sẽ qua". Mình đã nghĩ như thế lúc bị người yêu đá, lúc phải một mình vác giường vác tủ, lúc thấy quãng đường đi phía trước thật là dài. Nỗi buồn sẽ qua, niềm vui cũng sẽ qua. Mình vật lộn với những câu hỏi "mình muốn gì, mình cần gì, mình giỏi cái gì, mình nên làm gì" trong suốt những năm ấy. Rồi tất cả cũng qua.

Lần này lại sắp sửa một bước chuyển dịch mới. Mình hiểu là mình có thể xóa sạch tất cả những gì mình đã có, và làm lại từ đầu. Ở nhà nếu đi chơi mình phải về lúc 9 rưỡi tối, nhưng đi rồi mình có thể ở ngoài đường thâu đêm. Sẽ không ai biết mình đã từng thế nào, hay mình nên là người ra sao. Không ai có kì vọng mình phải hành xử như mình mà họ biết. Cái suy nghĩ đó vừa tự do, vừa đáng sợ. Ở trong một chừng mực nào đó, mình có thể tự tạo ra mình, một con người mới, với những người mà mình sắp gặp và sẽ sống cùng trong ít nhất 2 năm.

Chỉ có điều, hai lần trước mình đều có những câu hỏi rất thôi thúc, lần này thì chưa xác định rõ câu hỏi mình muốn trả lời là gì.

Oh, probably I want to find out what it is that I really love, a person, a thought, a philosophy, a project, or anything that I love deeply and unconditionally.

Nói nhảm trước khi lượn

Sunday, 18 August 2013 Posted by Rain

Khi làm một điều gì đó vì không biết hậu quả sẽ thế nào là liều lĩnh, còn khi đã biết hậu quả, và biết rằng mình không thích hậu quả đó nhưng vẫn làm, thì là dũng cảm.

Mình không thích đóng gói đồ đạc cho những chuyến đi xa, đi gần thì không nói làm gì, chỉ cần những thứ tối thiểu đủ dùng, nhưng khi rời xa một nơi chốn trong một thời gian dài, dù là về hay đi, thì cũng không dễ dàng gì để mang theo tất cả những thứ mình muốn. Vật lộn để nhét đống quần áo lôi từ các tủ ra vào hai cái va li, kéo lên cái cân lò xo cũ đã thấy chưa hết chỗ quần áo đã quá cân rồi, nữa là còn giày dép, túi xách, và bao nhiêu loại đồ dùng khác. Cứ phải đặt lên đặt xuống, lôi ra lôi vào, cân đo đong đếm xem cái nào nên mang theo, cái nào không, thật là tốn thời gian và hành hạ cảm xúc; bởi vì việc đấy đồng nghĩa với gán một giá trị cho từng vật, vì rõ ràng cái nào cần thiết hơn, gắn bó hơn sẽ được mang đi, cái nào ít cần, đã cũ, sẽ không dùng đến thì bị bỏ lại. Mình không thích đo đếm. Mà đồ đạc đã thế, còn bao nhiêu kỉ niệm, thương yêu, kí ức, làm sao ôm trọn để quẩy túi kéo đi theo mình trong cuộc hành trình nửa vòng trái đất được?

Mỗi lần dọn phòng và phải vứt bớt đồ đi, hoặc lôi những đồ cũ ra xem, mình lại thấy bồi hồi. Bản chất hoài niệm thích ôm khư khư quá khứ, cộng với đức tính tốt gia truyền là vô cùng tiết kiệm, lại được bổ sung thêm các kiến thức hiện đại về việc tái chế và vấn đề rác thải với môi trường, mình rất ít khi vứt đồ đi (đến giấy đã viết một mặt mình giữ lại làm nháp, thói quen từ lúc mới đi học, đến giờ cũng tích được cả chục cân). Thế nên mỗi khi gói ghém và buộc phải định giá trị cho những đồ vật gắn bó với mình, bao giờ mình cũng buồn.

Lần này mình cũng buồn. Buồn hơn nữa vì lần này mình đã biết điều gì đang chờ đợi phía trước. Khi sắp mất cái gì thì người ta luôn thấy nó đẹp. Tất lẽ dĩ ngẫu mình ngồi ăn cơm cũng đau đáu việc chẳng mấy chốc nữa đói rã họng lết xác về nơi trọ cũng sẽ phải lọc cọc ăn mì gói, chứ không có cơm dẻo canh ngọt dọn sẵn trên bàn, rồi mẹ sẽ hâm nóng lại thức ăn giúp trong khi mình chỉ việc ngồi chén tì tì. Mình đi ngoài đường cũng thầm tiếc nuối những hàng sinh tố, chè cháo nhan nhản vỉa hè, nơi mình có thể sà vào bất cứ lúc nào để kiếm cái ăn và nhìn những người khác đang vô tư sung sướng với miếng ngon của họ, mà cám cảnh cho một ngày không xa mình sẽ phải vào những siêu thị máy lạnh ro ro với hàng hóa ngồn ngộn và vô hồn để mua hoa quả lạnh ngắt và heo héo nếu muốn làm một cốc sinh tố mà mình sẽ ngồi một mình ở một xó nào đó để gặm nhấm. Ngay cả một cái vuốt tóc khe khẽ của người yêu cũng đủ làm mình trào nước mắt, nghĩ đến những lúc sẽ chỉ có thể sờ vào cái màn hình lạnh băng mà tưởng tượng ra hơi ấm của một con người. Và cứ thế, cứ thế..

