Somewhere I belong

Ngoài trời đang mưa giông gió giật, và mình đang mở Secret Garden sau khi ăn uống no nê. Không phải là "Song for a stormy night", nhưng công nhận là nhạc của họ rất giỏi đưa người ta vào tâm trạng suy nghĩ miên man. Không hẳn là buồn, nhưng đủ để mình mở blog ra và làm cái việc mà mình trì hoãn rất lâu nay, là lại ngồi viết ra những suy nghĩ hỗn loạn trong đầu không nói được với ai.

Sinh nhật năm nay, mình đã nghĩ sẽ bắt đầu lại thói quen viết nhật ký. Tức là viết rồi cất đi, chỉ mình mình đọc, không phải viết rồi public và đợi người khác comment rồi like. Bụng bảo dạ việc đó sẽ có rất nhiều lợi ích. Lưu giữ lại những suy nghĩ của những ngày tháng đặc biệt nhiều thay đổi và có những quyết định quan trọng này. Và luyện tập thói quen làm một việc thật lâu, thật tập trung. Như ngày xưa hồi chưa có Internet, mình có thể ngồi 3, 4 tiếng liền viết nhật kí và đọc nhật kí truyền tay với cô bạn thân. Đấy là hồi cấp 2. Chắc chắn những tháng ngày viết thật nhiều, dù toàn những chuyện vặt vãnh và chữ thì xấu điên, nhưng là viết đến tận cùng và thổ lộ không phải giấu diếm những suy nghĩ và cảm xúc của bản thân, cũng như đọc suy nghĩ của người khác, nhiều khi đọc mà nước mắt té tua, đã luyện tập rất nhiều cho mình sau này.

Đấy, nhưng thói quen tốt đấy ngày càng thui chột đi. Không hẳn đổ lỗi cho thời gian, vì so với những người bằng tuổi khác, phải đi làm cả ngày ở công sở, rồi con cái, nhà cửa, mình hẳn là vô cùng sung sướng về mặt thời gian. Hai năm rưỡi đi làm thì chỉ có khoảng hơn 1 năm là làm full-time, sáng đi tối về, còn lại lông bông, khi thì có đến bốn năm dự án cùng làm một lúc, khi thì không có việc gì. Bây giờ thì mình đã lại là sinh viên, lại đi học thì ít, ngồi một mình thì nhiều. Có thời gian để đi bộ trong khu nghĩa địa sạch đẹp như công viên khi ngủ dậy vào một buổi chiều chủ nhật như hôm nay, nhìn thấy những hạt mưa xiên xiên trong ánh nắng xiên qua kẽ lá, đi một lúc rồi thấy gió xuề xòa quanh người xua nỗi uể oải của một giấc ngủ trưa dài 2- 3 tiếng dần dần tan đi như màn sương. Hoặc như bây giờ, sinh viên 25 tuổi có rất nhiều bài đọc cho lớp học sáng mai, nhưng vì có tâm trạng, hoặc đúng hơn là muốn trì hoãn, nên lại ngồi gõ bàn phím lách cách.

Thế thì vì cái gì mà thói quen viết lách bị giảm dần đi? Mình không bị dằn vặt như các bạn cùng trang lứa rằng ối giời ơi, tôi già rồi, cảm xúc khô kiệt rồi. Mình hoàn toàn toàn thoải mái với việc không viết những dòng miêu tả phố phường, chuyển mùa, ba la bô lô sướt mướt nữa. Mình thật ra coi đấy là một bước trưởng thành trong suy nghĩ và cách thể hiện. 25 tuổi không thể viết mãi như đứa 15, và mình cũng không thấy những cái đấy hay nữa. Không phải lớn lên thì không có cảm xúc, chỉ là không thể hiện những cách giống nhau.

Có lẽ thủ phạm lớn nhất là sự kết nối liên tục với thế giới bên ngoài của Facebook. Nó khiến cho mình ít có thời gian "một mình" và đối thoại với bản thân, mặc dù phần lớn thời gian mình không có ai bên cạnh cả. Gần đây mình đã bắt đầu thử Cold Turkey, một phần mềm chặn những trang muốn chặn trong thời gian định sẵn để cai Facebook, vì thật ra mình không thấy nó hấp dẫn, mình chỉ dùng nó như một phương tiện mỗi khi bí, hoặc theo thói quen. Khi chặn Facebook, mình không thấy thèm hay nhớ gì cả, chỉ thấy trong lòng yên ắng hơn. Nhưng bỏ nó thì không được.

Đợt ở nhà vừa rồi mình hầu như ít đụng đến máy tính, có lẽ chỉ dùng để làm việc. Nhưng ở đây một mình, cái gì cũng phải dùng máy tính, mà cụ thể nhất là để người khác biết rằng mình vẫn tồn tại. Liên hệ với gia đình, bạn bè, email thầy cô, đăng kí sự kiện, đọc báo, tâm sự. Hôm nay trong khi đi bộ đã nghĩ rằng, chỉ mấy tháng nữa là mình sẽ ở đây được 1 năm, lần thứ hai. Vậy mà sao tình hình vẫn không thay đổi là mấy?

Hình như trong tất cả những người đi du học mình biết, không ai buồn bực, đau khổ và cô đơn như mình. Mọi người đều có những người bạn, đều thích nghi dễ dàng, đều post những bức ảnh chỗ này chỗ kia, làm cái này cái nọ, và mình rất ngạc nhiên khi thấy, bản thân mình vẫn không tránh khỏi cảm giác ghen tị len lỏi khi nhìn những bức ảnh đó. Mặc dù suốt ngày rao giảng và cố tự dặn bản thân không được so sánh với người khác, nhưng vẫn không thể không tự hỏi, tại sao mình đã ở đây lâu thế rồi mà vẫn không vui vẻ được như thế? Tại sao mình vẫn không thấy thoải mái, không ngừng cảm thấy mình vẫn là người xa lạ, không hòa nhập được, và thường tự nghĩ ra đủ thứ người ta có thể nghĩ về mình, trong khi lý trí thì biết rằng có khi họ hoàn toàn không để ý và chẳng nhớ mình là ai.

Ở trong khoa có một anh tiến sĩ đầu hói già, là người mà có một lần mình đang đứng xớ rớ trong hành lang để đợi gặp cô trợ lý khoa, đã bắt tay và giới thiệu, rồi nói rằng "nếu cần gì thì cứ qua văn phòng tôi nhé", làm mình suýt rớt nước mắt vì ngay lúc đấy mình đang cảm thấy rất lẻ loi. Đấy cũng là một điều khiến mình ngạc nhiên, vì cứ nghĩ lần này mình sẽ hòa nhập tốt hơn, hoặc chí ít nếu có thấy đơn độc thật thì sẽ không bị buồn bực bởi cảm giác đó. Nhưng hóa ra mình nhầm. Có thể giảm về cường độ, nhưng về bản chất thì cảm giác không khác đi, vẫn như vậy.

