Somewhere I belong

1. This time last year, I set foot on Canada again, much sooner than I expected. Actually, when I left this country at the end of my university career, I did not have any faint desire to come back here. It's not that I don't like the country, I've never lived in another country to compare or to appreciate it. Anyhow, another year in Canada has passed by. I find myself 25 and have made some very important decisions in my life, also very unexpectedly.

2. I got married in July. By May, I spent weeks in front of my laptop from the moment I woke up to bedtime, reading everything I could find about the East Sea conflict. I went to the library and checked out a pile of books about Vietnam. The more I read, the more anxious I became. In early June, I spent a week wandering alone in Toronto. The city was so vibrant, lively and reminded me why I prefer living in a big city. A moment stuck in my memory in particular was when I emerged from a subway tunnel. As I opened the heavy glass door, piercing sunlight, loud music and the vibe of an urban crowd surrounding some street hip hop dancers swept over me. It was almost as though I was a character in a movie. I could totally hear some background music in my ears, as that character looked up to the sun, grinned and eagerly began a new life in a new city. And when I sat alone by the Great Lake, watching a couple playing with their dog on vast green grass, the guy said "go to your mommy", and they laughed and laughed as a summer breeze caressed my hair, I thought to myself, I wanted my child to have a green space to grow up on like this. When I talked to the Chinese-Vietnamese-Canadian hairdresser, who did not really expected me a show up at her much deserted hair spa in the heart of Chinatown, I was pulled to her story, and many stories I knew I could find in this city.

So the fear of an imminent war, irrational as it might be, but which brought tears to my eyes so many times as my motherland struggled, heightened with conflict, with ambivalent political leaders who first and foremost want to keep their seats, either by pleasing the big brother, or by pleasing the mass, whatever works at a particular moment. As my friend and her boyfriend took me along in their car for a grocery shopping trip, I listened to them chat about what restaurant to go for the weekend, and I was wondering about whether my brother would be conscripted if a war ever broke out. I feared for my family's safety, and my friends were all concerned about which good dishes to pick. That feeling was so bitter.

These two factors lead me to a decision I had never contemplated before that point. Just in April, I was still so certain that I would go home after graduation. Then, somewhere in June, I decided that I would try to look for a job in Canada, and even settle here. That decision led me to another, which is quite a headache. If I stay here longer than 2 years, I need to think whether I still want to be with the man I have been in a relationship with in the last 3 years. If not, it is time to break up, and look for someone else. After much thought, I decided we are good for each other, and I can see in him a determination to make it work. That's more important, I realize. Personalities can change, but you need commitment. As long as the two people are stubborn enough to pursue the relationship, they should be fine.

My plan changed a number of times, as I devoured all the immigration policies, programs and regulations I could find on the Internet. I went to workshops, saw a consultant, sought legal advice. Then I stumbled upon a program that allows spouses of international students to apply for an open work permit. The first plan was that I would finish my studies, find a job, then apply for permanent residence cards for both of us, which would take at least 3 more years if things go smoothly. When I knew about that program, the choice I had to make is to get married now and face lots of financial troubles because I am still in school and he won't have a job for who knows how long; or to continue my single life for another 3 years. I opted for the first one, after much consideration.

There was no proposal. Basically, I told him my thoughts, and he said, "it sounds so uncertain, what will I do there?" - "I don't know" I answered "But life is all about the unknown, isn't it? I don't like living a prescheduled life, when you know exactly when you will do what with whom, so are you willing to dive into the uncertainty and shape our future with me?". Then the deal was sealed.

I announced the decision to my mother, who transmitted the news to the rest of my family. He told his mother. While I tried to squeeze out a 30 page proposal for my thesis and completed the painfully detailed ethic protocol for my research, he took his mother to my house to "do the talk". As soon as my proposal was approved, I booked a ticket home. The morning he was supposed to take me to his house and pray at the altar, I wore a T-shirt and a baggy pair of knee-length pants. Not like other brides who would wear tons of make-up and surrounded by many people, I was so amused at myself and the situation. I waited for him to come from his house, pick me up, take me back, we prayed (I didn't really know what to pray actually), and then the two of us, free from work and constraint, went out for pho and fruit shake, while every one else was in their office at that time. I prefer that to the traditional ceremony, so carefree and trouble-free. It took us 2 weeks between the People's Committee of my ward and his ward to bring home a marriage certificate. It sounds like we were awarded a certificate for a coursework. After all, I used so much brainpower and decision making energy during that process.

Then we did a lot more paper work for his application for a work permit to come to Canada. After much waiting, hoping, and lots of luck, I supposed, the application was approved, and he will be here this Sunday. Woo hoo! Finally I will have my own home (which costs me double the rent Im paying right now), and I already daydream about how I will decorate it with many plants. Sadly, my childhood dream of having a dog will not come true yet. I can't afford to keep a dog right now, plus Im not sure where I will be after next August, so I don't want to get a dog and give it away too soon.

3. Second, I started investing in preparing for a life here. Lots of money for a driver license test, interpreter training courses and certificates and of course equipment (I bought a wrong microphone the first time, which doesn't help at all considering my financial situation).

It has been a good year job-wise, especially since September. I started working as a freelancer for one multi-national translation company, which is compared to a Walmart in the industry translation. It is nice to feel that Im a part of such a global entity. I would get job offers coming from different time zones, Japan, Hongkong, US, Canada, UK, Spain, so I frequently missed them because the emails came when I was still asleep. I got to translate some very important government documents, which I am pretty proud of. Other than that, I also started working as a telephonic interpreter for a US company. I think I like this job more and more each day. Although I receive lots of calls from social workers who help Vietnamese speakers to fill out medical benefit applications, i.e. most of calls are repetitive, from times to times I interpret in quite special situations. For example, one time my client is a female elderly who was kicked out of her daughter's house. She was crying while she spoke. Another time I interpreted for a couple who just flew from Vietnam to the US because their daughter who is studying at a university got a major car accident. The mother was crying throughout the whole call. I dreaded medical calls though, one time the doctor asked his client with breast cancer whether she wanted him to remove the ulcer, or the whole breast. She sounded very indecisive, changing her mind one moment to the next. The whole time I was thinking, if she woke up from her surgery, found out the doctor had cut the wrong portion, blamed me to have misinterpreted her, I might go to jail. But I do enjoying talking to different people, listening to their voices, imagining their faces, and getting lifted out of my room and being a part of their stories, even for a brief moment.

The pay is good, especially considering that I don't have to go anywhere, and I found ways to obtain a Google number, so I basically don't have to pay anything. It just sucks that I need to be at my laptop when they call, otherwise, even if I might be in the bathroom for two minutes, I miss a call which might last half an hour. Naturally for days that Im on campus, I miss lots of calls, and I hate that tingling guilt that I miss lots of chances to make money. Nevertheless, these two companies provide me a more or less stable sources of income, but not a very significant amount.

In addition, I am also on call for one company in India. They would send me medical receipts from American patients who received treatment in hospitals in Vietnam and want to claim their international insurance; and probably another dozen companies with occasional projects. The (very costly) interpreter certificate I got in Canada brought me in contact with a few local agencies, and I have done a few face-to-face interpreting assignments for them. But it is such a pain to move around by bus, especially because I don't know where I need to be for all the locations. One time I had to get up by 6am, leave the house at 6.30, took 2 buses and walked almost 3km to be in a local public school at 7.45. I was so worried that I would be late, but then the client (a mother) did not show up until almost the last minute, and the teacher started teaching (at 8.15) so she just told me to repeat what she said to the mother.

4. I continue to be a TA this semester. Now that I have gained some experiences, accumulated some thoughts and reflections, and attended probably a dozen of workshops offered by the Teaching Support Center at my university, I was given a marking-only TA. It was not fun at all, reading hundreds of pages of bad writing, getting amazed and then frustrated by how little students learn and how confused they are, and being pressured to finish that dreadful task fast. Not to mention the angry students who got upset with their marks and very disrespectfully complained that they didn't get enough instructions (which had nothing to do with me anyway). One student in particular came to see me, yet every time I answered her questions, she responded with "I don't understand". It didn't take long for me to realize that she didn't really want help. All she wanted was for me to tell her the correct answers, so she could write them down and get good marks. She refused to think critically, because whenever I offered some feedback, she reacted with frustration. She said "everything I do, you say it is not good, so I don't know what to do.". She stayed in my office for an hour straight, and at the end, I was so tired and annoyed, especially with her raised voice, that I told her to come see her professor, because apparently, I was not helpful to her at all. Then, beyond my imagination, she said she doesn't have time to see the professor, as though she demanded that I gave her the answers right then and there. Oh, students!

And then the instructor was mad at me, really really mad at me once. She wrote that I made her sound like a liar, because I failed to finish the marking by the time I promised her. I was really embarrassed when I read her angry words in the email, but then I told myself, conflict is inevitable. I will just have to live with it. She was all sweet and nice before, but after that incident, she became much colder towards me, which, I realize, is fine as well.

It doesn't make much sense for the instructor to only give lectures, and for the TA to only do the marking. Especially when the instructor is boring, and students don't interact, she doesn't get any idea how much or little her students understand the materials. I, who read their papers, have a very good view of that, but I can't do anything to alter the materials or the lectures. One thing I learn after this semester is marking is not only for evaluating students, it is also for the instructor to know how well she is doing. By disrupting these two essential processes, learning is no longer as effective. I don't get to design the assignment, and the instructor doesn't get to see how bad her students (and by implication, her teaching) are.

5. And I started volunteering for a local non-profit organization as well. The 5 week training on sexual assaults and various related matters was fabulous. Except for the bus waiting and late night finish (sometimes I got home at 10.30), I enjoyed thoroughly every aspect of it. However, I can't become a crisis line volunteer, because I don't want to pay 45$ per month for an unlimited phone plan, and they don't accept my google number for concern over confidentiality (that Google will record the calls). So right now I just volunteer for infrequent requests. One time I babysat a one-year old boy while his mother was in counselling, and he pretty much cried the whole time. Next month I will volunteer to represent the organization at some high schools to talk with girls about sexual assaults. I was hoping that by volunteering with this organization, I could start penetrating the network of non-profit organizations in Canada, which is slowly happening. I still suck at networking, which is normal, but at least now I know a little bit more about the inside of non profits in Canada, much different from their counterparts in Vietnam, not in the least because they don't have all the international funding pouring in from outside the country.

6. All in all, I had a turbulent first 4 months because I was adjusting to life in Canada again, the second 4 months doing my field work, getting married, reading a lot of books about Vietnam, and the last 4 months feeling more comfortable here, and started some serious freelancing. Now my future is still very uncertain. I don't know where I will be this time next year. If I can't land a job here, I will go home, and will be happy to do so. I still find my life more interesting in Vietnam, but of course also more frustrating. It is very peaceful, stable, but isolated here. I haven't had much to write on Ke Chuyen since September, in fact, I haven't touched it at all.

And I will start my married life in just a few days. Having lived by myself for too long, I don't know how it will be like to share my life with another person. But I hope it will go well. Wish myself luck.

Over the course of 2 days (my last weekend), I had 4 deep conversations with 1 woman and 3 men. I talked with all the men using the Internet (skype, google hang out), and only met face-to-face with the women. By deep conversation, I mean we discussed more or less one topic for 1.5 - 2 hours, ranging from family and divorce, doing social science, the philosophy of knowledge, and sex work; rather than exchanging personal updates or saying random things that come to mind. Needless to say, I didn't finish everything I planned to do on the weekend, but I felt extremely fulfilled. I had enough of my social needs for a whole week, and I notice during the following week, I was much more relaxed around people and it seems much easier to start a conversation with someone next to me. Yay the power of deep conversation.