Ra đi lần này, mình thật không biết tại sao. Ngày xưa thì rõ là muốn khám phá bản thân, muốn xem giới hạn của mình ở chỗ nào. Lần này, không biết bao nhiêu lần mình tự hỏi tại sao mình lại rời bỏ khi mọi thứ đều đang chạy ro ro ngon lành thế này. Mình muốn làm freelance để tự do như cánh chim trời, thì bây giờ là lúc mình đã đứng hơi vững, đủ để có việc làm nối tiếp đều đặn, nhiều khi thậm chí còn hơi ngợp với số lượng công việc bay về và phải tự dặn lòng học cách nói "không". Tình yêu rất ổn, bạn bè đều có mối quan tâm riêng, nhưng đủ để dăm bữa nửa tháng gặp nhau cười nói hỉ hả. Gia đình mình thì chưa bao giờ hết êm ả và mẫu mực, và hầu như lần nào nói chuyện với thằng em trai mình cũng cười rúc rích. Nên là mình cũng tiếc. Tiếc những offer phải từ chối vì "lúc đó tôi không còn ở Việt Nam nữa". Tiếc cuộc sống đang vừa bắt đầu có vẻ đi vào guồng quay nhịp nhàng theo đúng ý mình muốn. Tiếc những ngày rất thoải mái này, khi mình được mọi người khen và yêu quý. Nhưng lại nghĩ đến "when you have to choose between what is right and what is easy"..Mình đang dần đi vào quỹ đạo của "easy". Sau khoảng thời gian đầu vật lộn để tìm kiếm, kết nối, thích nghi lại, học hỏi cách làm việc, xác định nhu cầu của bản thân, mình đã uốn nắn những thứ xung quanh mình theo cách mình muốn, tất nhiên cũng nhờ vào sự thuận lợi của những mối quan hệ mình có từ bạn bè và gia đình, cái đó không thể phủ nhận được. Nhưng bây giờ nếu cứ thế này thì mình sẽ rất nhàn hạ, đường đã vạch ra, cứ thế mà đi.

Thỉnh thoảng vừa uốn éo tránh người tránh xe mình vừa tự hỏi không biết mùa hè này mình đã làm gì, hoặc khi có một ý nghĩ dẫn đến sự kiện nào đó, mình không thể nhớ ra nổi việc đấy xảy ra vào mùa hè năm nay hay mùa hè năm ngoái.  Hai mùa hè bận rộn của những công việc freelance được nối bằng một công việc full time chán ngắt mình chẳng có ấn tượng gì trừ chuyến đi Nghệ An hai tuần, nên khoảng thời gian từ tháng 10 đến hết tháng 4 trong đầu mình gần như một khoảng trắng, nếu cố moi ra chỉ là những ngày đến căn phòng ẩm thấp bên trong bảo tàng, ngồi trước cái máy tính, làm việc riêng của mình và chẳng thích thú gì với những office drama xảy ra như cơm bữa. Nhưng hai mùa hè mình làm quá nhiều thứ, hết dự án nghiên cứu này đến dự án nghiên cứu kia chồng chéo lên nhau, đến nỗi mọi thứ cứ nhòe mờ vào nhau hết cả. Tất nhiên là mình thích sự bận rộn hơn.

Nhiều người hỏi mình có định ở lại không, có định học tiếp tiến sĩ không. Mình chẳng có câu trả lời nào cho họ, vì bản thân mình không có kế hoạch gì cả. Có nhều chuyện không phải cứ ngồi nghĩ là ra. Với cả, ngay lúc này, hoặc đúng ra là từ trước đến nay, mình cũng chẳng biết mục đích của việc đi học tiếp là gì, tại sao phải đi học. Đành rằng mình thích học thật, nhưng chưa bao giờ hết nghi ngờ rằng thật ra mình nộp đơn xin đi học chẳng qua vì đấy là thứ "mọi người đều thấy nên làm". Sẽ được ngưỡng mộ, được khen, được công nhận, túm lại là một thứ áp lực xã hội về con đường "đúng đắn". Cứ ở vị trí đấy, làm việc đấy, thì phải tiếp tục như thế đấy. Cũng có thể vì mình nghĩ đến chuyện đi học như giải pháp tình thế trốn tránh cuộc sống bế tắc của đời đi làm mà trong những lúc suy nghĩ rối rắm, mình không thấy lối thoát nào cả, chính vì thế nên khi đã giải quyết được bế tắc đấy, như ngay lúc này, mình cảm thấy việc đi học không phải là một lựa chọn quá hấp dẫn nữa.

Thế nên mình không dũng cảm, dù mình đang chuẩn bị làm một điều mà sẽ mang lại rất nhiều thứ mình không thích. Không những thế mình còn hèn kém nữa, vì mình đã để cho áp lực xã hội điều khiển. Chưa hết, mình cũng nghĩ ngắn, bởi vì đáng lẽ ra mình nên hiểu rằng (mặc dù biết, nhưng từ biết đến ngấm vào đầu là khoảng cách xa) bế tắc trong công việc là điều không thể tránh khỏi, và ai cũng cần cả thời gian, nỗ lực và giúp đỡ từ bên ngoài để vượt qua bế tắc đấy. Trong trường hợp của mình là cần thời gian để xây dựng network, nỗ lực để làm người ta biết đến mình, và giúp đỡ từ bạn bè và người thân để giới thiệu cho những mối ngon mà trục vớt. Thay vì tin vào nguyên lý đó và cắm đầu lao đi, mình đã lăn tăn và vội vã rẽ sang hướng khác để trốn tránh sự bế tắc ở trước mặt.

Hoặc có thể nói tất cả là tại duyên. Thế là đỡ phải nghĩ nhiều.

Không khí

Monday, 15 July 2013 Posted by Rain

Hôm nay lúc ngồi trong một văn phòng ở tầng 14, đánh mắt trộm ra ngoài cửa sổ, đầu óc lơ mơ bên tai vang vang những câu trả lời của chị giám đốc đang được phỏng vấn, tự dưng nhớ ra ấn tượng đầu tiên của mình khi đặt chân lên Canada. Trước nay mình cứ nghĩ đấy là mùi đồ ăn nhanh xộc thẳng vào mũi trong sân bay, nhưng giờ mới nghĩ ra, đấy là bước thứ hai thôi. Bước đầu tiên là bầu không khí sạch tinh tươm và vô trùng, đến nỗi cảm thấy hơi loãng và trống rỗng.