Anh tiến sĩ đó có lẽ là người duy nhất để ý thấy mình luôn ngồi một mình và lôi điện thoại ra mỗi giờ nghỉ giữa giờ, khi những sinh viên còn lại túm tụm tán chuyện với nhau hoặc cùng đi mua cà phê. Anh đấy cũng là người chào mình mỗi khi đụng mặt ở khoa, và nhắn tin cho mình biết rằng có một sinh viên khác mở tiệc ở nhà (và mình đã không đi, dĩ nhiên!). Có lẽ mình phải ngừng đổ lỗi cho hoàn cảnh, hay cho những người xung quanh, và chân thành nhận thức vấn đề là ở mình.

Mùa đông vừa rồi, tức là từ tháng 1 đến tháng 4, trở lại Canada sau gần 3 năm, mình ít khóc hơn, hầu như chẳng mấy khi nửa đêm tỉnh dậy trào nước mắt nữa, nhưng vẫn có những lần nước mắt trào ra không ngăn được. Một lần là trong một buổi tập yoga, khi tất cả mọi người nằm dài trên thảm để thư giãn, cô hướng dẫn đã hát lên, và giọng hát đó đẹp đến nỗi mình trào nước mắt. Thật ra mình không biết mình khóc vì khoảnh khắc đó quá đẹp, hay là vì sau gần một tiếng tập trung vào thư giãn, những cảm xúc tiêu cực mình cố lờ đi và ép xuống đã bùng ra. Sau đó mình đến cảm ơn cô ý, và chưa nói hết câu đã lại khóc nức nở.

Một lần khác là khi đi chợ. Dĩ nhiên sống một mình và ăn một mình thì việc đi chợ, nấu nướng, ăn uống cũng chỉ là một trong những việc cần phải làm, chứ ít khi là một thú vui. Ở siêu thị đó có một quầy thịt sống, các bác bán thịt là người Trung Quốc (đoán thế, vì toàn nói tiếng Trung). Mình nói "cháu muốn mua 2 pound sườn" - "không bán 2 pound đâu, sườn bán cả dẻ" - "à thế thôi vậy, cám ơn bác" và mình cười rồi quay đi. Lúc còn loanh quanh ở quầy thịt thì thấy bác bán thịt ấy xăm xái chạy ra, dúi vào tay mình một hộp sườn mới cắt "đây, miếng này bé, cho cháu". Chỉ có thế thôi mà mình mắt đầy nước. Có thể vì rất ít người nhìn thẳng vào mắt bác ý và cười. Người mua thường chỉ nhìn chăm chăm vào những tảng thịt xếp đầy sau lớp kính, nói loại và số cân họ muốn mua, rồi đi. Có thể vì ít khi có người tìm cách để cho mình cái mình muốn, hoặc là mình không chờ đợi điều đó ở những người xa lạ.

Và một lần khác, khóc thảm thương, là lúc đi nhổ 2 cái răng khôn. Dĩ nhiên là nhổ 2 cái răng cùng một lúc thì phải đau, máu me đầm đìa, nhưng mình sống sót qua cái đau đấy. Nhưng lúc y tá bắt đầu dặn dò là phải mua thuốc kháng sinh để uống, thuốc giảm đau, bông băng này nọ, thì trong đầu mình hết sức ngán ngẩm nghĩ đến cảnh mồm thì sưng, mặt thì tê, máu chưa biết bao giờ mới ngừng chảy, mà phải leo lên xe buýt để đi mua thuốc, chẳng biết có nói được là mình muốn mua thuốc gì không, thì bắt đầu thấy nước mắt trào lên. Chị y tá hốt hoảng, tưởng là mình bị đau quá, nhưng sau đó thì hiểu ra, hỏi là "có phải khóc vì chỉ có một mình ở đây không?", và dĩ nhiên câu hỏi đó lại càng khiến cho mình khóc nức nở. Được vài phút sụt sùi thì đi ra, lóc cóc đi bộ về một mình, đường sao mà dài, người sao mà buồn.

Trời vẫn chưa mưa. Đã nghe đến album thứ 2 của Secret Garden.

Hai quyết định khá lớn của cuộc đời mình đưa ra trong những ngày xuân giao hè của năm nay. Một là thử tìm việc ở Canada sau khi tốt nghiệp. Quyết định này đến từ những ngày không làm gì cả, từ tối đến sáng chỉ ngồi đọc các bài phân tích về tình hình Việt Nam và Trung Quốc khi dàn khoan của TQ ở biển Đông. Mình thấy rất lo lắng, và sợ hãi. Có thể người trong nước không có gì chuyển biến thì bình chân như vại, nhưng ở xa, vừa không biết tình hình thế nào, vừa đọc nhiều phân tích bình luận quá, nên càng bồn chồn. Lúc đó mình bắt đầu cân nhắc đến việc ở lại Canada. Rồi đầu tháng 6, mình lang thang ở Toronto một tuần, và lần đầu tiên thấy muốn sống ở Canada lâu dài. Nếu ngày xưa mình cũng học ở Toronto thì có lẽ mình đã thích Canada sớm hơn. Mình nhớ trong khi ngồi trên ghế đá và gặm bánh mì một mình ở bến cảng bên hồ, ngắm nhìn người ta dắt chó đi dạo, những con tàu xếp cạnh nhau và hồ rộng mênh mông không thấy bờ, mình đã nghĩ đến công viên Thống Nhất người chen người, cái hồ bé tí suốt ngày bị đào xới và cá chết thối hoắc, và tự nhủ, mình muốn con mình lớn lên ở nơi ít nhất nó được chạy nhảy trong không gian xanh thế này, giống như con chó đang xoắn đuôi chạy tít mù kia.

Còn có nhiều điểm khác mình thích ở Toronto, như những hoạt động văn hóa cực kì phong phú mà lại miễn phí. Và cả cảm giác mình không bị lạc lõng ở đó. Không như hai chỗ mình học, đều là thành phố nhỏ, nơi phần lớn người xung quanh mình là dân da trắng. Trong một tuần ở Toronto, mình trôi dạt từ lễ hội này sang hoạt động khác, riêng một cái bảo tàng mình đã say mê ở một ngày mà vẫn chưa khám phá hết một góc. Rồi khi đưa ra quyết định ấy, thì mình phải suy nghĩ về một quyết định khác kéo theo, đấy là lấy chồng. Những ngày tìm kiếm thông tin, đi workshop về những thủ tục xin nhập cư, xin việc, suy tính, thảo luận, bàn bạc, và cuối cùng mình đã quyết định là hôn nhân không phải là cái đích, người ta không phải cứ lấy nhau rồi cứ thế mà sống hạnh phúc đến đầu bạc răng long, vì thế rất nhiều thứ sẽ còn phụ thuộc vào sau này. Nó là một lựa chọn, như rất nhiều quyết định quan trọng khác. Quan trọng là sống với lựa chọn ấy như thế nào.