Not too long ago, I brought up the idea of vulnerability and how that prevents me from approaching people in another deep conversation (and again, with a man via skype). I often fear that Im bothering others by saying things they are not interested in. But ultimately, that's a fear of being vulnerable, because Im afraid of being judged. That's why when a friend asked what I think about single men who are not into dating purchase the service of sex workers to resolve their sexual frustration, I immediately knew how much vulnerability he has exposed himself to. I might as well say, wow, you are disgusting! It's one thing to discuss feminism, women's rights and the question of choice and agency in a detached, professional manner, and quite a different thing to have that question posed by someone I have known for a long time. I struggled to come up with a response. But that moment, we came much closer, because he was willing to let me in a big secret he would not dare revealing to anyone else. It was great to feel that Im trusted.

And another man I talked with is a practicing Buddhist currently in retreat. He has cut all connections with outside world for the last few months. So I was very delighted when he appeared all of sudden and asked if I wanted to skype. Naturally, we talked about the self, how we know what we know. I asked him the question I have been pondering in my mind for a while now. How do I touch others? How do I not see a man, a woman, a Canadian, a Vietnamese, but just humans? How do I stop putting people in boxes and treat them accordingly? How do I tear invisible but real barriers between me and others around? It was such a philosophical conversation in the style of storytelling. He made this comment that I was very pleased to hear. "It's very nice debating with you, because you actually listen even when I say something most people consider impossible. Others would jump to my face to defend their points."

So I replayed that comment later on and wondered if the discipline of doing qualitative research has exerted its influence on me. A researcher in training, I understand that I must refrain from judgement or imposing my own opinion, even when something I disagree with comes up. If that's true, then indeed understanding and empathy can be practiced. It takes a lot of self-reflection and sincere attempts, and time of course, but eventually I would improve.

At the same time, I find discussions in class are going in circular motions. People just recite what they read and throw out big words with no real engagement. It seems like critical thinking will be much more effective when the question at hand is more personal. That's why now I believe one doesn't have to be in school to learn.

 And I will need to have deep conversations more often.

Tối, đứng gội đầu dưới vòi hoa sen và thấy buồn bải hoải. Nỗi buồn như dòng nước ấm đang chảy khắp toàn thân, ôm trọn mình ở trong nó.

Và lại nhớ nhà. Bây giờ thì nỗi nhớ mịt mù không nhớ gì cụ thể cả. Sáng nay ngủ dậy rất thèm một bát bánh đa cua, cũng google thử công thức, nhưng chẳng biết lấy đâu ra cua đồng. Ở bên này chỉ mua được cua trong lọ, đỏ quạch và ngầu mỡ. Mình nấu thử một lần ăn thì không thấy vị chua dịu thanh mát ở đâu, chỉ thấy váng mỡ đầy bát.

Rồi nghĩ đến những đứa bạn. Thật ra thì mình ở đâu cũng không có nhiều bạn, và ngồi trong nhóm nào thì cũng im lặng cười cười phần lớn thời gian, rồi sau cuộc gặp gỡ về nhà vẫn thấy lạc lõng. Nhưng ít nhất ở nhà cũng có cảm giác bận rộn hẹn hò người này người kia. Có người mà rủ đi ăn, đi uống, và hỏi han về tình hình của nhau, và nói to lên những suy nghĩ trong đầu mình trong khi nhìn gương mặt của người kia chăm chú theo dõi. Những cuộc nói chuyện qua skype, hay viber, tức là qua màn hình, nhiều khi đang say sưa nói thì thấy mắt của người kia đang chuyển động sang trái sang phải, tức là đang đọc một cái gì đó. Vậy là hết hứng không muốn nói nữa.

Cuộc sống ở nước ngoài của mình, không biết sau này có khá hơn không, chứ hiện tại là rất nhàm chán. Sống như một cái máy, đi chợ, nấu cơm, ăn cơm, tắm giặt, làm việc, đi ngủ. Nói ra thì lại phải tự hỏi "tại sao người khác có bạn và vui vẻ còn mình thì không?". Dĩ nhiên là do mình không cố gắng, và cũng chẳng muốn cố gắng. Nhớ rất rõ lần trước khi về VN đã tự hứa với bản thân là nếu đi nước ngoài lần sau, mình sẽ cố hơn. Nhưng kết quả thì lần này chẳng khá hơn gì lần trước. Lớn hơn rồi nên đỡ vật vã hơn, nhưng về việc có bạn thì chẳng thay đổi tí nào cả.

Thứ 6 tuần vừa rồi ở khoa có một buổi ăn trưa, cũng chỉ là một dịp để gặp gỡ, trao đổi giữa sinh viên và các giáo sư trong khoa. Mình có nhận được email thông báo chung nhưng chẳng để ý. Thứ 5 nhận được một thư riêng của cô giáo đang dạy một lớp mình học, cũng là người tổ chức bữa trưa đấy. Chào Vân, tôi muốn động viên em đến buổi ăn trưa ngày mai. Cô viết thế. Mình khá ngạc nhiên, cũng thắc mắc không hiểu cô có copy paste chỉ thay tên rồi gửi cho mỗi học sinh trong lớp một thư như thế không. Nhưng dù gì cũng cảm thấy cô đã bỏ thời gian ra và gửi đích danh như thế thì nên đến. Mình đã đến và lại thấy tự nhiên phải nói chuyện với người ngồi bên cạnh chỉ vì một sự sắp đặt ngẫu nhiên, mà phải cố nghĩ ra cái để nói, trông cho khỏi buồn cười, thật là ngớ ngẩn. Trước khi đi mình có nhớ lại một buổi nói chuyện với một chị người Bulgary, đã sống ở rất nhiều nước, và cũng introvert giống mình. Mình hỏi chị làm thế nào trong những lúc chị phải ngồi trong một đám đông chị thấy không thoải mái. Chị bảo là, tập trung vào hiện tại. Ép bản thân mình chỉ tập trung vào ngay lúc đó, vi dụ như ông bên cạnh đang cười thế nào, lưng mình đang cứng đơ, tay mình đang đặt lên nhau gượng gạo ra sao. Mình cố gắng áp dụng. Trong bữa ăn trưa đấy cũng chẳng nghĩ ra cái gì để nói với ai, nên yên lặng nghe những người xung quanh nói chuyện, và quan sát họ.

Mình luôn sợ làm phiền người khác, và vì thế thường ít khi chủ động tiếp cận ai. Nhỡ họ không muốn nói chuyện với mình thì sao? Nhỡ họ không nhớ mình là ai thì sao? Nhỡ thế này thế kia thì sao. Mình cũng luôn sợ người ta không coi mình thân thiết như mình tưởng. Trong bữa trưa của khoa, có một chị năm ngoái chung văn phòng, lâu rồi mình không gặp. Mình thấy chị đó đang nói chuyện với người khác, nhưng cũng muốn tự cải thiện bản thân, nên chạy lại chạm vào vai để chào. Chị quay ra, chào lại, và vội vã quay đi để nghe tiếp người đang nói chuyện cùng. Mình nhận ra ngay là mình vừa làm một hành động bất lịch sự, vì đã xen vào khi chị đang nói chuyện với người khác. Mình ngượng nghịu và lúng búng, đứng lên xách balo đi về. Nhưng trong khi đang mặc áo quàng khăn thì chị đó bắt chuyện lại. Dù sao thì mình vẫn nghĩ là mình đã rất vô duyên.

Trời đang chuyển lạnh dần. Sáng ra ngủ dậy nhìn ra ngoài cửa sổ âm âm u u. Cây cối đã rụng lá gần hết rồi. Cũng đẹp thật, nhưng là cái đẹp thê lương và bàng bạc chết chóc. Chẳng mấy chốc mùa đông dài lê thê sẽ ập đến. Nghĩ đến đã thấy sợ. Rồi đợt Giáng Sinh năm nay, lại 3 tuần ở một mình trong căn nhà trống trải, chẳng có chỗ nào để đi, cũng chẳng có chỗ nào để về. Hôm trước nghĩ đến bài My December của Linkin Park

This is my December
This is my snow covered home
This is my December
This is me alone

And I give it all away
Just to have somewhere to go to
Give it all away
To have someone to come home to

Đến lúc này, nỗi nhớ chẳng có dáng hình gì cụ thể. Không phải bún thang, hoa sữa, mưa rào. Không phải là những thứ bên ngoài nữa. Mình chỉ nhớ mình lúc ở nhà, tức là chỗ mình không phải thấy cô đơn.

Không biết nếu mình yêu một anh Canada, có một đống bạn Canada, rồi nghỉ lễ có bạn mời về nhà chơi, thì mình có đỡ nhớ nhà hay không. Bởi vì như hiện giờ, mình không thấy nỗi nhớ và nỗi cô đơn có gì khác nhau cả.

This afternoon I woke up from a nap with an incredible sense of sadness. Im the type of person that would be lost when asked "what do you do when you feel sad?". I probably will think about times when I got rejected by a job, a scholarship, or something I failed to do. The sky was grey. There was a heavy silence surrounding me. I had no one to talk to, nowhere to go, and nothing in particular I wanted to do. Of course there is always reading to do, papers to write, but who wants to read when that chilling sadness creep in and fill your soul?

Loneliness is something you can run, but can't hide from. I've promised myself that I will try many things, events and people. I have forced myself to come to the department's social events, and as usual, tried my best to stay for half an hour, then left as fast as I could. I have tried two meditation groups, but didn't like them. Im volunteering for two organizations, participating in a group workshop for international students every week, taking classes, doing my TA duties. No, it's not because Im having too much free time and don't know what to do with it. I actually don't have enough time to do everything I want to do. Im bitten by guilt everyday for lagging behind in my data analysis for the thesis. People, including my mom, have this misconception that people feel lonely when they spend too much time alone (which admittedly I do) and have nothing useful or interesting to do. Not at all.

On a bus back from school last Wednesday, I was so mentally tired. Living away from home is like a long and never-ending struggle. You may not think about it on a day to day basis, but that doesn't do away the fact that you are struggling. From times to times, a chunk of negative emotions surfaces, waving to you to make sure you know they are still there. You should make some friends, I often hear. And I tried going to events that are organized to help people meet new people. But that's tiring as well. Hello, what's your name? My name is... Where are you from? What are you studying? After a few times, I stopped going altogether. I didn't have the patience to repeat that hollow introduction until a friend happens.

Or you should talk to someone. Sure, I do tell some people my feelings. But I don't think they understand. I have tried telling them, because I know this as well, you should give other people a chance to understand you. A woman in the volunteer group said "if you don't tell me your story, how am I supposed to know it?" I hate that hollowness, after I tried so hard to articulate how I feel, the other person would say something and I knew immediately s/he had no clue what I've been trying to say. It's like open up your heart, waiting to receive some warmth, but instead a cold wind suffocates you.

For the last few days, I have dreams of whoever interacts with me last on Facebook. If before going to bed, I see someone like my post, I see that person in my dream. It's not because I don't interact with anyone in real life during the day. I go to campus from Monday to Thursday, participate in group discussion, talk to people, but somehow all of those don't register in my brain. It's as if my everyday life here, in a university in Canada, doesn't mean anything. Sometimes I can't tell if some information is from a real conversation, a comment I see on facebook, a dream, or my own imagination. That could be scary, not being able to remember if something is real or not.

Isolation is not good for me...But even when Im surrounded by other people, the feeling doesn't go away.