Vì mình ở Hà Nội, nên không khí lúc nào cũng có mùi gì đó, và những mùi ấy không phải nói văn hoa, nhưng đúng là "hơi thở của cuộc sống". Chẳng khi nào mình không được nhắc nhở về không gian xung quanh. Mùi khói xe khét lẹt, mùi mỳ xào thơm phức, mùi nước hoa sực nức trong thang máy, mùi nhựa đường cháy hăng hăng giữa trưa, mùi hoa dâu da xoan man mát lúc sáng sớm, thậm chí là mùi "viêm cánh" ngào ngạt của một anh giai đang bám hai tay lên thanh ngang và đu đưa người theo nhịp lắc của xe buýt. Cuộc sống thở ra đủ thứ mùi như vậy, nên mình không thể nào xao nhãng nó.

Không khí ở Canada trong lành, hẳn rồi, nhưng nó không giống cái trong lành ở miền quê ở Việt Nam, khi vẫn có mùi thơm của lúa non, mùi phân trâu trên đường, mùi mít chín đang tỏa hương nhè nhẹ, ví dụ thế. Bây giờ nghĩ lại, mình thấy không khí Canada hơi giống trong bệnh viện, có thể đến từ vô vàn những hộp đựng nước rửa tay khô được lắp đặt ở mọi nơi mọi chỗ, từ việc người ta chạm khẽ vào nhau cũng rối rít xin lỗi, từ những chiếc xe ô tô không xả khói đen kịt. Mình đã từng cảm thấy không khí đó không chứa đựng sự sống, cho dù nó đẹp.

Có bạn bảo mình là từ hồi về nhà trông có sức sống hẳn lên, mặt mũi tươi tỉnh rạng rỡ. Những bức ảnh chụp ở Canada cũng cười toe toét, nhưng chắc cái việc cứ lầm lũi đi đi về về, chẳng yêu ai và cũng chẳng ai yêu mình, nó ngấm vào người, không thể giấu được. Thời kì 4 năm ở đó mình thật sự không có nhiều điều thú vị, không quen biết nhiều người thú vị, đã ù lì và chây lười đi rất nhiều. Nghĩ lại và nghĩ đến chuyện quay trở lại những tháng ngày như thế thấy rất sợ.

Sau cái cảm giác hả hê (hoặc thỏa mãn) vì cuối cùng mình cũng đạt được cái muốn đạt, lại là cái sự băn khoăn, lo lắng, và cảm giác sợ hãi điều mơ hồ chưa biết đến ở phía trước. Hình như mình chưa bao giờ hăm hở ra đi, cũng chưa bao giờ khát khao đến chỗ nào đến mức vui sướng khi được đến đó. Thế mà chẳng hiểu sao lại cứ ép mình phải đi. Bao nhiêu lần rồi, vẫn chưa khác gì cả.

Không phải vì mình quá thích cuộc sống của mình bây giờ, hay quá quyến luyến quê nhà. Chỉ là mình vốn chưa bao giờ dễ thay đổi hay dễ thich nghi với môi trường mới, nên nghĩ đến việc sẽ lại tốn bao nhiêu thời gian và năng lượng để làm quen và thấy gắn bó với một chỗ mới là lại thấy oải. Không những tạo đựng tình cảm mới đã khó, mà giữ gìn tình cảm cũ cũng khó. Mình chỉ sợ cái ngày mà không yêu người khác, nhưng gặp lại người yêu cũng thấy nhạt nhẽo và nguội lạnh, không biết như thế có buồn hơn không.

Chỉ còn hơn tháng nữa thôi. Lại bắt đầu thấy sợ rồi.

Tôi đi qua chốn này

Monday, 25 March 2013 Posted by Rain


Chuyến đi này là lần thứ hai tôi đến Đà Nẵng. Lần thứ nhất đi cùng gia đình còn quá nhỏ nên chẳng ấn tượng gì, mọi việc đều theo bố mẹ. Lần này tôi đi Đà Nẵng để tạm thoát khỏi vòng quay bức bách của cuộc sống sáng ngủ dậy lúc 7 rưỡi, tối lên giường lúc 11 giờ, trước khi nhắm mắt gạch đi những việc mình đã làm hôm nay và nhẩm tính những việc của ngày mai. Giữa hai hành động nhắm mắt mở mắt ấy là việc dán mắt vào màn hình máy tính, ăn, lái xe trên những con đường ám khói và mù bụi, rồi lại tiếp tục dán mắt vào màn hình máy tính.

Đà Nẵng không phải mùa du lịch nên vắng vẻ. Sáng thứ bẩy bên bờ sông Hàn, nắng vàng rộm chiếu xiên qua những kẽ lá, gió hây hẩy từ sông thổi lên, phố xá đủ xe cộ qua lại để không quá ngái ngủ, và đủ thưa người để khiến thời gian như chậm lại. Đà Nẵng không phải mùa hè nên mát mẻ. Đà Nẵng không phải mùa đông nên khô ráo. Đà Nẵng không phải là một thủ đô xô bồ như Hà Nội, nên từ bác gái phụ xe buýt, chị nhân viên ở hàng ăn, cho đến em bé bán kẹo cao su, ai cũng nhẹ nhàng và dễ chịu. Những ngày cuối tháng 3 ở Đà Nẵng, tôi bắt gặp một thành phố êm đềm. Tôi tạm trốn mình vào đó trong bốn ngày, quyết chí không nghĩ đến đống công việc dồn đống ở nhà, không nóng lòng chờ đợi những điều chính tôi cũng không chắc mình có tha thiết hay không, để lại cái tôi cam chịu sống bằng những kì vọng và mặc định của xã hội ở lại Hà Nội, tôi cho phép mình sống không vì ai cả trong bốn ngày.

Bánh tráng Trần ở Đà Nẵng quán rộng thênh thang. Nhân viên quán liên tục bưng rau, bưng bánh tráng ra trút lên đĩa ngay khi một thức gì đó vơi đi mà không cần đợi khách gọi. Đã lâu lắm rồi, hình như kể từ khi rời Canada, tôi chưa được phục vụ ân cần và chu đáo như thế. Miếng thịt thái mỏng tang, chuối xanh hơi chát, dứa góp vào chút chua, cộng với vị mát lịm đầu lưỡi của bạc hà, cái mùi hăng hăng của rau húng, dẻo ngọt từ gạo của sợi bún, và đặc trưng nhất là món mắm nêm, mỗi lần cắn là một lần thấy cả thiên nhiên trôi vào cuống họng.