Vì thế có lẽ nên cố gắng viết thật đều đặn để ghi lại những sự việc và biến chuyển trong thời kì có rất nhiều điều không chắc chắn và có rất nhiều quyết định được đưa ra này.

Being an extreme introvert, I generally are not thrilled by new experience. I am a creature of habit and familiarity, especially when it comes to social situations. First time backpacking, first time visiting boyfriend's family, first time living in a stilt house with an ethnic minority family, all those first times gave me anxiety. So when I know Im going to be a Teaching Assistant for the first time, not only I didn't know what to expect, but I went in with a dislike for the job. My previous attempt at being a teacher never went well. I have tried teaching English to both adults and children, I don't know how they felt, but I didn't like teaching. Worse still, before I left for Canada, I applied for teaching positions in four English centers, and failed all four. The recruiters, who are teachers themselves, said I don't display enthusiasm, my voice is too flat and monotone, I don't have good structure for my lesson, or in general, I am too boring to be an English teacher.

Naturally, my biggest concern when I started this term was being a TA. The very first day, I was accompanied by the lead TA, a big woman with a serious face. She sat at the back, stared at me. I looked up, the room was full of students, mostly girls. It was 9.30am the Monday after 3 weeks of winter break. Everyone looked patient, but tired. The room seemed so big, and I so small. Half way through it, I suddenly realized I had been frozen on my chair with my legs crossed, and my arms rigidly folded on the desk. By the end of the semester, I could comfortably walk around and even casually sit on the desk without feeling too conscious. In the first half of the term, I counted down every tutorial to the reading week; and sometimes felt like the tutorials never end, but by the second half, I found myself write down things I want to change for next year, and things I will say to students. I guess teaching is really a learning experience. Someone says teaching is an experiment, and a classroom is also a lab. It's nice when things turn out great, when questions and materials I prepared are well received by the students; but when my preparation doesn't meet the same level of enthusiasm from students, it really sucks.

I could finally find one thing I like about teaching. When I stand in front of a class, sometimes I could feel the collective energy being formed in the air. It is almost like kindling a fire from wet leaves. If I am careful, if everything is right, the fire will get bigger and bigger, and before we know it, everyone is carried away in an intense debate. I like the feeling of nurturing that fire. But if I pose a wrong question, or a right question at a wrong time, or if I fail to respond adequately to a student, the fire might disappear, just as fast and unexpected as when it starts. The nature of discussion-based tutorials makes it difficult to predict and prepare, which keeps me surprised all the time. Sometimes the same set of questions work very well with one class, and not at all well with another.

I still remembered how I struggle to keep track of time, know what questions to ask next, remember students' name and respond to students all at the same time. By the end, I thought I could manage to do all those tasks quite naturally. Plus, in the first half of the semester, I relied too much on the students to push the tutorial forward, but gradually I realized that I must set the agenda and know clearly what I want them to know, that way even if their answers to my questions are different, I could control what they get out of the tutorials.

I read through the students' evaluation yesterday, and there are a few points I need to jot down for my own record. I notice that in general, good students tend to give me positive feedback, and the ones that circles a lot of negative words such as "unsatisfactory, poor" seem to be not interested in the class themselves. This confirms a psychological theory, which states that people tend to like things they make more efforts in. It goes both ways. You work hard for things you like, and if you already work hard, you will find reasons to like it.

Some good points many of them acknowledge are
- use of videos, images, powerpoint, handouts  (they interpreted this as a I am well-prepared)
- friendly and approachable, comfortable learning environment, respect and accept their opinions (I don't know how they get this impression though, some said no one gets judged)
-   I am quite surprised that a few students comment on how I know a lot about the topics and the materials. I have been worried almost the whole semester that I don't know much about Canadian society so I can't provide good explanation to the students compared to other TAs. Some students also says they like how I could bring in contemporary examples to demonstrate the concepts. I guess all the time I spent researching and preparing paid off.

Some  points I receive negative feedback are
- Explain concepts clearly and thoroughly; well, it's hard to remember how I felt in my first year, because it's already 7 years ago (I will tell students next year to ask, because I may assume they know something they don't)
- Tie each topic to the course as a whole. I am not sure about this myself. I started TA-ing the first day I was on campus, how am I supposed to know what the whole course is like?
- One person commented that "it's hard to understand her fully", and one commented "sometimes hard to understand her accent". I sort of want to tell them I have worked as a simultaneous interpreter for a UN conference. But I guess if only one out of 60 students complains, it's not my problem. Im actually glad that I only know this at the end of the semester, when I have gained enough confidence, otherwise such a feedback might crush me when I first started.

Mixed reactions
- Level of energy: I have been worried about this a lot, because Im not the kind of overtly energetic teacher who jumps up and down, tells jokes and laughs. I hope students will like me because of the knowledge and information I could provide, not the way I provide it. So some say I display good enthusiasm and energy, some say I don't.
- Engage students in discussion: same as above, some say I engage students well, some disagree. I don't know how to do differently than what I have done actually. On the one hand, students don't like to be called on, on the other hand, they don't raise their hands, and expect that I will know the interesting thoughts running in their heads.
- Lead tutorials: Some students think I guide the class very well, some think I need to be more of leader (does this mean to be more aggressive?)

Strange as it is, I actually look forward to meeting new students who I can call mine in September. Yesterday I proctored their exam and it's so cute to see students in my tutorials clustered around me although they can sit anywhere they want. That makes me think of puppies (been watching lots of dogs and cats' videos on Youtube lately). I guess by now I am really someone they know, and writing their exams in the rows I am responsible for provides them a sense of comfort. So I survive another first-time experience. All in all, I believe I will do a better job next year.

Thế là mùa xuân cuối cùng cũng đến, loạng quạng tiến hai bước lại lùi một bước, cứ như trêu ngươi. Một hôm trời đã ấm, nắng đã vàng, gió đã mát chứ không còn lạnh, đi ngoài đường lòng vui phơi phới, thì hôm sau tuyết lại rơi, sáng ngủ dậy kéo rèm nhìn ra cửa sổ thấy mái nhà trắng xóa mà không tin vào mắt mình. Năm nay mọi người bảo mùa đông rất tồi tệ. Số mình đúng là may mà, quay trở lại Canada sau ba năm gặp ngay mùa đông dài lê thê và nhiệt độ xuống thấp mức kỉ lục. Ngày thứ hai đi học đã được nghỉ vì cộng cả gió và độ ẩm, nhiệt độ xuống tới gần âm bốn chục, tức là nếu láng báng ở ngoài mà không che chắn cho kĩ, chỉ sau năm phút là mảnh da hở sẽ bị đông cứng ngay.