1. Đi xe đạp thì người ta sẽ dùng chân đạp và dùng tay lái, có thể cảm nhận đường xóc, đường dốc, đường trơn. Đi xe máy thì chân không cần đạp, nhưng vẫn phải dùng tay lái. Nếu xe đổ thì sẽ bị ngã. Đi ô tô thì cách xa đường, tay cũng không rẽ trái hay rẽ phải. Nếu xe có đâm vào người đi xe đạp, thì mình vẫn ngồi an toàn trong khoang lái. Đi máy bay thì thôi rồi, chẳng biết lái, cũng chẳng biết bên ngoài như nào. Nhưng máy bay lại di chuyển nhanh nhất, và theo thống kê là an toàn nhất.

Dĩ nhiên có đi bộ, là không dùng đến bánh xe - một trong những công nghệ cổ xưa và vĩ đại nhất của loài người, nhưng không tính.

Viết thư tay thì phải dùng tay để viết ra chữ. Nếu tay có mồ hôi, nếu có nước mắt rơi xuống, hay thích xịt nước hoa, người nhận sẽ biết được. Nói chuyện điện thoại thì không thể biết được đầu dây bên kia như thế nào, nếu gặp người giỏi điều khiển giọng nói. Viết email, hay chat bằng máy tính, không những chữ được viết ra bằng một động tác khác hẳn (gõ phím), mà còn có thể xóa đi trước khi thành hình. Câu chữ vì thế sẽ chỉn chu hơn, ít sai chính tả hơn, và vì thế, người ta sẽ có nhiều cơ hội để tạo ra hình ảnh mình muốn người kia đón nhận hơn.

Dĩ nhiên có nói chuyện trực tiếp, tức là không dùng đến chữ viết - một trong những phát kiến khó hiểu và cũng vĩ đại nhất của loài người, nhưng không tính.

Công nghệ khiến cho việc di chuyển hay giao tiếp nhanh chóng và vượt khoảng cách xa hơn, nhưng cùng lúc cũng khiến người ta rời xa thực tại, rời xa chính mình hơn.

2. Con người hình như là một trong số những loài động vật hiếm hoi có thể have sex bốn mùa trong năm, không phải có thời kì động đực như các con vật sinh sản lưỡng tính khác. Trong khi các con khác, thì phần lớn thời gian sống con đực con cái chẳng liên quan gì đến nhau, và hầu như bình đẳng về khối lượng, cơ bắp, tốc độ, thậm chí cả độ hung hãn; chỉ khi nào đến mùa sinh sản mới làm nghĩa vụ tí xong lại thôi. Con người thì vì khả năng lúc nào cũng có thể, nên có lẽ vì thế mà bị ám ảnh về sex chăng? (cứ mở báo ra, thì hầu như báo nào chẳng có mục "Tình yêu và gia đình" hay "Chuyện yêu")

Con người hình như cũng là một trong những loài vật hiếm hoi có thể ăn cả rau lẫn thịt. Con duy nhất ngoài người mà làm được thế mà mình biết là con lợn, nhưng con lợn đã bị con người thuần hóa nuôi làm thịt. Người ta nói quá nhiều về việc phải có bữa ăn đủ dinh dưỡng, đủ chất (báo nào chẳng có bài về "Thực phẩm" hay mấy cái tương tự). Nhưng sự thật kì diệu là chúng ta có thể sống hoàn toàn chỉ dựa vào thịt (như một số bộ tộc ở vùng cực hoặc các nhóm dân du mục), hoặc hoàn toàn vào rau (như các nhà sư) quả là kì diệu.

Một giống vật có thể đẻ bất cứ lúc nào và ăn bất cứ cái gì, có lẽ đấy là lý do vì sao loài người lan tràn đến khắp mọi nơi trên trái đất và thống trị hành tinh.

3. Hôm gần ngày đi Canada, anh bảo
- Ơ tháng 8 có 31 ngày này (giọng hết sức hớn hở)
- Ờ thì sao, tháng 8 nào chẳng có 31 ngày (giọng kiểu "không hiểu có gì mà phải ầm ĩ")
- Có 31 ngày thì em sẽ ở đây lâu hơn, sẽ lâu phải xa em hơn (mình đi vào 2/9)
- Không biết nói gì

Lúc đấy, mình biết mình đã gặp được một người rất yêu mình.

1. Hôm trước vào list những bài nói chuyện được nghe nhiều nhất ở TED, xem bài My stroke of insight. Hết bài, mình ứa nước mắt, một trong những trải nghiệm có thể nói là "it is so beautiful it brings tears to my eyes". Cô Jill, một bác sĩ chuyên nghiên cứu về não và thần kinh, kể lại về buổi sáng cô tỉnh dậy và thấy mình bị đột quỵ. Bà nội cũng bị đột quỵ giống hệt như vậy, chỉ có điều bà không thể kể lại cho người khác biết bà đã cảm thấy thế nào, vì bà ngã trong nhà tắm, không ai biết trong nhiều tiếng liền, và cũng có thể vì bà già hơn, và vì y tế của Việt Nam không tiên tiến bằng Mỹ.

Trong bài nói chuyện, cô Jill có nhắc đến một điều mình đã biết từ lâu, nhưng mở rộng lên hẳn một tầm cao mới. Bán cầu não trái điều khiển nửa cơ thể bên phải, ngôn ngữ, là nơi tổng hợp dữ liệu, kết nối những thông tin đến từ thế giới bên ngoài qua các giác quan với quá khứ và tương lai. Bán cầu trái là nơi cho người ta biết về bản thân như một thực thể tồn tại độc lập và duy nhất. Bán cầu não phải điều khiển cơ thể bên trái, hình học, không gian, tiếp nhận thông tin và chỉ tập trung vào xử lý hiện tại. Não phải cho người ta biết họ là một phần của một vũ trụ xung quanh.

Khi trải qua cơn đột quỵ, cô Jill bị một cục máu đông tắc ở bán cầu não trái (giống hệt bà mình). Tay phải cô bị liệt, cô bị mất ngôn ngữ, nhưng cùng lúc đó cảm thấy mình hoàn toàn hòa nhịp với thế giới xung quanh. "Vì tôi không còn biết ranh giới của cơ thể mình, những phân tử ở bàn tay tôi hòa lẫn với những phân tử của bức tường, nên tôi thấy mình rộng lớn và tràn ra, như một vị thần vừa thoát khỏi cái chai giam giữ". Cô gọi đó là chạm đến Niết Bàn, và nghĩ rằng nếu ai cũng có thể cảm nhận được sự hòa nhịp tuyệt đối với vũ trụ như mình thì thế giới sẽ hòa bình biết bao nhiêu. Suy nghĩ đó khiến cô quyết giành lại sự sống (hơi giống nhà toán học trong phim Beautiful Mind, nhờ lập luận logic mà tự nhận ra rằng mình đang bị ảo giác).

Theo những gì cô Jill nói, thì việc thiền định không có gì ngoài đóng bán cầu não trái, chỉ khác là người làm chủ được tâm trí thì cũng tự chủ được việc cho bán cầu não nào hoạt động thay vì là kết quả của một cơn đột quỵ. Khi Thái Tử Siddhartha Gautama nhập cõi Niết Bàn ở dưới gốc cây bồ đề, biết đâu Người chẳng vừa trải qua một cơn đột quỵ. Nếu chỉ có bán cầu não phải làm việc, người ta sẽ làm đúng như những gì các thiền sư thường dạy, chỉ tập trung vào hiện tại, và lòng sẽ thấy thật bình yên.

Áp dụng vào bản thân, mình chắc chắn có bán cầu não trái hoạt động rất mạnh, vì mình thuận tay phải, ngôn ngữ phát triển, và luôn thấy việc tư duy không gian, hình khối cực kì khó khăn. Mình chuyên gia bị lạc đường vì không mường tượng được trong đầu phương hướng. Mình thường nhớ những gì người khác nói, chứ không nhớ họ mặc gì. Cứ theo đó, thì mình cũng có cảm nhận rất mạnh về cái tôi, về bản thân như một thực thể độc lập (từ bé tí đã tập tọng thắc mắc "tôi là ai", "tôi muốn gì"). Có lẽ cũng vì thế mà mình thường gặp khó khăn trong việc lại gần và thân thiết với những người khác mình.

Vẫn còn nhớ có lần mình bị nhốt ở ngoài đường ba tiếng liền, và buộc phải ngồi chờ trong khi không có thiết bị, dụng cụ gì để giết thời gian. Và trong sự im lặng tuyệt đối đó, mình thấy tâm trí như một cái roller coaster, vòng lên lộn xuống, không lúc nào yên. Đấy là lần duy nhất đến nay mình trải qua cảm giác gần như thiền.

2. Một hệ quả của việc có bán cầu não trái mạnh, như đã nói ở trên, là mình hầu như tư duy bằng ngôn ngữ, nhiều khi sợ sắp nghe thấy tiếng nói trong đầu. Việc đó dĩ nhiên dẫn đến một sự nhạy cảm với giọng nói của người khác. Mình có thể nhận ra bạn bè và người lạ bằng giọng nói tốt hơn rất nhiều người mình biết.

Gần đây mới kiếm được một việc dịch qua điện thoại cho một công ty dịch thuật ở Mỹ. Cuộc gọi đầu tiên là một cuộc khám bệnh. Mình nghe giọng của ông bác sĩ người Mỹ và giọng của cô bệnh nhân người Việt và họ chuyển qua chuyển lại cái điện thoại để mình dịch cho từng người. Khi không nhìn thấy, người ta chỉ có thể nghe và truyền đạt bằng giọng nói. Ông bác sĩ có vẻ trung tuổi, chắc là da trắng, đeo kính và đầu hơi hói, giọng pha chút sốt ruột "bà ấy chẳng bao giờ uống thuốc đúng chỉ dẫn cả, nên mãi chỉ số chưa ổn định, tuần sau phải quay lại thử máu nhé". Còn cô bệnh nhân có lẽ cũng phải xấp xỉ 50-60, chắc run rẩy và lạc lõng trong cái phòng khám trắng tinh ấy. Khi được hỏi có thắc mắc gì nữa không, cô chỉ bảo là "tôi không hỏi chi, cô giúp cho thì cảm ơn cô nhé."

Mình có lẽ tưởng tượng quá nhiều. Mình cũng cố gắng truyền tải trong giọng nói của mình sự chuyên nghiệp khi nói với ông bác sĩ, và sự ân cần khi nói với cô bệnh nhân. Một người phụ nữ lớn tuổi ở Mỹ, không biết tiếng Anh, không biết lái xe, phải đi khám bệnh một mình, chắc chắn rất lạc lõng.

3. Cũng vì xu hướng tư duy bằng ngôn ngữ như vậy, mình thường rất để ý việc dùng từ. Ví dụ như khi nói chuyện với người Nam, mình sẽ dùng "một xíu, mắc cỡ, quê quá trời, hai người quen nhau". Còn nói với người Bắc thì sẽ là "một tí, xấu hổ, ngại, hai người yêu nhau". Nhưng mình rất cố gắng để không dùng từ miền Nam khi nói với người miền Bắc, vì dù sao mình cũng là một người miền Bắc.

Một cô bạn từ Hà Nội vào Sài Gòn làm việc (mình dùng Sài Gòn chứ không dùng Hồ Chí Minh nếu có thể, vì HCM có màu sắc chính trị). Được khoảng một tháng, cô ý đã nói với mình "bọn tớ bị deadline dí". Từ "dí", cũng như "giục đi" là phương ngữ đặc sệt miền Nam. Mình đã chỉnh ngay, "ý ấy là bị deadline đuổi hả?" Bạn kia ngớ ra, "ừ, thì ở công ty mọi người vẫn nói với nhau như thế". Và bạn hỏi mình, tại sao ấy lại quá quan trọng chuyện ngôn ngữ như vậy.