Ăn no nên một bụng bánh tráng, chúng tôi đi dạo dọc bờ biển Mỹ Khê. Biển đêm được thắp sáng bởi những ngọn đèn đường, tạo ra những vùng sáng đan xen vào nhau quấn quýt. Bãi cát mịn và ấm, tôi đi chân trần và thầm biết ơn người dân Đà Nẵng về việc mình không phải sợ dẫm phải mảnh thủy tinh hay kim tiêm. Bàn chân tối ngày bị bó trong giày dép của tôi được tiếp xúc với cát ẩm, với những con sóng mơn man êm ái. Trong trạng thái lâng lâng là kết quả của cái dạ dày được thỏa mãn, của sóng biển rì rào bài ca bất tận, của gió biển mang đầy không khí trong lành, chúng tôi đã trút hết cả ruột gan ra thành ngôn ngữ. Chúng tôi đã nói chuyện với nhau hàng trăm lần trước đó, và có lẽ hàng vạn lần sau này, nhưng biển mênh mông dường như đã cởi bỏ những rào cản của vũ trụ đơn lẻ mà mỗi cá nhân vẫn bao bọc quanh mình. Lời như tan thành sóng, sóng như tan thành gió, tôi nói cho mình, cho người bạn của mình, và cho biển nghe những điều mà ở không gian nhỏ hẹp của thành phố và những bức tường, tôi đã luôn cố đè chúng xuống. Nhưng như những con ngựa bất kham, những mong mỏi và khao khát về một cuộc sống không bị bó buộc đã dứt tung dây cương tự kiểm soát của tôi, và đêm đó đã ào ạt ùa ra rồi tan vào gió biển.

Rừng dừa nước Cẩm Thanh ở Hội An không khác nhiều với những con kênh rạch tôi đã từng đến ở Nam Bộ. Nhưng tôi thích người phụ nữ đã đồng ý chèo thuyền đưa chúng tôi đi một vòng hôm đó. Không phải khách tour nên lộ trình của cô không cần theo đường vạch sẵn, những câu chuyện cũng không cần theo kịch bản sẵn. Cô có hai thằng con trai nè, giờ tụi nó chạy ghe đi bán dừa, không đứa nào đi biển nữa, vì cực quá mà con. Chú đi biển, đi tàu của họ đó, chớ mình sao có tiền mà đóng tàu, trăm triệu chứ chơi. Ừ, cứ đi cả tuần, rồi mới về. Dừa này là trước họ trồng, giờ của nhà ai người đấy đốn, làm nghề dừa này cũng cực, cứ phơi, ngâm, rồi lại phơi, năm sáu tháng mới bán được. Bán đâu hả, bán cho mấy quán ngoài biển đó, họ lợp mái. Từ khi có du lịch vào là dân bán được dừa. Nhiều khi còn không đủ mà bán nữa, nhưng mới 4-5 năm trở lại đây thôi. Nhiều câu tôi không nghe ra, cô vui vẻ giải thích lại. Ghe đi vào những khóm dừa nước um tùm, mát rượi. Chúng tôi gặp những người đàn ông đang ngâm thân dừa, phơi lá dừa, họ còn bắt những con ngao nhỏ dán vào thân dừa để sau này ăn dần. Giọng nói rổn rảng của cô trải dài trên sông, những tán lá dừa  giữa trưa lười nhác rủ bóng ôm trọn lấy cuộc trò chuyện ấy.

Biển Cửa Đại được xếp vào một trong 50 bãi biển đẹp nhất thế giới. Điều tôi thấy đẹp nhất ở bãi biển ấy là sự bình dân của nó. Phần lớn các bãi biển đẹp đều bị cắt nhỏ cho các khu resort, nên chỉ có người giàu mới được tận hưởng vẻ đẹp thiên nhiên. Biển trưa đó vắng vẻ, chúng tôi ngồi ăn hải sản tươi trên bộ bàn ghế xinh xắn, dưới một tán ô cũng xinh xắn, ngay cạnh bờ biển. Không nhếch nhác hàng rong chèo kéo, khách kì kèo mặc cả như những bờ biển ở phía Bắc, cũng không quá xa xỉ và cô lập như những bờ biển đẹp khác dọc Duyên Hải, dãy hàng ăn dọc biển Cửa Đại mở rộng cửa với tất cả khách, cung cấp cho họ một trải nghiệm ở đẳng cấp nhà giàu, nhưng với giá cả rất phải chăng. Khoảnh khắc tận hưởng càng ghẹ tươi ngọt lịm, nhìn ra biển lấp lánh dưới nắng trưa, và nhắm mắt thấy gió dào dạt đẹp đến nỗi tôi thấy rưng rưng xúc động, chỉ muốn cô đặc nó lại để không bao giờ mất.

Du lịch ở Hội An làm được một điều mà rất ít nơi khác làm được, là không làm ảnh hưởng đến cuộc sống bình thường của cộng đồng. Hiếm thấy nơi nào có lượng khách du lịch đông đảo và thường xuyên như vậy mà người dân vẫn hiền lành, thật thà, không cố ý lợi dụng khách, và quan trọng nhất là vẫn duy trì nếp sinh hoạt hằng ngày của họ. Không ai chỉ trỏ tò mò đoàn khách nước ngoài đi xe đạp qua làng, cũng không ai bám đuổi để mời mua quạt, mua kẹo cao su, vì họ còn bận trồng rau, cấy lúa. Những làng nghề của Hội An được biến thành những điểm du lịch in trên bản đồ phát miễn phí trong các khách sạn, nhưng người dân vẫn mải miết trồng rau, và trừ khi khách có yêu cầu tham quan, họ thường chỉ nở một nụ cười rồi mặc cho khách ngắm nghía ruộng rau của mình, vẫn cặm cụi làm việc.