Ở xứ lạnh, bước chuyển thời gian thật rõ rệt. Cuối tuần ngày đầu xuân, ngồi trong phòng mình thấy dưới đường có hai đứa trẻ chơi cầu lông, bên hiên nhà đối dêện có hai ông bà già tóc bạc lơ phơ bắc ghế ra ngoài ngồi sưởi nắng. Giống như mùa xuân mang sự sống trở lại. Những con người suốt cả mùa đông không biết trốn ở đâu, đến khi trời ấm lên bắt đầu kéo nhau ra ngoài. Người chạy thể dục, người dắt chó đi dạo, người đạp xe, người xách túi đi chợ, tự nhiên nhìn quanh cảm giác mình đang ở một thành phố, chứ không phải một ốc đảo trắng toát như bốn tháng vừa qua. Rồi cỏ và hoa. Tuyết tan được vài ngày, nắng ấm và những trận mưa xuân rất ngắn cũng đủ làm cỏ lên xanh rì. Hôm qua đi học về đã thấy những bụi hoa đầu tiên. Lần nào ở đây mùa xuân mình cũng cảm thấy sự sống gấp gáp của vạn vật. Nếu không mọc lên nhanh, đơm hoa nhanh, rồi nhanh nhanh chóng chóng kết quả, rồi vùi những hạt mầm đó vào đất, hoặc để những chú sóc tích trữ hạt về tổ, thì chẳng mấy chốc mùa thu sẽ lại tới, cây sẽ rụng sạch lá và thế là hết. Bây giờ đã gần cuối tháng 4, cây cối vẫn khẳng khiu đâm lên trời, chưa ra lá non, vậy mà cuối tháng 8 lá đã bắt đầu rụng, cuộc sinh tồn ngắn ngủi gấp gáp như chạy đua.

Mình trở lại với những ngày đi xe buýt, im lặng chờ đợi, im lặng ngồi trên ghế nhìn ra ngoài cửa sổ, rồi im lặng đi bộ về. Cuộc sống ở Canada, có lẽ ở cả các nước phương Tây khác, trật tự và đoán trước được đến từng phút. Như việc đi xe buýt chẳng hạn. Người ta luôn biết được một chuyến xe sẽ đến trạm lúc mấy giờ, đi từ bến này đến bến khác mất bao lâu, và chỉ muộn hoặc sớm năm phút cũng sẽ khiến nhiều người bị lỡ việc. Thời gian bị chẻ nhỏ ra. Con người không có kiểu vội vã gấp gáp ở các đô thị lớn, nhưng lúc nào cũng ý thức rất rõ về thời gian. Kể cả khi ngày dài đêm ngắn vào mùa hè, và đêm dài ngày ngắn vào mùa đông, người ta vẫn phải để ý kĩ bây giờ là mấy giờ.

Và mình cũng trở lại sự đơn độc, nhưng không đến nỗi quá khó chịu như ngày trước. Có thể vì mình đã lớn và đã quen với việc không cần bạn bè tíu tít, cũng có thể vì nhờ đã ở đây, nên cuộc sống nhanh chóng đi vào quỹ đạo của những thói quen, đến trường, về nhà, chứ không có nhiều khoảng trống do bỡ ngỡ. Thật ra ở một mình có cái hại, là ít tiếp xúc với người khác, dẫn đến hậu quả mà như một người bạn của mình nói "là mất phản xạ xã hội", nghĩa là những chuyện đơn giản ai cũng hiểu thì mình lại không nghĩ ra. Nhưng cũng có cái lợi, ví dụ như suy nghĩ được thông suốt hơn nhiều, có thời gian mà nghiền ngẫm. Mình cảm nhận những niềm vui nho nhỏ rõ nét hơn, như tiếng chim hót buổi sáng, hoặc một món ăn ngon mình nấu. Có thể nhiều người sẽ nghĩ là, vì không có gì vui nên mới vui nhỏ nhặt như thế. Cũng có thể, nhưng mình nghiêng về hướng đấy là hai kiểu vui khác nhau. Khi sống ở nhà, mình sẽ vui khi đi ra ngoài, ăn hàng, hoặc nghe được một buổi biểu diễn miễn phí hay. Ở đây thì thường là mình sẽ đi chợ, tự kì cạch tẩm ướp, và vì mình không bao giờ nấu theo công thức, nên trong khi nấu sẽ không biết trước hương vị thế nào. Kiểu đầu là thưởng thức cuộc sống, còn kiểu sau là trân trọng cuộc sống.

Nhưng không có cảm giác nhớ nhà. Mình thật sự chẳng nhớ gì cả, thỉnh thoảng có nghĩ đến một vài món ăn, cũng không đến nỗi thèm vật vã như ngày xưa. Nếu ai đó nói với mình vào tháng 9 năm 2007, khi mình mới đặt chân đến Canada, rằng sẽ có một lúc mình không thấy nhớ nhà, cũng không thấy gì cả, chắc mình sẽ rất nghi ngờ. Cũng không phải vì mình thích ở đây quá. Mình không ghét, nhưng cũng không yêu đương say đắm gì thành phố này. Nhiều đêm vẫn mơ hẹn bạn ở Hà Nội, rồi tỉnh dậy, nhìn quanh căn phòng và nhớ ra, mình không thể gặp bạn được. Mộng và thật cứ đan xen với nhau. Nhưng rồi cảm giác chới với khi mới tỉnh dậy đó cũng qua rất nhanh. Ừ thì không ở nhà, nhưng có vẻ điều đó cũng không khiến mình bận tâm nhiều nữa.

Sau 4 tháng, mình học được 2 lớp, làm trợ giảng 3 lớp, tham dự một số khóa tập huấn cho trợ giảng, các workshop dạy kĩ năng viết lách, mỗi tuần đi bơi 2 lần, học được một lớp ballroom dance, nhưng khá thất vọng vì hết khóa vẫn không khác gì lúc chưa học, hoàn thành được phần việc còn lại của mấy dự án mình làm trợ lý nghiên cứu còn dở, gặp được một số sinh viên và gia đình người Việt ở đây, biết được mấy tuyến xe buýt trong phạm vi đi bộ 20 phút từ nơi ở, đi được những địa điểm phục vụ nhu cầu tối thiểu như ngân hàng, siêu thị, bến xe, trung tâm thương mại. Và lại còn đi khám răng được hai lần để chuẩn bị đi nhổ răng khôn nữa.