Cũng khó mà trả lời câu hỏi đấy. Có lẽ mỗi người có những tiêu chuẩn riêng. Có một em trai kém mình 6 tuổi, khi nói chuyện lần đầu cũng nhận xét rằng, "em rất ngạc nhiên khi thấy chị nói chuyện rất thuần Việt, trước khi gặp chị em nghĩ chị sẽ đá tiếng Anh như những người đi du học lâu mà em từng biết." Mình nói với em rằng, thật ra việc đá tiếng Anh là kết quả diễn ra tự nhiên khi tư duy lâu bằng tiếng Anh. Chị đã chủ động và ý thức rằng chị không thích mình như thế, nên phải ép bản thân, kể cả khi  không ngay lập tức nghĩ ra từ tương đương tiếng Việt. Đấy là một quá trình đấu tranh dài và bền bỉ.

Có rất nhiều người chẳng đi nước ngoài bao giờ, viết tiếng Anh còn sai ngữ pháp và chính tả be bét, nhưng cứ nói chuyện là sẽ "em thấy mình rất lắc kỳ (lucky)", "được như vậy là hép pì (happy) lắm rồi", hoặc thậm chí "nhân viên này là ao sọt (outsource) hả?" ba la bô lô. Có một lần ngồi với hội bạn, các bạn nói cứ gì mà cứ "xít, xít", mình nghe mãi không hiểu tiếng lóng gì mới được phổ biến, hay là con bọ xít, mới thỏ thẻ lên tiếng "xít là cái gì thế?", thì cả lũ phá ra cười hô hố.

Sự trông chừng lời ăn tiếng nói của mình còn áp dụng vào vô số những từ tiếng Anh mà mình tránh nói. Ví dụ như "oh my God" (nhiều lúc nghĩ nó cũng giống "ối giời ơi" của tiếng Việt, nhưng vẫn không thích cái ẩn ý rằng tôi có một vị God để kêu). Hoặc mình không gọi nhà trọ đang ở là "home". Nhiều khi thay vì "Im going home", đơn giản, dễ hiểu, thì lại phải vòng vo rằng "Im going back to my place". Nhưng cứ vậy.

Tại sao phải cầu kì những chi tiết nhỏ nhặt như vậy? Mình đã bảo cô bạn là "vì những gì mình nói ra thể hiện con người mình, vì phải bảo toàn sự trong sáng của ngôn ngữ, vì abc xyz", lên gân lên cốt rất kinh. Giờ có thêm một câu trả lời, vì mình có bán cầu não trái phát triển.

Ngoài trời đang mưa giông gió giật, và mình đang mở Secret Garden sau khi ăn uống no nê. Không phải là "Song for a stormy night", nhưng công nhận là nhạc của họ rất giỏi đưa người ta vào tâm trạng suy nghĩ miên man. Không hẳn là buồn, nhưng đủ để mình mở blog ra và làm cái việc mà mình trì hoãn rất lâu nay, là lại ngồi viết ra những suy nghĩ hỗn loạn trong đầu không nói được với ai.

Sinh nhật năm nay, mình đã nghĩ sẽ bắt đầu lại thói quen viết nhật ký. Tức là viết rồi cất đi, chỉ mình mình đọc, không phải viết rồi public và đợi người khác comment rồi like. Bụng bảo dạ việc đó sẽ có rất nhiều lợi ích. Lưu giữ lại những suy nghĩ của những ngày tháng đặc biệt nhiều thay đổi và có những quyết định quan trọng này. Và luyện tập thói quen làm một việc thật lâu, thật tập trung. Như ngày xưa hồi chưa có Internet, mình có thể ngồi 3, 4 tiếng liền viết nhật kí và đọc nhật kí truyền tay với cô bạn thân. Đấy là hồi cấp 2. Chắc chắn những tháng ngày viết thật nhiều, dù toàn những chuyện vặt vãnh và chữ thì xấu điên, nhưng là viết đến tận cùng và thổ lộ không phải giấu diếm những suy nghĩ và cảm xúc của bản thân, cũng như đọc suy nghĩ của người khác, nhiều khi đọc mà nước mắt té tua, đã luyện tập rất nhiều cho mình sau này.

Đấy, nhưng thói quen tốt đấy ngày càng thui chột đi. Không hẳn đổ lỗi cho thời gian, vì so với những người bằng tuổi khác, phải đi làm cả ngày ở công sở, rồi con cái, nhà cửa, mình hẳn là vô cùng sung sướng về mặt thời gian. Hai năm rưỡi đi làm thì chỉ có khoảng hơn 1 năm là làm full-time, sáng đi tối về, còn lại lông bông, khi thì có đến bốn năm dự án cùng làm một lúc, khi thì không có việc gì. Bây giờ thì mình đã lại là sinh viên, lại đi học thì ít, ngồi một mình thì nhiều. Có thời gian để đi bộ trong khu nghĩa địa sạch đẹp như công viên khi ngủ dậy vào một buổi chiều chủ nhật như hôm nay, nhìn thấy những hạt mưa xiên xiên trong ánh nắng xiên qua kẽ lá, đi một lúc rồi thấy gió xuề xòa quanh người xua nỗi uể oải của một giấc ngủ trưa dài 2- 3 tiếng dần dần tan đi như màn sương. Hoặc như bây giờ, sinh viên 25 tuổi có rất nhiều bài đọc cho lớp học sáng mai, nhưng vì có tâm trạng, hoặc đúng hơn là muốn trì hoãn, nên lại ngồi gõ bàn phím lách cách.

Thế thì vì cái gì mà thói quen viết lách bị giảm dần đi? Mình không bị dằn vặt như các bạn cùng trang lứa rằng ối giời ơi, tôi già rồi, cảm xúc khô kiệt rồi. Mình hoàn toàn toàn thoải mái với việc không viết những dòng miêu tả phố phường, chuyển mùa, ba la bô lô sướt mướt nữa. Mình thật ra coi đấy là một bước trưởng thành trong suy nghĩ và cách thể hiện. 25 tuổi không thể viết mãi như đứa 15, và mình cũng không thấy những cái đấy hay nữa. Không phải lớn lên thì không có cảm xúc, chỉ là không thể hiện những cách giống nhau.

Có lẽ thủ phạm lớn nhất là sự kết nối liên tục với thế giới bên ngoài của Facebook. Nó khiến cho mình ít có thời gian "một mình" và đối thoại với bản thân, mặc dù phần lớn thời gian mình không có ai bên cạnh cả. Gần đây mình đã bắt đầu thử Cold Turkey, một phần mềm chặn những trang muốn chặn trong thời gian định sẵn để cai Facebook, vì thật ra mình không thấy nó hấp dẫn, mình chỉ dùng nó như một phương tiện mỗi khi bí, hoặc theo thói quen. Khi chặn Facebook, mình không thấy thèm hay nhớ gì cả, chỉ thấy trong lòng yên ắng hơn. Nhưng bỏ nó thì không được.

Đợt ở nhà vừa rồi mình hầu như ít đụng đến máy tính, có lẽ chỉ dùng để làm việc. Nhưng ở đây một mình, cái gì cũng phải dùng máy tính, mà cụ thể nhất là để người khác biết rằng mình vẫn tồn tại. Liên hệ với gia đình, bạn bè, email thầy cô, đăng kí sự kiện, đọc báo, tâm sự. Hôm nay trong khi đi bộ đã nghĩ rằng, chỉ mấy tháng nữa là mình sẽ ở đây được 1 năm, lần thứ hai. Vậy mà sao tình hình vẫn không thay đổi là mấy?

Hình như trong tất cả những người đi du học mình biết, không ai buồn bực, đau khổ và cô đơn như mình. Mọi người đều có những người bạn, đều thích nghi dễ dàng, đều post những bức ảnh chỗ này chỗ kia, làm cái này cái nọ, và mình rất ngạc nhiên khi thấy, bản thân mình vẫn không tránh khỏi cảm giác ghen tị len lỏi khi nhìn những bức ảnh đó. Mặc dù suốt ngày rao giảng và cố tự dặn bản thân không được so sánh với người khác, nhưng vẫn không thể không tự hỏi, tại sao mình đã ở đây lâu thế rồi mà vẫn không vui vẻ được như thế? Tại sao mình vẫn không thấy thoải mái, không ngừng cảm thấy mình vẫn là người xa lạ, không hòa nhập được, và thường tự nghĩ ra đủ thứ người ta có thể nghĩ về mình, trong khi lý trí thì biết rằng có khi họ hoàn toàn không để ý và chẳng nhớ mình là ai.

Ở trong khoa có một anh tiến sĩ đầu hói già, là người mà có một lần mình đang đứng xớ rớ trong hành lang để đợi gặp cô trợ lý khoa, đã bắt tay và giới thiệu, rồi nói rằng "nếu cần gì thì cứ qua văn phòng tôi nhé", làm mình suýt rớt nước mắt vì ngay lúc đấy mình đang cảm thấy rất lẻ loi. Đấy cũng là một điều khiến mình ngạc nhiên, vì cứ nghĩ lần này mình sẽ hòa nhập tốt hơn, hoặc chí ít nếu có thấy đơn độc thật thì sẽ không bị buồn bực bởi cảm giác đó. Nhưng hóa ra mình nhầm. Có thể giảm về cường độ, nhưng về bản chất thì cảm giác không khác đi, vẫn như vậy.

Anh tiến sĩ đó có lẽ là người duy nhất để ý thấy mình luôn ngồi một mình và lôi điện thoại ra mỗi giờ nghỉ giữa giờ, khi những sinh viên còn lại túm tụm tán chuyện với nhau hoặc cùng đi mua cà phê. Anh đấy cũng là người chào mình mỗi khi đụng mặt ở khoa, và nhắn tin cho mình biết rằng có một sinh viên khác mở tiệc ở nhà (và mình đã không đi, dĩ nhiên!). Có lẽ mình phải ngừng đổ lỗi cho hoàn cảnh, hay cho những người xung quanh, và chân thành nhận thức vấn đề là ở mình.

Mùa đông vừa rồi, tức là từ tháng 1 đến tháng 4, trở lại Canada sau gần 3 năm, mình ít khóc hơn, hầu như chẳng mấy khi nửa đêm tỉnh dậy trào nước mắt nữa, nhưng vẫn có những lần nước mắt trào ra không ngăn được. Một lần là trong một buổi tập yoga, khi tất cả mọi người nằm dài trên thảm để thư giãn, cô hướng dẫn đã hát lên, và giọng hát đó đẹp đến nỗi mình trào nước mắt. Thật ra mình không biết mình khóc vì khoảnh khắc đó quá đẹp, hay là vì sau gần một tiếng tập trung vào thư giãn, những cảm xúc tiêu cực mình cố lờ đi và ép xuống đã bùng ra. Sau đó mình đến cảm ơn cô ý, và chưa nói hết câu đã lại khóc nức nở.

Một lần khác là khi đi chợ. Dĩ nhiên sống một mình và ăn một mình thì việc đi chợ, nấu nướng, ăn uống cũng chỉ là một trong những việc cần phải làm, chứ ít khi là một thú vui. Ở siêu thị đó có một quầy thịt sống, các bác bán thịt là người Trung Quốc (đoán thế, vì toàn nói tiếng Trung). Mình nói "cháu muốn mua 2 pound sườn" - "không bán 2 pound đâu, sườn bán cả dẻ" - "à thế thôi vậy, cám ơn bác" và mình cười rồi quay đi. Lúc còn loanh quanh ở quầy thịt thì thấy bác bán thịt ấy xăm xái chạy ra, dúi vào tay mình một hộp sườn mới cắt "đây, miếng này bé, cho cháu". Chỉ có thế thôi mà mình mắt đầy nước. Có thể vì rất ít người nhìn thẳng vào mắt bác ý và cười. Người mua thường chỉ nhìn chăm chăm vào những tảng thịt xếp đầy sau lớp kính, nói loại và số cân họ muốn mua, rồi đi. Có thể vì ít khi có người tìm cách để cho mình cái mình muốn, hoặc là mình không chờ đợi điều đó ở những người xa lạ.