Bà Nà không còn hoang sơ như lần đầu tiên tôi đến và nhìn thấy một con bướm to bằng quyển vở. Bây giờ ngọn núi đã được xẻ ra làm đường trơn láng, và trên đỉnh núi mọc lên những lâu đài đền chùa nguy nga. Có lẽ với tham vọng phục vụ tất cả các loại nhu cầu ở một chỗ để níu chân du khách, nhà đầu tư vào Bà Nà xây nhà hàng, khách sạn, một ngôi chùa, vườn hoa, sân tenis, và cả khu vui chơi cho người lớn và trẻ nhỏ. Tôi hơi tiếc vì Bà Nà bị sự can thiệp thô bạo của con người làm cho trở nên giả tạo quá. Mô hình và khuôn mẫu không khác gì vô vàn các khu vui chơi giải trí trên núi hoặc đảo đã rất thành công ở các nước khác như Sentosa ở Singapore hay Genting ở Malaysia. Đáng lẽ Bà Nà đã có thể cao quý và thanh nhã hơn, giờ đây ngọn núi ấy chỉ là một điểm dừng chân trong vài giờ đồng hồ, du khách sẽ rời đi không chút luyến tiếc.

Nhưng có môt khám phá mới ở Đà Nẵng đã bù đắp lại cho sự sụt giảm giá trị của Bà Nà đối với tôi, đấy là khu suối khoáng Phước Nhơn. Nằm ngâm trong bùn ấm thoảng mùi gừng, ngay bên cạnh là ruộng lúa đang bắt đầu chín vàng tỏa hương thơm mát, phía xa là mặt trời đỏ au đang bắt đầu lùi dần về chân trời, núi vẽ những đường mờ tím, tiếng chim hót líu lo đan xen với tiếng nhạc dương cầm dìu dịu, xung quanh lại chẳng có ai, với tôi đấy cũng là một khoảnh khắc rất tuyệt vời. Trên đầu là mái lá lợp bằng dừa, xung quanh hầu như hoàn toàn yên tĩnh, tôi đã nghĩ trải nghiệm ấy không thể hoàn hảo hơn. Mặc dù đường đi từ Bà Nà đến khu suối khoáng hơi trắc trở do vừa đi vừa phải hỏi đường, con xe hôm đó thuê lại ì ạch như con bò già, nên mất rất nhiều thời gian chúng tôi mới đến nơi. Rất may cuối cùng không hề bị thất vọng, giá lại còn rẻ nữa.

Hết bốn ngày, tôi quay lại Hà Nội và tiếp tục dán mắt vào màn hình máy tính. Đà Nẵng lùi vào kỉ niệm, và kỉ niệm thì thường long lanh. Nhưng tôi muốn giữ kỉ niệm này không bám bụi, cho đến khi tôi tìm ra hoặc tạo cho mình một cuộc sống không bức bách nữa.

Tôi vui chơi giữa đời, ối a, biết đâu nguồn cội
Tôi thu tôi bé lại, làm mưa tan giữa trời
(Biết đâu nguồn cội - Trịnh Công Sơn)

Đi xa

Wednesday, 26 December 2012 Posted by Rain

Đi xa có thể là đi du lịch, đi chơi, đi học, đi công tác, miễn là rời khỏi nơi quen thuộc để đến một vùng đất lạ.

Bạn vốn là đứa sợ sự thay đổi. Bạn rất khó yêu, nhất là với những gì không quen thuộc. Bạn hầu như chẳng bao giờ háo hức với cái mới hay thích khám phá những điều bí ẩn. Tất cả những điều ấy cộng lại khiến cho bạn là một đứa thích ôm những cái xưa cũ và luôn có xu hướng thấy quá khứ đẹp hơn hiện tại. Bạn chỉ cảm thấy an toàn, và dần dần yêu thích, khi đã thật quen với một nơi chốn. Bàn chân phải biết ngã rẽ trước mặt sẽ dẫn về đâu, đôi mắt phải nhận ra người đang ngồi ở mé hiên nhà đối diện, thì bạn mới thấy tình yêu nhen nhúm được chút chút. Vì thế mỗi khi được hỏi "thích đi du lịch ở đâu?", bạn thường ớ ra bởi vì thật sự chẳng có chỗ nào bạn khát khao được đến.

Nhưng đi xa, như người ta nói, giống như một chất gây nghiện, ban đầu sẽ nôn nao, sẽ khó chịu, nhưng một khi đã ngấm thì thiếu nó sẽ bứt rứt khó chịu.

Bạn thích cái cảm giác có một khoảng thời gian nhất định, có thể là một hoặc vài tuần khi bạn làm một chuyến du lịch tới  một chỗ nào đó chưa được đặt chân, và thấy mình thoát khỏi mọi trách nhiệm, mọi thói quen, mọi ràng buộc của cuộc sống bình thường. Ở chỗ lạ đó, không ai biết bạn là ai, không ai trông đợi rằng bạn sẽ làm việc này việc nọ, và bỗng dưng, cả một ngày dài bạn được tự quyết định sẽ đi đâu làm gì ăn gì. Trong khoảng thời gian đó, bạn không phải lo nghĩ về quá khứ, tương lai, về những điều đã qua và sắp tới. Bạn cố gắng mở hết các giác quan, và viện trợ đến cả các công cụ bên ngoài như máy ảnh, máy ghi âm để cuống quýt ghi lại từng khoảnh khắc. Trong chừng mực nào đó, việc rũ bỏ mọi ưu tư, và chỉ sống trong hiện tại, rất giống với một khía cạnh của Thiền Định. Và cũng như trạng thái tĩnh lặng của tâm trí khi đã gạt bỏ những dòng suy tưởng cuồn cuộn, những phút ngồi im trên ô tô và để cho cảnh vật lao qua trước mắt, hay một giây cúi đầu ở giữa những cảnh vật, con người, và lối sống khác, bạn nhìn sâu vào cái tôi của mình, và khiêm tốn nhấm nháp một sự thật bạn đã biết từ lâu, rằng có nhiều cách khác, chân lý khác, nhân sinh quan và vũ trụ khác, để sống làm người trong cõi đời, nhưng vốn từ "biết" đến "hiểu" nhiều khi là một khoảng cách mênh mang của trải nghiệm và vốn sống.