Nhưng tất nhiên không phải mọi thứ đều suôn sẻ. Có một cảm giác rất khó chịu mình đã vượt qua, là sự lạc lõng giữa những người học cùng. Khoảng hai tháng đầu, có những lúc mình đã nghĩ đến chuyện nghỉ học, chuyển ngành, vì chán nản với kiểu lúc nào cũng xoáy vào các vấn đề của Canada và Mỹ, những cuộc thảo luận thì bạn cùng lớp (là những người vừa tốt nghiệp đại học lên thẳng thạc sĩ, chưa đi làm ngày nào) phun ra toàn những thuật ngữ cao siêu đọc méo cả mồm, mà những người đó bản thân chưa chắc đã hiểu. Mình không tham gia đóng góp được gì, và rất nản. Cứ như thế, đến một lúc mình nhận ra, thật ra việc những người học cùng không biết, không quan tâm, và không hứng thú với những điều mình biết về Việt Nam là chuyện bình thường. Bản thân mình có biết gì về các nước khác trong Đông Nam Á đâu, tại sao lại kì vọng họ phải biết về mình. Sau khi nhận ra chân lý đấy, mình thấy thoải mái hơn, và cũng bớt suy nghĩ hơn về những sự im lặng sau mỗi lần giơ tay. phát biểu.

Hôm trước tự dưng nghĩ, 25 tuổi mà chẳng phải đi làm, không lo chồng con, nói một cách thành thật thì được trả tiền để làm công việc mình vốn làm giỏi nhất (so với các việc khác) và thích làm nhất, là đọc và viết, quả là không có sung sướng nào bằng.

There are a few things I like

1. The mere fact that I am familiar with how things work saves me a lot of confusion, embarrassment and stress, such as how to use a debit card, how to order a Subway sandwich (I have to relearn though, what type of bread, names of all the cheese and sauces), how to flush a toilet (there are many different ways), how to request a stop while on the bus, etc. And that I already have a bank account and warm clothes saves me time and worries. My body already went through a bad lactose reaction last time, so although my stomach was upset for the first few days, the problem disappeared much quicker.

2. I have a furnished room in a furnished house, so I don't have to buy any furniture, even towels, blankets and pillows are supplied. Needless to say, that saves me tons of money, time and efforts.

3. My landlady is very nice. She picked me up from the bus station, fed me the first day and lent me her toothpaste. I remember last time I went 1.5 day without food because I lived on residence, my meal plan wasn't set up and I constantly got lost as I ran between buildings to complete paperwork. This time, as soon as I finished unpacking my luggage, I could eat and go to sleep.

4. My roommate is super nice, too. She is doing her second PhD, so I can learn a lot from her, especially in terms of being a TA (my obsession these days). Sometimes we have a philosophical discussion in the kitchen, and one evening we talked for 3 hours straight when she basically gave me an account of her life. She is introvert, much like myself, so I thank my landlady for picking the right people to share her home.

5. I went on a trip for a week, which I kind of hesitated at first, because I had to stay with people I don't know. But I made myself do that, thinking of how before I left Canada last time I promised myself if I had another chance I would do better in terms of enjoying life here. So I went, but it was good. I was invited to a family for the New Year celebration, and I have always wanted to experience a family event in a Canadian home. Well, that's the advantage of having friends from my previous stay. They are very loving, and I tried my best to relax and be comfortable. Next, I went on a trip with my friend, her boyfriend and his friends. I don't know those three guys, but they turned out making me laugh a lot. Possibly because I am older now which gives me certain level of self awareness and self understanding, and this in turns helps me to relax around people.

6. Being a grad student feels good, at least in the beginning. I have a desk in a shared office, I can use the department lounge, I can print for free, the department chair remembers my name, I have my own mailbox, and I have the same class with the people I share the office with, which naturally leads them to talk to me, even if I don't know what to say to them. I remember how I didn't make any friends in class last time, because everyone stayed for the lecture, said nothing to each other and left. I didn't go to bar or parties, so I didn't have many opportunities to socialize, which I dreaded anyway.

7. The campus is big, much bigger than my previous university. I was surprised to find all kinds of services for students, and especially a grocery store. There are many events to attend, interesting talks to listen. I am still lazy when it comes to doing things on my own, e.g. go to a concert alone, but at least I am no longer afraid of being seen as weird. It took me a long time to feel comfortable when being alone in a crowd. Last time, I didn't want to eat alone in the campus cafeteria because everyone else sat in a group, or at least with a friend, so I always brought food back to my room and ate in front of my laptop, or went to the riverside so no one could see me. Gradually, I realized that no one cares. And gradually, I myself stopped bothering. It was one step towards liberating myself from what I think other people think of me. So for now, it's laziness and self-motivation that I lack, which is easier to deal with.

8. The fact that my English is better than last time helps a lot, at least I don't have to struggle to take notes in lectures or constantly stretch my mind to adapt to speaking and listening in English.

9. I have signed up for a dance class and will learn Chinese, both of which I have started learning, have quit and now I am about to take up again the third time.

10. There is an Asian supermarket near where I live, which is absolutely a delight. I was so happy when I was in there for the first time, finding all familiar ingredients for Vietnamese food. Last time I lived in a small town where there is only a small shop selling Asian products. This supermarket is much much bigger, cheaper than most other supermarkets that sell "white" food, and within walking distance, so of course I couldn't ask for more.

11. There is no more cigarette smoke surrounding me, and my pimples have gone away. Yay!

12. Going to school constitutes an easy lifestyle, at least easier than working. Everything is laid out for you, you don't have to navigate or think much what to do next. There are clear descriptions of workload, expectations and standards for achievement. As long as you make certain efforts, you will gain certain awards. This is not something I really really like, but I acknowledge that after the crisis I had a few times as I didn't know how my life should proceed, I could appreciate how privileged students are to have some peace of mind. Life in a university is regulated, goals are set, assessments are given, my job is just to follow.

And a few things I struggle with

1. When I was on the airplane, I admitted to myself that I was tingled with a mild but clear sense of regret. I regretted the good life I spent 2 years to set up and had just started enjoying. Good flow of work, good friends, interesting opportunities, a good romantic relationship, and absolutely functional family, I was having a normal life. "What did I do to myself? Why did I have to leave?" Those questions kept coming back to me during that 18 hour flight. Going to the unknown is never exciting, or comforting to me. Even though as soon as I landed in Canada, I could pick up from where I left almost 3 years ago without much disruption, I still didn't feel at ease. But then, I told myself that my life back home was nice and easy, but it will keep on being that way with no significant breakthrough if I keep living there. So leaving is good, even needed, because a change in the environment will kick me forward, rather than just floating contentedly through life. With a MA, I hope I can figure out what I want to do next, either stay in the academia or work, and if I work, I will be qualified for better jobs.

2. Being a teaching assistant is not a piece of cake, at least for now. I've had my first week, and I have enough diverse results to understand that how a particular tutorial goes doesn't only depend on me. That lifts a huge pressure off my shoulders. But still, I am not entirely comfortable and confident when standing in front of students. I would be more so if I were in Vietnam, because as they say, it's my playground. But here, I am in Canada, talking about Canadian society to Canadian students. Many times, I was conscious when I say "our society", or "what should we do?", because I don't feel it's appropriate to include myself in that collective. And even though I remind myself times and again that I have worked as a conference interpreter for a UN agency, I am still painfully aware of my pronunciation, and when I am not comfortable (speaking in public), that makes it even worse. Again, I know I have to stop caring how other people think. But it's a time consuming process.