Và một lần khác, khóc thảm thương, là lúc đi nhổ 2 cái răng khôn. Dĩ nhiên là nhổ 2 cái răng cùng một lúc thì phải đau, máu me đầm đìa, nhưng mình sống sót qua cái đau đấy. Nhưng lúc y tá bắt đầu dặn dò là phải mua thuốc kháng sinh để uống, thuốc giảm đau, bông băng này nọ, thì trong đầu mình hết sức ngán ngẩm nghĩ đến cảnh mồm thì sưng, mặt thì tê, máu chưa biết bao giờ mới ngừng chảy, mà phải leo lên xe buýt để đi mua thuốc, chẳng biết có nói được là mình muốn mua thuốc gì không, thì bắt đầu thấy nước mắt trào lên. Chị y tá hốt hoảng, tưởng là mình bị đau quá, nhưng sau đó thì hiểu ra, hỏi là "có phải khóc vì chỉ có một mình ở đây không?", và dĩ nhiên câu hỏi đó lại càng khiến cho mình khóc nức nở. Được vài phút sụt sùi thì đi ra, lóc cóc đi bộ về một mình, đường sao mà dài, người sao mà buồn.

Trời vẫn chưa mưa. Đã nghe đến album thứ 2 của Secret Garden.

Hai quyết định khá lớn của cuộc đời mình đưa ra trong những ngày xuân giao hè của năm nay. Một là thử tìm việc ở Canada sau khi tốt nghiệp. Quyết định này đến từ những ngày không làm gì cả, từ tối đến sáng chỉ ngồi đọc các bài phân tích về tình hình Việt Nam và Trung Quốc khi dàn khoan của TQ ở biển Đông. Mình thấy rất lo lắng, và sợ hãi. Có thể người trong nước không có gì chuyển biến thì bình chân như vại, nhưng ở xa, vừa không biết tình hình thế nào, vừa đọc nhiều phân tích bình luận quá, nên càng bồn chồn. Lúc đó mình bắt đầu cân nhắc đến việc ở lại Canada. Rồi đầu tháng 6, mình lang thang ở Toronto một tuần, và lần đầu tiên thấy muốn sống ở Canada lâu dài. Nếu ngày xưa mình cũng học ở Toronto thì có lẽ mình đã thích Canada sớm hơn. Mình nhớ trong khi ngồi trên ghế đá và gặm bánh mì một mình ở bến cảng bên hồ, ngắm nhìn người ta dắt chó đi dạo, những con tàu xếp cạnh nhau và hồ rộng mênh mông không thấy bờ, mình đã nghĩ đến công viên Thống Nhất người chen người, cái hồ bé tí suốt ngày bị đào xới và cá chết thối hoắc, và tự nhủ, mình muốn con mình lớn lên ở nơi ít nhất nó được chạy nhảy trong không gian xanh thế này, giống như con chó đang xoắn đuôi chạy tít mù kia.

Còn có nhiều điểm khác mình thích ở Toronto, như những hoạt động văn hóa cực kì phong phú mà lại miễn phí. Và cả cảm giác mình không bị lạc lõng ở đó. Không như hai chỗ mình học, đều là thành phố nhỏ, nơi phần lớn người xung quanh mình là dân da trắng. Trong một tuần ở Toronto, mình trôi dạt từ lễ hội này sang hoạt động khác, riêng một cái bảo tàng mình đã say mê ở một ngày mà vẫn chưa khám phá hết một góc. Rồi khi đưa ra quyết định ấy, thì mình phải suy nghĩ về một quyết định khác kéo theo, đấy là lấy chồng. Những ngày tìm kiếm thông tin, đi workshop về những thủ tục xin nhập cư, xin việc, suy tính, thảo luận, bàn bạc, và cuối cùng mình đã quyết định là hôn nhân không phải là cái đích, người ta không phải cứ lấy nhau rồi cứ thế mà sống hạnh phúc đến đầu bạc răng long, vì thế rất nhiều thứ sẽ còn phụ thuộc vào sau này. Nó là một lựa chọn, như rất nhiều quyết định quan trọng khác. Quan trọng là sống với lựa chọn ấy như thế nào.

Vì thế có lẽ nên cố gắng viết thật đều đặn để ghi lại những sự việc và biến chuyển trong thời kì có rất nhiều điều không chắc chắn và có rất nhiều quyết định được đưa ra này.

I was talking to my girlfriends. There were 6 of us, all of the same age except for one, who is 3 years older. We've been friends for 4 years now, so naturally we have shared with each other our thoughts, feelings, stories and struggles as we moved from being university students to recent graduates, to our first jobs, our second jobs, our third jobs, big moves, small moves, relationships, break-ups, and now some serious consideration for marriage. In other words, we have been friends since our early 20s, when all of us started going through changes and transitions into the adult world, and phases of figuring out who we are and what we want to do with our lives.

So we were chatting, just like usual. Or not so much like usual, because we rarely get everyone at the same place and same time these days. Besides me staying in Canada, one girl is living in SG, and another has just returned from Europe. And someone mentioned a cheap flight ticket, a planned trip to Cambodia near the end of the year and some other travel destinations. I added that I wanted to go to Caribbean islands some day. I told them a good package deal for a week flying from Canada. No one said anything, and the conversation quickly returned to Cambodia. My voice died out. The feeling is so familiar. It tastes bittersweet all over again. Here I am, talking to people I thought are so close and know me so well, yet I can't participate in the group conversation, and they can't relate to what I say.

The same situation has happened a countless number of times in Canada, both in classroom discussions and everyday conversations. Usually people talk about things I either don't know, or have nothing to say. When I do contribute some lines, no one follows up, everyone pauses for a few seconds, probably trying to find some words to fill in the silence, gave up eventually, and picked up from whatever was being discussed before I raised my voice. As if I didn't exist, or I didn't belong.

I hate this patterns, yet I see it repeating all the time. I often blame the distance between me and others in Canada for a lack of cultural knowledge, or local understanding from both sides. It's not about the language we speak, I understand them perfectly, but always I feel like my position as a foreigner coupling with the fact that very few Canadians know what Vietnam is besides the war leaves little in common between us. Many times, after I introduce myself, the other person would later ask "So what's the weather like in Taiwan?" or "Do you like the food from Singapore you can find here?" obviously having completely forgotten a name of a country that doesn't make sense to them.  

But in fact, the same thing happens when Im home, with people I have always assumed to know me so well. And not for the first time, but it still hurts like the first. Indeed, I have watched many of my deep and strong friendships wither every time I came home and realized I had less and less in common with my friends, who of course were going in different directions. That used to bother me a lot. Then I got used to it, and grew to accept that I would not have the same friends when I returned as when I left. I would have to make new friends. Or so I thought.

My life in Canada and my life in Vietnam don't intersect. There is no crossing point between the two except myself. They are separate spheres, I leave one to enter the other. Every time I came home, I felt like all the years I had spent in that distant country vanished like a dream. A dream I had some faint memory of, but did not connect with the reality I would be living at home. The same thing happens whenever I went to Canada. It's almost like a costume, before putting one on, I have to take the other off, then live accordingly to the costume I am having over myself. They are not simply two places I move back and forth, they are two different realities.

I remember when I went home after I graduated from Trent, thinking I would not be back in Canada anytime soon, if at all. I took a shower in my bathroom, and the faucet was exactly the same way it was when I left. I needed to tilt it a little bit in a crooked position to stop the flow. It was like that moment linked directly to the last time I took a shower before I left for Canada. And suddenly, those four years seemed so unreal and irrelevant. They were almost a dream that I woke up from, as if I had never been there.

And now, I realized that because the people in my life in Vietnam don't know anything about Canada, or living abroad for that matter, I am a fish out of water in both places. And the people I come into contact with in Canada, have no idea about living in Vietnam. Neither here nor there, the same old feeling still lingers. I don't have a relative who migrated before me, an aunt or an uncle who my parents and my grandparents know and can relate to. For them, the Canadian friends I tell them about are just names, foreign names that don't really ring any bell in their heads. They can't imagine the manner, the way of life, the customs, and of course the weather.

One of the girls in our group tonight asked me, when we were waiting to cross a busy street, if Canada has distinct seasons like Vietnam does. And I exclaimed "Of course, the seasons there are way more distinct than what we have here!". So when I mentioned Caribbean islands, they were quiet for a few seconds, and resumed their discussions on Cambodia. Just like if I mentioned I went to Nha Trang, my friends in Canada would not know what to say.

Then the thought about two separate realities came up. I turned to a girl sitting next to me and started explaining "You know, I feel like my life in Canada and my life here don't connect...." She didn't say a word. Another girl turned to us "What is that headache-causing topic you are rumbling about?" She stared at me, and turned away.

That moment, I felt so out of place. And it hurt even more because I was with my people, my friends, my born-in-the-same-year girls.

I was so sad, so sad I could cry.

1. So I've made a life decision, probably one of the biggest commitment I could ever walk into. Im always afraid of commitment, because I don't like the prospect that I can't leave something once Im fed up with it. Imagine starting something which may never end.
But on the other hand, I've come to a conclusion that all decisions bring certain risks, and we can't avoid making decisions just because there are risks that the decisions may turn out wrong. It's like you don't want to go out because you might get into an accident. There is always a chance of accident, of dying actually, any moment, but you can't stop living even if you are afraid.
These thoughts ran in my mind when I was walking in a cemetery this afternoon. Warm sunshine, caressing breeze, twittering birds and reading names of dead people and the year they died makes me think about life, death, risks and decisions. Well, that's me at 25 years old.
Thinking back, I have always been left on my own to make the big decisions in my life, and Im thankful to my family for that. I wasn't brought up by middle-class, professional parents, but somehow mine never really interfere with what I choose to do, even though most of the time I have no clue what Im getting into. Like when I went to Canada for the first time, I had no idea whatsoever, and my parents let me go, just like that. I went to Canada the second time, I still didn't have many ideas what I wanted or would do. And now this.
Well, somehow things have always turned out ok, or at least I try to think so. Im grateful that life has treated me well, and I often feel fortunate to have done what I have done (is that a sign of age?).  

2. And Im working on my thesis. With the books I have read so far on the topic, I already feel like I know what people will say when I interview them. I don't know how researchers can sustain enough interest in some topics to study the same thing over the course of their lives.

3. Do I know what I want? What I hope to achieve in life? Probably not. Right now I am content with living with short-term goals and tasks, rather than stressing myself out over what will happen in 20 years from now. Who knows? And who cares anyway? A human life is too small and insignificant, why freak out about small things which in the end will vanish like dust?

I was thinking dinosaurs could once be smart, civilized and all sorts of things. All it takes was one meteorite and they were wiped away. The same thing could happen to humans, and whatever species dominate the Earth after us will dig out some bones and try to speculate how the Earth used to look like. And they might never know there was one girl typing these lines about such scenario. So why bothers too much?  