Đi xa, cũng là lúc phải học cách tin tưởng, và cách thả trôi bản thân khỏi giới hạn an toàn. Không có chuyến đi nào, nhất là những chuyến chu du tùy hứng, có thể đặt kế hoạch đến chân tơ kẽ tóc. Cho dù có chuẩn bị kĩ càng đến bao nhiêu, sẽ có lúc bạn kéo vali lếch thếch trên đường lúc 2h đêm, có lúc bạn lỡ xe và phải vạ vật trong những giờ chạng vạng ở một bến xe khách lộn xộn, sẽ có lúc bạn đứng một mình dưới cơn mưa tầm tã và không biết phải đi đâu tiếp. Và hệ quả của những sự lỡ bước và không biết ấy là bạn phải chặc lưỡi tin một anh lái taxi sẽ chỉ cho mình một chỗ ngủ rẻ và an toàn, tin một anh hướng dẫn viên cho bạn đi nhờ xe từ ruộng đồng về thành phố, tin lời chỉ đường của bác xe ôm, tin cái khoát tay của bà bán nước. Đi xa và đặt mình vào vị trí của sự bơ vơ, có những lúc, chẳng còn cách nào khác, bạn buộc phải chấp nhận việc nhắm mắt đưa chân, đi theo sự sắp xếp của vô số những ngẫu nhiên và tình cờ. Và sự hấp dẫn là ở đó, khi người lữ khách không biết những điều gì sẽ xảy ra, không thể chắc chắn vào bất kì sự dàn xếp nào, ngoài một niềm tin sắt đá rằng mọi việc rồi sẽ ổn. Và tất nhiên cả sự hài lòng sau đó, rằng niềm tin của mình vẫn đúng.

Khi bạn bứt mình ra khỏi vùng an toàn quen thuộc, và ném mình vào những lộn xộn và hoang mang của điều không biết, bạn cũng tự giao phó mình cho sự giúp đỡ của những người xa lạ. Bạn chưa bao giờ hết ngạc nhiên với những người không quen biết, đã bằng cách này hay cách khác hỗ trợ bạn, mặc dù không có lý do gì và mong chờ bạn sẽ đáp lại sự hết lòng của họ. Như bạn gái  ở Phan Thiết chỉ quen biết từ phi vụ mặc cả phòng nghỉ, đã cất công dậy sớm đưa bạn đi ăn sáng, và sau giờ làm không quản gió rét đi cùng bạn vòng quanh thành phố để đến những chỗ vui chơi. Ở Peterborough, bạn đã được chào đón và yêu thương như người nhà bởi những người chẳng duyên nợ, và hầu như chẳng biết gì về đất nước, văn hóa, hay vị trí địa lý của quê hương bạn. Bạn được dạy đi dạy lại về sự nhân từ của con người, và lòng hào hiệp họ có thể gọi ra khi dang tay giup đỡ một đồng loại. Bài học ấy giúp bạn sống tử tế hơn, bởi vì chẳng có ai nhận lòng tốt của người khác mà không được lây một chút tốt đep lên tâm hồn mình.

Dĩ nhiên đi rồi phải về. Những chuyến đi làm mới tình yêu của bạn với thành phố mà bạn gắn bó. Nếu không đi, tình yêu ấy dần mòn rỉ, từ cảm xúc chuyển thành một thói quen, và từ thói quen đến sự nhàm chán rất gần. Mỗi lần từ đâu đó về, bạn lại khám phá ra một điều mới mà bạn nên trân trọng. Như một cây phượng bé tí mà đỏ rực ở đường Nghi Tàm khi bạn từ Thái Nguyên về. Như cái lạnh buốt của ngày chớm đông khi bạn từ Sài Gòn về. Như cơn mưa rớt bão quăng quật trên những nóc nhà cao tầng khi bạn từ Nghệ An về. Giường ở khách sạn xịn hơn, đệm êm hơn, nhưng không ở đâu có cái gối thấp tẹt như cái gối ông nhồi bông và khâu cho ở nhà. Bởi vì chỉ có duy nhất một nơi chốn được dùng với từ "về", còn các nơi khác dùng từ "tới", nên bóc tách ra, bạn nhận ra rằng, bạn không yêu cái chốn đấy vì bản thân nó, mà vì những điều đã xảy ra giữa hai bên, và nó chứa đựng một phần cuộc đời và kí ức của bạn. Nhưng tất cả những điều ấy bạn sẽ không nhận ra, và khi nhận ra rồi cũng sẽ quên, nếu không được nhắc bởi những chuyến đi đến nơi khác, với nhận thức rất rõ ràng rằng, mình cũng có thể yêu những nơi kia dào dạt bằng, hoặc thậm chí hơn, nhưng không vì thế mà sẽ bớt yêu cái chốn bụi bặm và đông đúc này. Không những thế, tình yêu sẽ lớn thêm lên.

Không quan trọng là đi đâu, vì mảnh đất nào cũng có những câu chuyện thú vị đợt bạn đến để kể, hoặc những trải nghiệm thú vị đợi bạn đến để diễn ra, mà chỉ riêng hành động dịch chuyển từ nơi quen thuộc đến nơi xa lạ, tự nó đã là một sự đổi mới.

Như bây giờ, trong một ngày âm u mưa phùn bay lất phất, bạn lại đang rất nhớ cảm giác lạc lõng bơ vơ khi lần đầu đặt chân đến một thành phố lạ nắng phủ đầy vai.