3. I get lost, obviously, and struggle with the bus system. I already got on the wrong side of 2 different buses twice, resulting in a very long and spinning ride. The bus here are confusing, they change between morning and afternoon, change from one number to another. Well, it always takes time, especially with my terrible sense of direction.

4. My brain is slowly switching from Vietnamese dominant to English dominant. While I have the advantage of the previous 4 years, courses this time are more demanding, the texts are more difficult, so this process needs to speed up.

5. Friends often ask how I feel, and the answer is "nothing". I neither feel excited nor bored, happy nor sad, homesick nor thrilled. This is not something I struggle with, and I am not surprised, because I never really like a place immediately. So either I don't like it or I don't have any feelings. But on the other hand, I am kind of numb, because there are things I want to write about, such as the New Year's Eve in my friend's family, but I don't feel like doing it. Or I don't feel the need to make friends either. I am not too worried about this though. A lesson from last time is one way or another, I will gravitate towards people that I like, so I shouldn't waste energy worrying about that.

Hôm nay lúc ngồi trong một văn phòng ở tầng 14, đánh mắt trộm ra ngoài cửa sổ, đầu óc lơ mơ bên tai vang vang những câu trả lời của chị giám đốc đang được phỏng vấn, tự dưng nhớ ra ấn tượng đầu tiên của mình khi đặt chân lên Canada. Trước nay mình cứ nghĩ đấy là mùi đồ ăn nhanh xộc thẳng vào mũi trong sân bay, nhưng giờ mới nghĩ ra, đấy là bước thứ hai thôi. Bước đầu tiên là bầu không khí sạch tinh tươm và vô trùng, đến nỗi cảm thấy hơi loãng và trống rỗng.

Vì mình ở Hà Nội, nên không khí lúc nào cũng có mùi gì đó, và những mùi ấy không phải nói văn hoa, nhưng đúng là "hơi thở của cuộc sống". Chẳng khi nào mình không được nhắc nhở về không gian xung quanh. Mùi khói xe khét lẹt, mùi mỳ xào thơm phức, mùi nước hoa sực nức trong thang máy, mùi nhựa đường cháy hăng hăng giữa trưa, mùi hoa dâu da xoan man mát lúc sáng sớm, thậm chí là mùi "viêm cánh" ngào ngạt của một anh giai đang bám hai tay lên thanh ngang và đu đưa người theo nhịp lắc của xe buýt. Cuộc sống thở ra đủ thứ mùi như vậy, nên mình không thể nào xao nhãng nó.

Không khí ở Canada trong lành, hẳn rồi, nhưng nó không giống cái trong lành ở miền quê ở Việt Nam, khi vẫn có mùi thơm của lúa non, mùi phân trâu trên đường, mùi mít chín đang tỏa hương nhè nhẹ, ví dụ thế. Bây giờ nghĩ lại, mình thấy không khí Canada hơi giống trong bệnh viện, có thể đến từ vô vàn những hộp đựng nước rửa tay khô được lắp đặt ở mọi nơi mọi chỗ, từ việc người ta chạm khẽ vào nhau cũng rối rít xin lỗi, từ những chiếc xe ô tô không xả khói đen kịt. Mình đã từng cảm thấy không khí đó không chứa đựng sự sống, cho dù nó đẹp.

Có bạn bảo mình là từ hồi về nhà trông có sức sống hẳn lên, mặt mũi tươi tỉnh rạng rỡ. Những bức ảnh chụp ở Canada cũng cười toe toét, nhưng chắc cái việc cứ lầm lũi đi đi về về, chẳng yêu ai và cũng chẳng ai yêu mình, nó ngấm vào người, không thể giấu được. Thời kì 4 năm ở đó mình thật sự không có nhiều điều thú vị, không quen biết nhiều người thú vị, đã ù lì và chây lười đi rất nhiều. Nghĩ lại và nghĩ đến chuyện quay trở lại những tháng ngày như thế thấy rất sợ.

Sau cái cảm giác hả hê (hoặc thỏa mãn) vì cuối cùng mình cũng đạt được cái muốn đạt, lại là cái sự băn khoăn, lo lắng, và cảm giác sợ hãi điều mơ hồ chưa biết đến ở phía trước. Hình như mình chưa bao giờ hăm hở ra đi, cũng chưa bao giờ khát khao đến chỗ nào đến mức vui sướng khi được đến đó. Thế mà chẳng hiểu sao lại cứ ép mình phải đi. Bao nhiêu lần rồi, vẫn chưa khác gì cả.

Không phải vì mình quá thích cuộc sống của mình bây giờ, hay quá quyến luyến quê nhà. Chỉ là mình vốn chưa bao giờ dễ thay đổi hay dễ thich nghi với môi trường mới, nên nghĩ đến việc sẽ lại tốn bao nhiêu thời gian và năng lượng để làm quen và thấy gắn bó với một chỗ mới là lại thấy oải. Không những tạo đựng tình cảm mới đã khó, mà giữ gìn tình cảm cũ cũng khó. Mình chỉ sợ cái ngày mà không yêu người khác, nhưng gặp lại người yêu cũng thấy nhạt nhẽo và nguội lạnh, không biết như thế có buồn hơn không.

Chỉ còn hơn tháng nữa thôi. Lại bắt đầu thấy sợ rồi.

Những ngày tháng 8, Hà Nội dịu lại vì vài cơn mưa. Kỉ niệm tình yêu một năm rưỡi, ngồi ở Mondo và gọi món Lasagna, chỉ để nhớ lại những kỉ niệm và người bạn mình yêu quý hết mực ở Canada. Đấy là món tủ của Adrian, bao nhiêu lần mình đã được ăn và đã ngồi cười ha ha với nhau, nhiều khi cười chảy cả nước mắt vì những chuyện chẳng mảy may buồn cười tí nào. Nghĩ đến chuyện cười mà vừa ăn vừa rớt nước mắt. Đèn đường bật lên, còn mình thì vượt qua cửa sổ để nhìn thấy bầu trời mùa thu xanh thăm thẳm, mặt hồ mùa thu cũng xanh thăm thẳm, những dải rừng vàng rực, và cái vị thanh thanh man mát dịu dịu của không khí mùa thu.  Có lẽ mình không nhớ đất nước ấy, mà nhớ những năm tháng tuổi trẻ của mình, hoặc là nhớ một giấc mơ đã không thể nào quay lại nữa. Mấy ngày tháng 7 nóng như đổ lửa thì chẳng gợn tí suy nghĩ nào, bỗng dưng mát giời một cái lại đâm ra nhớ nhung day dứt. Bạn người yêu ngồi cạnh, chắc không biết mình quay mặt ra cửa sổ làm gì.