Hôm qua vừa học xong một khóa "Communication in Canadian classroom", đại loại là các thể loại kĩ năng giao tiếp. Cách từ chối, cách yêu cầu, cách nhận xét, cách khen ngợi, cách trình bày với người có nền tảng và văn hóa khác mình. Nhận chứng chỉ xong, đi xe buýt về nghĩ mông lung, học toàn cái cao siêu thế, chẳng hiểu có giao tiếp khá hơn không, chứ xưa đến nay mình hay bị ghét vì tội ăn nói lung tung, và vô số lần bị mắng cho te tua vì ăn nói thiếu suy nghĩ (mặc dù bản thân nghĩ mình chỉ nói sự thật), mà đấy là giao tiếp với những người cùng ngôn ngữ, cùng văn hóa, thậm chí cùng gia đình.

Kí ức xa xưa nhất về cái tội "vạ miệng" là hồi cấp 1, lớp 3 hay lớp 4 thì phải. Hồi dấy mình được chọn vào đội tuyển võ Wushu của trường, thật ra là tập thuộc 20 động tác bài quyền rồi diễn đi diễn lại, không có gì nghiêm trọng cả. Mỗi lần đi Hội khỏe Phù Đổng, hay khai mạc một sự kiện, hội nghị nào đó, cô trò hay được "bồi dưỡng". Các cô hay lấy tiền mua vở, mua sữa rồi phát cho bọn trò nhỏ, nhưng cũng có lúc đưa tiền tươi. Trong một lần như thế, trong khi đứng xếp hàng chìa tay để cô hiệu phó phát phong bì sau khi biểu diễn Wushu, mình, vốn là một đứa có vốn từ phong phú hơn các bạn cùng tuổi, đã xuýt xoa "đúng là đồng tiền mồ hôi nước mắt". Nói thế tưởng hay lắm, không ngờ cô hiệu phó giận tím mặt, rồi nói với cô chủ nhiệm của mình. Hồi đấy mình làm lớp trưởng rất oách, chỉ biết các cô không thích câu phát biểu đó của mình, nhưng không ai giải thích tại sao. Mãi đến lúc lớn hơn rồi mới hiểu, tại các cô không muốn nghĩ rằng đang đem học sinh đi kiếm tiền. Nhưng lúc đấy chưa được 10 tuổi, mình phải dậy sớm, nhiều lúc phải tập võ dưới trời mưa, hoặc có lúc quay phim thì đói mềm ra còn chưa được về, dĩ nhiên nghĩ rằng câu cảm thán của mình miêu tả rất chính xác tình huống ấy.

Tiếp theo lên cấp 2, vẫn tiếp tục làm lớp trưởng. Có lần cô hiệu trưởng mời các lớp trưởng họp bí mật để nghe báo cáo mật về tình hình học sinh lớp 8, lớp 9. Lúc đấy các bạn bắt đầu yêu đương nở rộ, giờ ra chơi đứng cầm tay nhau ngoài hành lang, hết giờ ôm eo nhau đèo xe đạp về. Dĩ nhiên các cô vô cùng lo lắng. Đến lượt mình, vì không được báo trước (họp bí mật mà lại, còn buông rèm kín mít), cái tội nghĩ gì nói đấy lại hại mình một phen nữa. Cô hiệu trưởng đã ghi vào sổ là "có một số bạn nam và bạn nữ đến nhà nhau chơi, làm gì không biết", theo đúng nguyên văn của mình. Sau buổi họp với các lớp trưởng theo phong cách mà bây giờ mình mới biết là rất giống với đấu tố thời cải cách ruộng đất, cô hiệu trưởng mời các giáo viên chủ nhiệm đến họp. Cô giáo chủ nhiệm lại giận tím mặt, gọi mình ra, nhưng không quát tháo gì, chắc cô cũng không biết giải thích cái lỗi ăn nói của mình ra sao, nên bảo "con nói là các bạn đến nhà nhau không biết làm gì thì có thể hiểu ra nhiều nghĩa không hay", và dặn dò "lần sau có chuyện gì nói với cô trước rồi hãy nói với cô hiệu trưởng". Mình vâng vâng dạ dạ, lờ mờ cảm thấy cái miệng của mình đã gây ra một vấn đề rất nghiêm trọng.

Chuyện ăn nói lăng nhăng, hỏi những câu tọc mạch thiếu suy nghĩ để người khác ghét thì vô số, kể ra không xuể.

Tua nhanh đến thời gian gần đây. Có một lần, ông trẻ ít khi gặp đến nhà chơi. Ông trẻ tầm tuổi bố mình thôi, hỏi "dạo này cháu làm ở đâu?", mình không biết nên bắt đầu kể từ chỗ nào trong lịch sử đi làm nhảy việc như cào cào và một lúc làm vài ba việc, nên trả lời hồn nhiên "cháu làm linh tinh, không cố định ạ". Vừa dứt câu thấy bác gái mặt biến sắc, đỡ lời nói tránh đi. Ông trẻ vừa về mình bị mắng té tát mà không hiểu tại sao. Bác bảo, nói như thế là rất hỗn. Đáng lẽ không đi làm ở đâu cũng phải nói cháu mới ra trường, chưa có hợp đồng lâu dài, đang đi thử việc, hay thế này thế khác. Nói "làm linh tinh" là không chấp nhận được. Rồi bác cho một bài giảng dài lê thê về việc người lớn có quan tâm thì mới hỏi, và phải biết lựa lời mà nói, nếu cứ tiếp tục thế này sẽ đến một lúc không ai hỏi han gì đến mình (nhưng bác không biết đấy chính là điều mình muốn).

Tất nhiên lúc bị mắng như tát nước vào mặt thì mình vừa sững sờ, không hiểu sao bị mắng, vừa bực mình. Nhưng sau này nghĩ lại thì lờ mờ hiểu ra (có vẻ mình là đứa chậm hiểu), rằng với cái mác đi du học nước ngoài về, những người hỏi câu "đang đi làm ở đâu" và những người thân trong gia đình kì vọng rằng mình sẽ nêu ra tên công ty nào đó, một chức danh dễ hiểu nào đó, như "trợ lý giám đốc", "thư kí", "kế toán", "giảng viên". Mọi người cho rằng chữ "linh tinh" là một thái độ hỗn láo vì nó thể hiện rằng mình không muốn trả lời câu hỏi, không muốn tiếp chuyện (ở một chừng mực nào đó thì cũng không sai), chứ không nghĩ như mình, rằng đó là một từ ngắn gọn để miêu tả một trạng thái vô cùng phức tạp, nếu giải thích kĩ càng ra cũng chẳng ai muốn nghe.

Sau này, trong một chuyến đi về quê, ông trẻ khác cũng hỏi câu "làm ở đâu". Rút kinh nghiệm, mình trả lời tử tế, cả câu, "cháu đi làm chỗ này chỗ khác ông ạ" ("linh tinh" được thay thế bằng "chỗ này chỗ khác" - dài gấp đôi số từ) - ôi thế không được ổn định à, cũng vất vả nhỉ? - vâng, cũng hơi vất vả ạ - sao không kiếm chỗ nào ổn định mà làm? không kiếm được à? - vâng, cháu không kiếm được.

Đoạn hội thoại đến đây thì bị chen ngang bởi ông chú ngồi nghe ở ngoài sốt ruột quá, lên tiếng giải thích rằng cháu nó thật ra kiếm được rất nhiều tiền. Mình không nói tiếp gì nữa. Mình không lấy gì làm phiền lòng nếu những người cả năm mới gặp một lần nghĩ rằng mình là một đứa tốn tiền cha mẹ đi du học về nhưng không kiếm được chỗ làm ổn định, thua đứa học cao đẳng ra trường được nhận ngay làm kế toán công ty xuất nhập khẩu. Nhưng có vẻ những người thân lấy thế làm xấu hổ, và phải lên tiếng thanh minh, cùng với vài lời trách mắng vì cái tội ăn nói không gãy gọn của mình. Như thế thì ra ngoài nói thiên hạ ai người ta nghe!

Có hai vụ khác nữa, mình bị mắng cho tơi tả cũng vì một câu nói, mà không hiểu tại sao. Một vụ là thằng em họ thích làm DJ hơn thích học. Hôm đó ăn uống đông đủ gia đình, ông chú đang chê trách thằng em, mình đang ngồi gặm đùi gà tự nhiên bị lôi vào cuộc. "Chị Bống thấy em Cún thích chơi nhạc như vậy có được không?" Dĩ nhiên là ông chú trông chờ là mình, vốn nổi tiếng trong họ là ham học, học giỏi này nọ, sẽ vào hùa để nhằm kéo thằng em về con đường chính đạo. Mình trả lời đơn giản là "Con không có ý kiến". Lúc đấy mình nghĩ, việc mình thấy thế nào thì quan trọng gì, có phải vì mình nghĩ việc học là quan trọng mà thằng em sẽ nghe đâu. Bố mẹ nó nói rát họng nó còn để ngoài tai nữa là chị họ. Vừa nói xong thì ông chú nổi giận lôi đình, mắng mình là đứa vô trách nhiệm, thiếu quan tâm đến gia đình, được họ hàng nâng đỡ đầu tư mà bây giờ không làm tròn bổn phận với các em, mắng cho không ăn xong nổi cái đùi gà.

Còn một vụ thì bây giờ cũng không nhớ mình đã nói gì, đại loại "mỗi người có một sở thích khác nhau", thế là bố cũng nổi giận lôi đình, rồi lôi chuyện mình ủng hộ Học Bổng Gạo (mà HBG là do cô mình - em bố - khởi xướng, có phải cha vơ chú vẩn ở đâu không ai biết), tức là lo chuyện thiên hạ, còn gia đình thì bỏ bê, không biết nghĩ cho bố mẹ. Nói chung mình thấy cơn giận rất vô lý, và những lời mắng mỏ cũng rất vô lý. Bố gào ầm nhà, mình sau lúc ngơ ngác ban đầu thì cũng bị bực bội lây.

Thế đấy, nhiều khi thấy cứ học những lý thuyết và kĩ năng sách vở, để giao tiếp với những người ở đâu đâu, nhưng với những người gần gũi nhất thì ngày càng xa lạ. Khoảng cách trong tư tưởng, suy nghĩ, cách biểu đạt ngày càng lớn. Trong gần ba năm sau khi tốt nghiệp ở nhà, mình phải hứng chịu không biết bao nhiêu vụ căng thẳng, có vài lần đã lên mạng tìm nhà để định ra ở riêng. Đến mức nhiều khi mình sợ nói, không biết lúc nào mình sẽ làm mọi người bực bội.  Cũng có vài lần bị đuổi ra khỏi nhà, bây giờ không nhớ rõ nguyên nhân tại sao. Vài lần sau giờ làm cố tình đi lang thang ngoài đường để qua giờ cơm, khỏi phải giáp mặt với ai lúc về đến nhà. Rất nhiều lần đóng cửa khóa trong để khóc vì những cơn giận dữ mình không hiểu tại sao ầm ập kéo đến, đổ lên đầu làm mình tối tăm mặt mũi.

Cũng có thể mình đã thay đổi đến mức không hiểu nổi tư duy và cảm xúc của những người trong gia đình. Có thể sự giận dữ của người thân là phản ứng từ nỗi bất lực, khi chứng kiến đứa con, đứa cháu vì "ở Tây" lâu, nên chuyển biến theo cách không còn giống với những gì mọi người cho là "bình thường", là biết điều, là biết ăn nói có suy nghĩ. Cũng có thể mình đã quên mất cách giao tiếp như một đứa con, đứa cháu, trong một gia đình Việt Nam với người lớn tuổi, với cha mẹ, vì mình đã sống một mình ở một đất nước phương Tây lâu quá. Có thể là sự khác biệt về giá trị. Tất cả những điều đó, dù có học bao nhiêu khóa kĩ năng giao tiếp, chắc là cũng khó trở về như cũ được.