Mây là mây ơi

Sunday, 10 June 2012 Posted by Rain

Mây là mây ơi
Suốt ngày rong chơi
Chẳng bao giờ nghỉ
Lãng du khắp trời

Lục lam chàm tím
Trắng xanh đỏ hồng
Là mây mây đó
Lững lờ trên không

Từng giọt lộp bộp
Mưa gọi ríu ran
Thân phận mây nhỏ
Tan hợp, hợp tan

Mây mãi lang thang
Chân trời góc bể
Em ngắm, em kể
Thêu thành ước mơ

Lớp 6, lần đầu tiên viết thơ đăng báo, chẳng nhớ đầu đề là gì, đại loại tứ thơ đầu tiên vang lên trong đầu là "Mây là mây ơi" bắt chước ca dao "Trâu ơi ta bảo trâu này"

Rồi viết thành một bài thơ ngăn ngắn bốn khổ, đến bây giờ chỉ còn nhớ ba. Một khổ ở giữa không hiểu sao không tài nào nhớ lại được. Những bài đăng báo lần sau lần nào cũng giữ lại, thế mà bài đầu tiên lại vứt mất. Sau khi được đăng báo bố mẹ mở một trận ăn khao linh đình. Con bé được tặng mấy quyển sổ, mở đầu cho rất nhiều năm về sau suốt ngày được tặng sổ, sách và bút

Hôm nay đi về nhà, mệt phờ râu sau một tuần làm việc chẳng có ngày nghỉ. Nhớ lại bài thơ cũ. Tư nhiên ngộ ra, cái hồi 11 tuổi mình đã nghĩ đến tên mình, là mây, và là một thực thể vô định, bay chẳng bao giờ nghỉ cơ mà. Năm 18 tuổi lần đầu tiên được đi máy bay, cảm xúc chới với đến nỗi vừa đi vào phòng chờ một mình đã trào nước mắt, và nhìn mây từ trên cao xuống, mới thấy mây và biển chẳng khác gì nhau, và khi thay đổi điểm nhìn, không còn gì là cao thấp, cũng chẳng còn ranh giới. Không còn để bấu víu, ngoài những đám mây cứ trôi lững lờ mãi ngoài kia.

Có khi là mệnh rồi cũng nên. Thế là phải Đi, mặc dù không phải là nam nhi cần thỏa chí tang bồng. Bài thơ trên chỉ có khổ đầu và khổ cuối giữ lại tứ thơ của năm 11 tuổi, mọi câu chữ còn lại là của tuổi 23.

Nơi thời gian ngừng lại

Wednesday, 21 March 2012 Posted by Rain

Trời trong xanh và nắng ấm. Tôi bước trên đám cỏ xanh rì, lẩn khuất giữa những tán cây tươi tốt là một vài chú chim nhỏ đang vừa chuyền cành vừa hót ríu ran. Văng vẳng tiếng trẻ con ê a học bài, và tiếng gà mẹ dẫn con đi kiếm mồi lích chích. Khung cảnh bình yên rất đặc trưng của một vùng quê, tưởng như chẳng gì có thể phá vỡ nổi.

Nếu như không có tòa tháp cao mười bảy tầng chứa đầy xương người, trong đó những hốc mắt đầu lâu xoay về mọi hướng, thì không ai có thể tưởng tượng rằng đây là một trong hàng ngàn cánh đồng chết, nơi chế độ Khmer Đỏ đã giết hàng trăm ngàn người vô tội trong thời gian vẻn vẹn vài năm cầm quyền. Dù lẫn vào trong cỏ vẫn là những mảnh quần áo rách, đôi khi cả mẩu xương vụn do mưa hoặc gió bụi làm lộ ra, thì vẫn không có gì, ngoài những xương người chất chồng kia, một vài tấm biển chỉ dẫn, và rất nhiều khách du lịch đang im lặng đi lại lắng nghe những thông tin hướng dẫn từ một chiếc headphone nhỏ, không có gì ngoài những điều vốn rất dễ thay đổi ấy, chứng tỏ rằng đây là mảnh đất của sự chết chóc rợn người.

Đây là gốc cây những tên lính Khmer Đỏ giết những em bé đi theo mẹ bằng cách cầm chân và quăng, đập đầu các em vào cây cho vỡ sọ mà chết. Kia là loa phóng thanh hồi đó ngày đêm phát những bài hát cách mạng rộn ràng để át đi tiếng tù nhân bị hành hình. Rồi những hố chôn tập thể, những nơi đã từng là kho chứa cuốc, thuổng, được dùng làm dụng cụ hành hình. Một người tù sẽ bị chở đến đây trên ô tô, mắt bịt kín, họ bị dẫn ra sát mép một cái hố, rồi một nhát cuốc bổ xuống gáy, họ rơi thẳng xuống hố và chết. Rồi những chất hóa học mạnh được đổ xuống để khử mùi hôi thối do xác chết rữa ra.

Ở nhà tù S21, nơi từng là trường học, sau được dùng làm căn cứ để giam giữ và tra khảo tù nhân, tôi nhìn đâu cũng thấy những vệt máu khô trên sàn nhà, trên tường vôi vàng vọt. Chưa bao giờ tôi thấy quá khứ gần đến mình như thế. Đã từng có người quằn quại trên chính chỗ mình đang đứng đây, và có rất nhiều người đã rỏ máu xuống nơi này. Xương ẩn trong cỏ và máu hòa xuống gạch hoa, chưa bao giờ tôi thấy ở đâu thời gian cô đặc lại như thế.

Người ta đi thăm viện bảo tàng, di tích lịch sử, hay đền chùa, để mong có được một cái nhìn về quá khứ. Nhưng vì đời người thì ngắn, mà lịch sử lại quá dài, nên khi nói về những thứ trăm năm, sự hữu hạn trong tâm thức của tôi không thể hiểu được. Tôi có thể trầm trồ, nhưng chưa bao giờ cảm nhận được sức nặng của thời gian  ở bất cứ nơi đâu như rõ rệt Campuchia. Có thể bởi vì những vết máu ấy còn mới quá, nên vẫn còn quá tươi, cũng như nỗi đau của những người dân Campuchia còn nóng hôi hổi. Bạn cứ thử đứng trên những dải máu lênh láng mà xem...