Mỗi lần mình làm việc gì thì y như rằng danh sách trong điện thoại của mình sẽ tràn ngập những con người liên quan đến công việc ấy. Hồi còn làm ở Bloom thì công thức thường là tên + tên thôn, nên trong điện thoại mở ra toàn thấy Vân Liên Xuân, Lục Hoa Sơn, rồi có những người tên trùng nhau thì thành Hoa tour 14, Hoa tour 20. Bây giờ mở điện thoại ra thì chi chít nào là Linh bật lửa, Hằng bánh mỳ trứng, Cúc nước chè, Phương rổ rá. Nhiều khi đi bộ ở trong phố mới nhận ra những điều nho nhỏ mà bình thường mình đi qua bằng xe máy cả vạn lần mà không hay, như những cái cây ở bờ Hồ bị tận dụng làm móc treo balo, cả thân cây phủ đầy những chiếc balo túi xách xanh đỏ như một lớp vỏ nhân tạo kì quặc và đầy tính phố thị. Rồi ngồi trong một khu tập thể, cạnh bà bán khăn mặt, trẻ con chạy lon ton xung quanh, các chị các cô vừa trông con vừa nói chuyện với nhau ở đầu hè, chim trong lồng hót ríu ran, một ông cụ tưới cây trên ban công bắn xuống mặt mình, và nhìn sang tòa nhà chung cư đang xây dở ngay bên cạnh. Khi tòa nhà ấy được xây xong, những cộng đồng nho nhỏ như thế này sẽ bị bốc lên, trẻ con sẽ chạy lên xuống thang máy, các chị sẽ tập thể dục trong phòng máy lạnh, và người ta sẽ mua khăn mặt ở tiệm tạp hóa tầng 1, chứ không phải từ một bà lão gánh rong biết rõ ý thích của từng khách hàng nữa. Không gian xanh và rộn tiếng cười ấy sẽ vĩnh viễn bật rễ, và ngay lúc đấy mình muốn lưu giữ khoảnh khắc ấy lại khủng khiếp, muốn ôm chặt lấy nó để những tiếng bước chân ấy, giọng mặc cả ấy, và những chiếc lá bé xíu trong chậu cây bé xíu đang đong đưa với gió ấy sẽ ở lại, ở lại như một thực tại, chứ không phải như một giấc mơ.

Dạo gần đây mình hay có những cuộc gặp gỡ thường niên với bạn bè, tức là một năm chỉ gặp nhau một lần, rồi ai lại đi đường nấy. Mỗi lần gặp được vài tiếng, gặp lần này chưa biết đến bao giờ mới lại có lần tiếp theo. Hoặc là bạn mình sau đó sẽ đi tiếp, đi sang thành phố khác, đất nước khác, hoặc vẫn ở đây nhưng để sắp xếp một khoảng thời gian trống ra cho ba người chẳng hề đơn giản. Những người trẻ xung quanh mình giống như những con kiến chạy toán loạn, thỉnh thoảng đụng nhau thì chụm đầu vào nhau một cái, hươ hươ đôi râu để biết người kia còn sống khỏe, và vẫn đang mải miết chạy, chứ chẳng khi nào cùng chạy được với nhau dù chỉ một đoạn. Buồn cười là cứ nói chuyện với nhau thì cũng thấy những trăn trở của mình cũng là suy nghĩ đau đầu của bạn, và rất hay kết thúc bằng câu "thôi đứa nào ở tuổi mình bây giờ cũng thế cả", nhưng rồi chia tay nhau xong, lại hùng hục lao đi và thấy rất cô đơn trong cái nỗi trăn trở chung ấy. Có lẽ niềm an ủi duy nhất là bạn bè mình cũng thế, có lẽ giờ này nó cũng đang nghĩ những điều giống mình, cũng đang bực bội sau một ngày làm việc vừa nóng bức vừa mệt mỏi giống mình, chỉ có điều bọn mình là những con kiến chạy lung tung theo từng quỹ đạo cá nhân mà không nhìn rộng ra được rằng tất cả bọn mình đều là kiến bò trên mặt bàn.

Lâu lắm mình mới vừa buồn vừa bực như ngày hôm qua. Cái nghiên cứu mình làm trợ lý từ tháng 6 đến giờ sắp kết thúc, và bây giờ mới bàn đến chuyện thù lao. Con số đưa ra chỉ nhỉnh hơn một nửa con số mình trông đợi một chút. Ngay trong cái cảm giác buồn bực đến nỗi đầu như phát sốt và chân tay bải hoải, mình đã tự hỏi "Chẳng lẽ mình đã học được cách tự định giá mình bằng tiền rồi sao? Tại sao lại để cảm xúc bản thân bị chi phối bởi những con số?" Một nửa thì cố nghĩ "mình đã làm, đã yêu thích và học hỏi được từ công việc ấy, vậy là rất tốt rồi", nhưng một nửa còn lại thì vẫn không sao gạt đi được cảm giác khó chịu kinh khủng khi cái giá người khác định ra cho mình quá thấp như thế. Tối ngồi ăn cơm, mẹ hỏi "dạo này con có làm gì không?" theo cái kiểu "dạo này có việc gì kiếm ra tiền không?" và tất nhiên, mình cáu kỉnh trả lời "con lười lắm, chẳng làm ăn gì đâu". Nhiều lúc thấy muốn bứt ra, vì mỗi ngày chỉ nghĩ được hôm nay cần phải làm gì, chứ không còn điều gì xa xôi hơn để phấn đấu. Nhưng có khi chính cái việc nghĩ ngắn ấy giúp mình không rơi vào bế tắc theo kiểu "mình đang sống vì cái gì đây?". Chẳng hạn như những chú kiến kia, cứ cắm đầu lao đi như thế có khi lại tốt hơn là nhận ra cả cuộc đời mình chỉ loanh quanh bò trên một cái mặt bàn, nếu cô kiến nào lại có mộng tưởng vượt tường sang hành tinh nhà hàng xóm, mà ngộ ra sự thật ấy, có khi thấy lại nằm im chờ chết chứ chẳng muốn bò loanh quanh nữa.

Còn mấy ngày nữa là sinh nhật, cho dù vẫn chưa hết cảm giác đấy là một ngày đặc biệt, nhưng chẳng biết làm gì để cho nó trở nên đặc biệt. "Đặc biệt" là một tính từ xa xỉ, nhất là khi người ta đã lớn và không phải đợi đến sinh nhật mới được ăn bánh gato.

Một hôm ăn tối xong tung tăng đi mua bánh ngọt, và tự nhiên nghĩ ra tất tần tật những thứ mình cần cho một cuộc sống bình thường đều nằm trong khoảng cách đi bộ 10 phút. Ngay bên cạnh nhà là một hàng giày dép, kế đó là hàng tạp hóa có đầy đủ đồ lặt vặt từ gói mì cho đến khăn mặt, hàng ăn, hàng kem, chợ đều ở ngay cạnh nhà. Ngân hàng để đi gửi tiền tiết kiệm và rút tiền ra tiêu cũng chỉ cách có vài bước chân. Cao cấp hơn nữa, nhà văn hóa quận phục vụ cho các nhu cầu tinh thần như tập thể dục thẩm mĩ hay học guitar cũng ngay cạnh chợ. Thậm chí, nhà bà ngoại và các cô bác cũng không nằm quá khoảng cách đi xe đạp 10 phút. Nhớ ra luôn là cả cấp 1 lẫn cấp 3 mình đều đi bộ đi học.