Being an extreme introvert, I generally are not thrilled by new experience. I am a creature of habit and familiarity, especially when it comes to social situations. First time backpacking, first time visiting boyfriend's family, first time living in a stilt house with an ethnic minority family, all those first times gave me anxiety. So when I know Im going to be a Teaching Assistant for the first time, not only I didn't know what to expect, but I went in with a dislike for the job. My previous attempt at being a teacher never went well. I have tried teaching English to both adults and children, I don't know how they felt, but I didn't like teaching. Worse still, before I left for Canada, I applied for teaching positions in four English centers, and failed all four. The recruiters, who are teachers themselves, said I don't display enthusiasm, my voice is too flat and monotone, I don't have good structure for my lesson, or in general, I am too boring to be an English teacher.

Naturally, my biggest concern when I started this term was being a TA. The very first day, I was accompanied by the lead TA, a big woman with a serious face. She sat at the back, stared at me. I looked up, the room was full of students, mostly girls. It was 9.30am the Monday after 3 weeks of winter break. Everyone looked patient, but tired. The room seemed so big, and I so small. Half way through it, I suddenly realized I had been frozen on my chair with my legs crossed, and my arms rigidly folded on the desk. By the end of the semester, I could comfortably walk around and even casually sit on the desk without feeling too conscious. In the first half of the term, I counted down every tutorial to the reading week; and sometimes felt like the tutorials never end, but by the second half, I found myself write down things I want to change for next year, and things I will say to students. I guess teaching is really a learning experience. Someone says teaching is an experiment, and a classroom is also a lab. It's nice when things turn out great, when questions and materials I prepared are well received by the students; but when my preparation doesn't meet the same level of enthusiasm from students, it really sucks.

I could finally find one thing I like about teaching. When I stand in front of a class, sometimes I could feel the collective energy being formed in the air. It is almost like kindling a fire from wet leaves. If I am careful, if everything is right, the fire will get bigger and bigger, and before we know it, everyone is carried away in an intense debate. I like the feeling of nurturing that fire. But if I pose a wrong question, or a right question at a wrong time, or if I fail to respond adequately to a student, the fire might disappear, just as fast and unexpected as when it starts. The nature of discussion-based tutorials makes it difficult to predict and prepare, which keeps me surprised all the time. Sometimes the same set of questions work very well with one class, and not at all well with another.

I still remembered how I struggle to keep track of time, know what questions to ask next, remember students' name and respond to students all at the same time. By the end, I thought I could manage to do all those tasks quite naturally. Plus, in the first half of the semester, I relied too much on the students to push the tutorial forward, but gradually I realized that I must set the agenda and know clearly what I want them to know, that way even if their answers to my questions are different, I could control what they get out of the tutorials.

I read through the students' evaluation yesterday, and there are a few points I need to jot down for my own record. I notice that in general, good students tend to give me positive feedback, and the ones that circles a lot of negative words such as "unsatisfactory, poor" seem to be not interested in the class themselves. This confirms a psychological theory, which states that people tend to like things they make more efforts in. It goes both ways. You work hard for things you like, and if you already work hard, you will find reasons to like it.

Some good points many of them acknowledge are
- use of videos, images, powerpoint, handouts  (they interpreted this as a I am well-prepared)
- friendly and approachable, comfortable learning environment, respect and accept their opinions (I don't know how they get this impression though, some said no one gets judged)
-   I am quite surprised that a few students comment on how I know a lot about the topics and the materials. I have been worried almost the whole semester that I don't know much about Canadian society so I can't provide good explanation to the students compared to other TAs. Some students also says they like how I could bring in contemporary examples to demonstrate the concepts. I guess all the time I spent researching and preparing paid off.

Some  points I receive negative feedback are
- Explain concepts clearly and thoroughly; well, it's hard to remember how I felt in my first year, because it's already 7 years ago (I will tell students next year to ask, because I may assume they know something they don't)
- Tie each topic to the course as a whole. I am not sure about this myself. I started TA-ing the first day I was on campus, how am I supposed to know what the whole course is like?
- One person commented that "it's hard to understand her fully", and one commented "sometimes hard to understand her accent". I sort of want to tell them I have worked as a simultaneous interpreter for a UN conference. But I guess if only one out of 60 students complains, it's not my problem. Im actually glad that I only know this at the end of the semester, when I have gained enough confidence, otherwise such a feedback might crush me when I first started.

Mixed reactions
- Level of energy: I have been worried about this a lot, because Im not the kind of overtly energetic teacher who jumps up and down, tells jokes and laughs. I hope students will like me because of the knowledge and information I could provide, not the way I provide it. So some say I display good enthusiasm and energy, some say I don't.
- Engage students in discussion: same as above, some say I engage students well, some disagree. I don't know how to do differently than what I have done actually. On the one hand, students don't like to be called on, on the other hand, they don't raise their hands, and expect that I will know the interesting thoughts running in their heads.
- Lead tutorials: Some students think I guide the class very well, some think I need to be more of leader (does this mean to be more aggressive?)

Strange as it is, I actually look forward to meeting new students who I can call mine in September. Yesterday I proctored their exam and it's so cute to see students in my tutorials clustered around me although they can sit anywhere they want. That makes me think of puppies (been watching lots of dogs and cats' videos on Youtube lately). I guess by now I am really someone they know, and writing their exams in the rows I am responsible for provides them a sense of comfort. So I survive another first-time experience. All in all, I believe I will do a better job next year.

Thế là mùa xuân cuối cùng cũng đến, loạng quạng tiến hai bước lại lùi một bước, cứ như trêu ngươi. Một hôm trời đã ấm, nắng đã vàng, gió đã mát chứ không còn lạnh, đi ngoài đường lòng vui phơi phới, thì hôm sau tuyết lại rơi, sáng ngủ dậy kéo rèm nhìn ra cửa sổ thấy mái nhà trắng xóa mà không tin vào mắt mình. Năm nay mọi người bảo mùa đông rất tồi tệ. Số mình đúng là may mà, quay trở lại Canada sau ba năm gặp ngay mùa đông dài lê thê và nhiệt độ xuống thấp mức kỉ lục. Ngày thứ hai đi học đã được nghỉ vì cộng cả gió và độ ẩm, nhiệt độ xuống tới gần âm bốn chục, tức là nếu láng báng ở ngoài mà không che chắn cho kĩ, chỉ sau năm phút là mảnh da hở sẽ bị đông cứng ngay.

Ở xứ lạnh, bước chuyển thời gian thật rõ rệt. Cuối tuần ngày đầu xuân, ngồi trong phòng mình thấy dưới đường có hai đứa trẻ chơi cầu lông, bên hiên nhà đối dêện có hai ông bà già tóc bạc lơ phơ bắc ghế ra ngoài ngồi sưởi nắng. Giống như mùa xuân mang sự sống trở lại. Những con người suốt cả mùa đông không biết trốn ở đâu, đến khi trời ấm lên bắt đầu kéo nhau ra ngoài. Người chạy thể dục, người dắt chó đi dạo, người đạp xe, người xách túi đi chợ, tự nhiên nhìn quanh cảm giác mình đang ở một thành phố, chứ không phải một ốc đảo trắng toát như bốn tháng vừa qua. Rồi cỏ và hoa. Tuyết tan được vài ngày, nắng ấm và những trận mưa xuân rất ngắn cũng đủ làm cỏ lên xanh rì. Hôm qua đi học về đã thấy những bụi hoa đầu tiên. Lần nào ở đây mùa xuân mình cũng cảm thấy sự sống gấp gáp của vạn vật. Nếu không mọc lên nhanh, đơm hoa nhanh, rồi nhanh nhanh chóng chóng kết quả, rồi vùi những hạt mầm đó vào đất, hoặc để những chú sóc tích trữ hạt về tổ, thì chẳng mấy chốc mùa thu sẽ lại tới, cây sẽ rụng sạch lá và thế là hết. Bây giờ đã gần cuối tháng 4, cây cối vẫn khẳng khiu đâm lên trời, chưa ra lá non, vậy mà cuối tháng 8 lá đã bắt đầu rụng, cuộc sinh tồn ngắn ngủi gấp gáp như chạy đua.

Mình trở lại với những ngày đi xe buýt, im lặng chờ đợi, im lặng ngồi trên ghế nhìn ra ngoài cửa sổ, rồi im lặng đi bộ về. Cuộc sống ở Canada, có lẽ ở cả các nước phương Tây khác, trật tự và đoán trước được đến từng phút. Như việc đi xe buýt chẳng hạn. Người ta luôn biết được một chuyến xe sẽ đến trạm lúc mấy giờ, đi từ bến này đến bến khác mất bao lâu, và chỉ muộn hoặc sớm năm phút cũng sẽ khiến nhiều người bị lỡ việc. Thời gian bị chẻ nhỏ ra. Con người không có kiểu vội vã gấp gáp ở các đô thị lớn, nhưng lúc nào cũng ý thức rất rõ về thời gian. Kể cả khi ngày dài đêm ngắn vào mùa hè, và đêm dài ngày ngắn vào mùa đông, người ta vẫn phải để ý kĩ bây giờ là mấy giờ.

Và mình cũng trở lại sự đơn độc, nhưng không đến nỗi quá khó chịu như ngày trước. Có thể vì mình đã lớn và đã quen với việc không cần bạn bè tíu tít, cũng có thể vì nhờ đã ở đây, nên cuộc sống nhanh chóng đi vào quỹ đạo của những thói quen, đến trường, về nhà, chứ không có nhiều khoảng trống do bỡ ngỡ. Thật ra ở một mình có cái hại, là ít tiếp xúc với người khác, dẫn đến hậu quả mà như một người bạn của mình nói "là mất phản xạ xã hội", nghĩa là những chuyện đơn giản ai cũng hiểu thì mình lại không nghĩ ra. Nhưng cũng có cái lợi, ví dụ như suy nghĩ được thông suốt hơn nhiều, có thời gian mà nghiền ngẫm. Mình cảm nhận những niềm vui nho nhỏ rõ nét hơn, như tiếng chim hót buổi sáng, hoặc một món ăn ngon mình nấu. Có thể nhiều người sẽ nghĩ là, vì không có gì vui nên mới vui nhỏ nhặt như thế. Cũng có thể, nhưng mình nghiêng về hướng đấy là hai kiểu vui khác nhau. Khi sống ở nhà, mình sẽ vui khi đi ra ngoài, ăn hàng, hoặc nghe được một buổi biểu diễn miễn phí hay. Ở đây thì thường là mình sẽ đi chợ, tự kì cạch tẩm ướp, và vì mình không bao giờ nấu theo công thức, nên trong khi nấu sẽ không biết trước hương vị thế nào. Kiểu đầu là thưởng thức cuộc sống, còn kiểu sau là trân trọng cuộc sống.

Nhưng không có cảm giác nhớ nhà. Mình thật sự chẳng nhớ gì cả, thỉnh thoảng có nghĩ đến một vài món ăn, cũng không đến nỗi thèm vật vã như ngày xưa. Nếu ai đó nói với mình vào tháng 9 năm 2007, khi mình mới đặt chân đến Canada, rằng sẽ có một lúc mình không thấy nhớ nhà, cũng không thấy gì cả, chắc mình sẽ rất nghi ngờ. Cũng không phải vì mình thích ở đây quá. Mình không ghét, nhưng cũng không yêu đương say đắm gì thành phố này. Nhiều đêm vẫn mơ hẹn bạn ở Hà Nội, rồi tỉnh dậy, nhìn quanh căn phòng và nhớ ra, mình không thể gặp bạn được. Mộng và thật cứ đan xen với nhau. Nhưng rồi cảm giác chới với khi mới tỉnh dậy đó cũng qua rất nhanh. Ừ thì không ở nhà, nhưng có vẻ điều đó cũng không khiến mình bận tâm nhiều nữa.