Thời gian rồi sẽ nuốt trôi tất cả. Cả những nỗi đau, cũng như những huy hoàng. Khi ở khu hợp thể Angkor, tôi cũng chưa bao giờ thấy mình bé nhỏ như thế trước thời gian, khi lọt thỏm giữa những rễ cây cổ thụ bao trùm những khu đền thánh tích. Tôi thích thú trước những họa tiết trang trí, những bức điêu khắc tinh xảo, nhưng tôi không thể hiểu được giá trị lịch sử của nó, dù biết rằng những ngôi đền này đã được xây cách đây mấy trăm năm. Tôi chẳng thể thẩm thấu được chiều dài của quãng thời gian đó, cho đến khi nó thành hình thành khối ngay trước mắt, dưới dạng những rễ cây.

Phải mất bao lâu để những hạt cây trong rừng đâm chồi trên mái, dài dần bò theo tường, rồi đâm rễ xuống đất lên thành cổ thụ? Những tế bào cây là hình hài của thời gian. Thật là kì lạ khi tôi chỉ thấu cảm được với cái đã chết qua thân thể của cây đang sống. Bởi vì nếu những cái cây ấy không tỏa rễ ôm trọn ngôi đền, thì đối với tôi ngôi đền ấy sẽ vẫn luôn chỉ là một đống đổ nát của một lịch sử rực rỡ, nhưng lịch sử ấy đã xa xôi như thế nào thì tôi không hiểu được, mãi mãi không hiểu được.

Thời gian sẽ xóa nhòa tất cả. Những xương người thì bị vùi lấp đi, và những đền đài cung điện cũng bị rừng cây che phủ đi. Cố gắng của con người để ghi lại dấu ấn của mình, dù dưới dạng một đế chế khiến người ta phải kinh khiếp vì bạo lực, hoặc một triều đại khiến người ta phải kinh ngạc vì những bí ẩn trong nghệ thuật kiến trúc và điêu khắc, thì rồi cũng sẽ bị phủi đi hết. Bởi gió, bởi đất, bởi những tán cây. Chỉ còn thời gian du dương hát bài ca vĩnh hẵng với những chú chim sâu bé nhỏ. 

Nothing else matters.

Magical moments

Wednesday, 11 January 2012 Posted by Rain


There are many magical moments in my trip, like when the sun set while we were riding a boat on a branch of the Mekong river flowing cross Luang Prabang. The sky was like an unfinished  painting with so many broken colourful rays sketched clumsily, and the whole sunset was over so quickly that I didn't even have enough time to marvel at the beauty. It seems hard to believe that such a scene happens everyday, for many many days of the earth's existence, each day old and anew, ancient and fresh. Like the dry blood stain on the floors and walls of the S21 prison, where thousands of Cambodian were tortured and killed under the Khmer Rouge. I have never felt history so close and alive anywhere else before, it was almost like I could touch the silent suffering, the indescribable pain and the hopeless cry of many many innocent souls. Anywhere I cast my eyes I could see blood, as if the ghosts refuse to let go of the living world, and many times I shivered, even though it was a hot December mid-noon in Phnom Penh.

Like when I looked up and saw the wings of an eagle spreading wide up high, reflected against the crystal blue sky, on a nameless mountain in Buon Me Thuot, and couldn't help admiring a creature so fierce yet so lonely. Like when I listened to a few amateur singers with one acoustic guitar and one box they used as drum, in a little, cozy, candle-lit and flower-decorated cafe in Sai Gon with an audience of around 20 friends and couples. As the singers sang and told their stories, made us laugh and wept, I could see the girls lean on their lovers' shoulders and those who were touched by a song that is special to them, sang along. Their voices, though unskillful, filled with emotions. Next to me, a guy might be singing about his newly broken love and his fresh wound, glad to remain anonymous while free to sing his heart out. Intimacy submerged us strangers all and draw us close together, so dense it became almost tangible in the air.

Like when I just walked in a random pagoda  in Hoi An, exchanged a few words with two students who came there once and since then keep coming back whenever they are free from assignments, and ended up participating in a daily prayer session.  As I sat among the old women and listened to the comforting rhythm chanted by more than 40 voices, I swam upstream in my own memory. I missed my grandmother and myself at 5 years old and how I used to beg for permission to strike her wooden bell when she chanted in front of our shrine.

Like the warm smile of a young petrol attendant in Siem Riep, and the candy he gave me "because you are from Viet Nam". Like the dinner with two Vietnamese - American ladies, who we kept running into times after times during our stay in Laos, and for whatever reasons, the conversation turned into the relationship between nature and nurture, and one of them ended up sharing thoughts that have been stirring up her minds for many years. Like when I stood in front of An Bang beach - the first time ever saw the ocean in winter, all alone, and felt a huge urge to share that very moment with my boyfriend, but couldn't. Like when I met Giao the first time in person, and our whole conversation about us, about our worlds was carried on a crowded and tired bus while rubber trees, paddy fields, storks and coconut trees passed by outside the windows. She said goodbye in a hurry, leaving me still tangled up in a surreal state created by the whole experience itself.

Throughout the trip, times and times again I asked myself what I have done to deserve such care and love, or perhaps it is just because I am fortunate enough to make friend with super kind people.

Or a magical moment like when the bus from Hue arrived in Ha Noi, and I found myself excited to be home, even though I only parted with it for 20 days. And it was fun spotting different rays of colours bouncing with the steps of street vendors, mostly selling flowers and paper offerings. It has been very long since I feltTet atmosphere so close. After all, it is the festive season. Ha Noi was all lovely, and the statement I once wrote for myself hasn't got out of date yet: "Each time I return home, it always feels like the first, and even feels more like the last."

It wasn't about getting myself out there, to boast that I have traveled to such and such, or to complete a task and check off points on a list like many people I met along the way. They would talk about "I have done this, now I am going to finish that", as if travelling is a job needs to be done, or a fashion trend needs to be followed. The most beautiful part for me, usually, is home-coming. And while I am actually out there, I collect moments. Like a most carefree person with no worries in the world who casually walks on a beach and picks up shells, I just leave and come home with two pockets full of magical moments. I don't try to get the most beautiful ones, nor the rarest ones, because who am I to know which shells will come with the next wave?

I will save those I cherish, and that is more than enough already.