Nghĩ thế xong thấy mình thật là sung sướng. Nhớ lại hồi còn ở Canada, mỗi lần đi chợ là về nhà đau tay đau vai đến mấy ngày sau vì xách nặng quá. Chỗ mua thức ăn đi xe bus mất 20 phút, nhưng còn thời gian chờ đợi, đi bộ, nếu có lỡ hết muối để nấu canh thì cũng đành chịu vì đi mua sẽ mất cả buổi chiều. Ở cái vùng hẻo lánh ấy, lại không có xe, muốn đi đâu cũng phải chăm chăm tính giờ để khỏi bị lỡ bus, nhiều khi đến nhà bạn chơi muốn kể thêm một câu chuyện cũng không được. Nghĩ thế xong lại càng thấy bây giờ mình thật sung sướng.

Đã về nhà được gần 1 năm, dù không phải lúc nào cũng thuận lợi nhưng chưa bao giờ hối hận về quyết định này của mình. Thỉnh thoảng gặp những người họ hàng xa, họ vẫn hỏi tại sao không ở luôn đấy mà cưới một thằng tây, tại sao lại về cái xã hội thối nát này làm gì. Mình không còn bực mình nữa, có lẽ cũng đã trơ ra với những câu bình luận ấy. Quả thật là một đất nước phát triển và hiền hòa như Canada có nhiều điều hấp dẫn. Nhưng so sánh giữa được và mất, thì bởi vì mình đã có quá nhiều ở đây, và những cái được ở Canada không phải là điều mình thiết tha lắm. Người ta hay nói về những phúc lợi xã hội, như chữa bệnh miễn phí, trợ cấp thất nghiệp, rồi chỉ cần chăm chỉ, cho dù bạn là một người thợ giặt, bạn vẫn có thể sống đàng hoàng, được tôn trọng và có tự do. Thì phải rồi, với những người không có một công việc tốt ở Việt Nam, làm thợ sửa kính chẳng hạn, thì cũng làm thợ sửa kính như thế ở Canada sẽ mang lại cho họ một đời sống đảm bảo hơn, lại được tiếng là Việt kiều. Nhớ có lần ngồi ở sân bay Hong Kong, thấy mấy cô mấy chị từ Toronto về vào nhà vệ sinh thay váy áo xúng xính, đeo trang sức đầy người, và ngồi bàn tán với nhau xem chuyến hồi hương này tốn mất mấy nghìn đô tiền quà cáp, số tiền mà họ phải dành dụm nhịn ăn nhịn mặc trong biết bao nhiêu năm. Người đi thì mỗi lần về nhà phải thật bóng bẩy, còn người ở nhà cứ nghĩ nơi đó là thiên đường giữa nhân gian, ai đến được cũng sung sướng hết.

Thỉnh thoảng vẫn nhận được thiếp và thư của những người bạn già yêu quý mình ở cái thị trấn thôn quê bé nhỏ ấy. Bốn năm học chẳng thân với ai bằng tuổi, nên bây giờ những người duy nhất mình còn giữ liên lạc là các ông bà, các bác. Họ nói vẫn nhớ và cầu nguyện cho mình. Khi mình kêu ca thất nghiệp thì họ cầu nguyện cho mình sẽ kiếm được việc. Khi mình bảo mất phương hướng thì họ cầu nguyện cho mình sẽ tìm được lối đi. Lễ phục sinh thì cầu cho mình sẽ biết đến đức Chúa Ki tô. Cứ lâu lâu lại nhận được những dòng như thế, lại thấy ấm áp vì mình vẫn còn được nghĩ đến, và yêu thương, từ những người bây giờ đã ở xa lắm rồi.

Nhớ là bằng giờ này năm ngoái, tự dưng có một chàng trai xuất hiện, và mình đã tự hỏi không biết con người ấy có phải đã đóng vai trò rất lớn trong quyết định của mình không. Đúng khi mình cảm thấy sẵn sàng để rời bỏ, thì lại có một sợi dây mọc ra để níu giữ và mời gọi mình quay về. Cũng có thể đó chỉ là cái cớ, hay một cú huých, để mình đi vào con đường mà mình muốn nhưng vẫn chù chừ chưa dứt khoát được. Vào những giai đoạn lập lờ như thế trong cuộc đời, hình như luôn có ai đó xuất hiện để huých mình. Dĩ nhiên mình có đi theo lối họ huých không là chuyện khác, nhưng nghĩ đến thế thấy được an ủi hơn vì ít nhất vẫn có những người đẩy mình đi khi mọi thứ có vẻ bế tắc. Lúc nào cũng nghĩ giá có ai đó nói cho mình biết mình nên làm gì, và mình không phải loay hoay tự quyết định thì tốt bao nhiêu, nhưng mà chẳng có. Đôi khi nghĩ không biết những người mình gặp và những việc mình làm có phải là lý do không, hay thật ra chỉ là cái cớ để mình trở thành người như mình bây giờ? Nghĩa là mình thật sự biến đổi theo hoàn cảnh, nếu mình không về thì đã là một người hoàn toàn khác, hay kiểu gì mình vẫn là mình như thế này thôi, việc về chỉ là một bước ngoặt to được tạo nên bởi rất nhiều cú huých nhỏ để đi vào con đường ấy?

Hôm trước đi nghe dàn đồng ca Đức biểu diễn ở viện Goethe, đến một bài không có lời, nhưng mà giai điệu rất đẹp, tự nhiên mình chảy nước mắt. Những giọng ca hòa vào nhau làm mình nhớ đến mùa xuân ở Peterborough, khi mà sự sống bừng dậy, mạnh mẽ và cuống quýt. Chẳng nhớ nhung điều gì cụ thể cả, nhưng mà nỗi nhớ vốn thế mà, nếu có một hình ảnh hay một kỉ niệm rõ ràng để mà giăng mắc nó vào thì nó mới chỉ là sự thiếu hụt trong tâm trí thôi, lâu không có một thứ người ta vẫn có thì thấy thiếu. Khi thời gian đã làm nó nhòe nhoẹt rồi, thì nó lại gây xúc động dữ dội. Và ở trong giai điệu vô cùng vui tươi ấy, mình đã lã chã nước mắt, chẳng biết mình đang nhớ gì, ngoài một cảm giác mơ hồ về tiếng gió, tiếng chim, vạt nắng, sự sống và một mùa xuân trong quá khứ chẳng bao giờ còn lấy lại được.