Sau 4 tháng, mình học được 2 lớp, làm trợ giảng 3 lớp, tham dự một số khóa tập huấn cho trợ giảng, các workshop dạy kĩ năng viết lách, mỗi tuần đi bơi 2 lần, học được một lớp ballroom dance, nhưng khá thất vọng vì hết khóa vẫn không khác gì lúc chưa học, hoàn thành được phần việc còn lại của mấy dự án mình làm trợ lý nghiên cứu còn dở, gặp được một số sinh viên và gia đình người Việt ở đây, biết được mấy tuyến xe buýt trong phạm vi đi bộ 20 phút từ nơi ở, đi được những địa điểm phục vụ nhu cầu tối thiểu như ngân hàng, siêu thị, bến xe, trung tâm thương mại. Và lại còn đi khám răng được hai lần để chuẩn bị đi nhổ răng khôn nữa.

Nhưng tất nhiên không phải mọi thứ đều suôn sẻ. Có một cảm giác rất khó chịu mình đã vượt qua, là sự lạc lõng giữa những người học cùng. Khoảng hai tháng đầu, có những lúc mình đã nghĩ đến chuyện nghỉ học, chuyển ngành, vì chán nản với kiểu lúc nào cũng xoáy vào các vấn đề của Canada và Mỹ, những cuộc thảo luận thì bạn cùng lớp (là những người vừa tốt nghiệp đại học lên thẳng thạc sĩ, chưa đi làm ngày nào) phun ra toàn những thuật ngữ cao siêu đọc méo cả mồm, mà những người đó bản thân chưa chắc đã hiểu. Mình không tham gia đóng góp được gì, và rất nản. Cứ như thế, đến một lúc mình nhận ra, thật ra việc những người học cùng không biết, không quan tâm, và không hứng thú với những điều mình biết về Việt Nam là chuyện bình thường. Bản thân mình có biết gì về các nước khác trong Đông Nam Á đâu, tại sao lại kì vọng họ phải biết về mình. Sau khi nhận ra chân lý đấy, mình thấy thoải mái hơn, và cũng bớt suy nghĩ hơn về những sự im lặng sau mỗi lần giơ tay. phát biểu.

Hôm trước tự dưng nghĩ, 25 tuổi mà chẳng phải đi làm, không lo chồng con, nói một cách thành thật thì được trả tiền để làm công việc mình vốn làm giỏi nhất (so với các việc khác) và thích làm nhất, là đọc và viết, quả là không có sung sướng nào bằng.

1. Facebook, or other social media that keep track of the number of the connections you have for that matter, forces you to be aware of how many "friends" you have, and how many you want. There are many people I would not necessarily call friends in real life, but I find it hard to ignore their friend requests on facebook. The guy I meet in a park, the girl sits next to me in a conference, a reader who likes my writing and sends me a very lovely email. I follow a principle and only add people who I have either met face to face, or have sort of developed a relationship through other means, either a working relationship or extended conversations. Anyhow, even with that principle, the number of "friends" I have on Facebook only keeps growing. Do I really consider classmates in primary school who I haven't seen in 10 years and have no interest in their private life "friends"? Or the Chinese guy who happened to talk to me during a school trip? Not really, but I have no reason to ignore their requests either, fearing that I'll be accused of being arrogant if I don't accept those.

Watching that friend list grows makes me uncomfortable somehow. Not to mention the task of categorizing them into different groups. Who are "friends" enough to read my trivial complaints about the weather, and who should only see things I decide I want to make visible for everyone who can read. It's not just about privacy, it's also the typical feeling of an introvert, I don't want to bother people with my own problems, so those who don't really care about me should not be presented with information about my life.

If it weren't for Facebook, I wouldn't be conscious of the number of friends I have. Many of those would just be friends in the past, and that's exactly what they should be, since their current lives and mine don't really cross. Many others should just be acquaintances, someone I know by name and face even, but not really a deep connection, at least not deep enough to be a "friend". It's kind of scary to realize I will soon exceed 400 "friends" on Facebook.

It's tempting to remove a few, but Im also conscious of cultivating an online presence. In other words, I hope to influence the public opinion in certain directions, no matter how limited that influence is. So whenever I want to cut down on my friend list, I tell myself, just keep them, maybe someday they will support what you say, you never know. A weak tie might always bring about surprising result. So for the time being, I decide not to remove anyone.

2. Yet Facebook is helpful with the "hide this person..." and "follow" features. I actively eliminate some people from entering my news feed, if I don't see them posting anything of value for a while, or if I don't really care about their private lives. So that high school friend who always posts pictures of her baby daughter, I will hide. Or that friend who always whines about little problems,  I will soon get tired and decide that I don't really want to waste my time reading that anymore. My facebook now acts almost as a news feed, because I selectively just read the updates of people who have something interesting to say, who share valuable news and ideas, or who I truly care as individuals. From times to times, when I suddenly recall a friend I haven't seen on facebook for a long time, I will type in their names and search for them, and skim through their profile to know what happens to them lately, or send them a message. In that way, I believe I have made facebook productive.

3. I try not to post negative status myself. I don't pretend Im a happy person, or that I only experience happy moments. Since I turn to treat facebook as a records of moments, I'd rather have a positive records. You will not likely see me post about the one hour wait in -20 degree for a bus with five bags of grocery, or the ultimate frustration when nothing is working and everything is a mess and all I could think of is "I want to quit". I just think people on facebook, again, are not close with me enough to be interested in those things, and those who are, have other ways to find out if they really want to know how I am. I write long emails to friends and use all sorts of instant messaging.

I increasingly consider facebook a channel to communicate my thoughts, rather a platform to express myself. It could also be because I have grown old enough to no longer need external validation for my identity. I have passed the phase of thinking about who I am, constructing an identity, trying it out and seeking approval. As a friend of mine says, we now have come to understanding who we are, and we accept it. Together with this acceptance is a diminishing need for social confirmation for different types of identity. For myself, I have now read enough about introversion and know there is nothing I need to fix about my social skills, and I am perfectly fine. That self-awareness changes the way I use facebook as well. Occasional updates to let the world know I am doing fine (skipping the downside), but mostly to build an audience, especially as a writer. I tend to  treat facebook quite seriously nowadays.

4. My family members increasingly join facebook, which adds another layer of complication, who I am supposed to communicate here? In real social settings, each person assumes different social roles depending on the people they are interacting with, but when all these groups are mixed together in a cyberspace such as facebook, it's quite difficult to project  an appropriate image for all. Something I want to tell my friends is not really suitable to my mother, for example. My grade 5 teacher, who is now also a "friend" on facebook, expressed her disappointment on a casual comment when I didn't visit her on the Teacher's Day, while it never dawned on me that she was expecting me to visit her, just because we recently became facebook "friends".

The same goes for colleagues and employers. Of course I know the rule, you should never add them on facebook, so I never do. And when they send me a friend request, I put them on a separate list. However, as careful as I am, there are still slippery things that could easily reveal information about myself they should not see. For example, one time a coffee shop I went to offered 10% off if I checked-in on my facebook, which I did. This kind of update however is set to be publicly visible, which lets a person know I was still in my country, and I had not finished the tasks he asked me to do. Nothing serious, but it is certainly better if he hadn't known.

5. There are lots of research and discussions on how the Internet has really shortened our attention span. That's of course very true. When I was younger, before I was introduced to this thing called computer, I could sit alone in a room and do my homework for 2 hours straight. I also realize that my thoughts get connected and new thoughts emerge during bus rides when I don't do anything. When Im in sitting with my laptop now, I couldn't go for more than half an hour without visiting facebook, except when I really need to finish a paper or read something very interesting.

I decided to track my time in a week, how much time I use towards what tasks, and actually I don't think I waste too much time on facebook. There are lots of nameless things I do everyday that take up time, so it's assuring to know facebook is not consuming a great chunk of my day. However, it's my ability to think deeply in a long period of time that Im worried about. I don't know how I can gain it back if things keep going this way. I don't have the option of giving up facebook anymore, since I am the admin of a few fan pages.

Just this evening, during a dinner with my landlady and my roommates, while everyone was engaged in a conversation, there are moments I almost reached for my phone, only to stop myself halfway and felt guilty of this temptation. I thought if I did, it's a way to indicate that I had withdrawn and was no longer interested in the conversation, and of course it's rude. So for half a minute I didn't hear a word, but talked inside my head, and tried to suppressed the urge to turn my attention to something else. Probably I need to start training myself to increase my ability to focus.

6. Recently I find myself having little patience when communicating with people, and I know I should work on that. I tend to find some remarks offensive, or ignorant a little too quickly, and worse, I let my feelings shown. Almost an argument broke out between a friend and me after I left a comment on his facebook status, and after both of us had expressed our disappointment with the other, I realized that I didn't understand the situation he was describing, and he didn't think I couldn't envision such a simple situation. I accuse him of being a sexist for demeaning women, he claimed that I was lacking basic social skill and projecting my feminist thinking onto simple and innocent jokes. The case finally resolved, but I got a lesson. Not to jump to conclusion too quickly, since you are never the other person, it's likely you will never understand their point of view completely.

I don't have lots of real social interaction these days, and this is my 5th year living alone, so I don't know if my ability to sympathize and pick up on emotional cues has been impaired by this lack of face to face human connection. It is very possible actually.  

1. Once in a blue moon, someone in my classes will mention Vietnam in their comments. And by "Vietnam" they tend to refer to 3 things, the Vietnam war, the anti-war movement and activism in the US during the 1960s, and cheap labour and sweatshops.

2. Having been through half of the term, I asked the students in my 3 tutorials to do a quick evaluation. Before I did that, I was half afraid that I would be crushed by negative comments. However, things turned out not too bad. Some students said they are bored in class, which i can totally tell from the look of their faces, but some clearly acknowledged the efforts I have made. Also many commented that I am friendly, approachable and genuinely concerned whether they do well or not, which is of course true. Im glad I did this rather than waiting until the end of the term, because otherwise I would keep guessing how the students feel about the tutorials.

3. I went to 2 other TA's tutorials, and learnt a lot from them. I wasn't sure what the expectations are for me as a TA, but watching them makes thing clearer. I should have done that earlier in the term. At first I thought my job is to ask questions, and I shouldn't talk more than 50% of the time. But the other TAs actually talk pretty much all the time, and only pause occasionally to ask a few questions. In other words, they play a teacher role more than I had thought I should be. I also learn that I need to prepare more, and come to a tutorial with a list of things I need to say or cover. That seems to help. The last tutorials went quite well. There was less awkward silence and I think the students feel like they got more out of the time spent with me.

4. I dropped one course because I felt too miserable in that class. It wasn't because of the workload, although I didn't really keep up with the reading. It was more the cold atmosphere of the class, and the manner of the professor. As soon as I got permission to drop, I felt so relieved and could concentrate better on other work.
This is the first benefit I see from starting in January instead of September like everyone else. Since the timing is already messed up, I am granted more flexibility with my coursework than other students. For example, people usually must finish coursework in the first 2 terms. I will spread the courses out and do them in 4 terms.

5. I am quite grateful for the accommodation and support the Department gives me. The chair and the assistant are always willing to discuss possibilities and especially the graduate assistant seems to particularly sympathetic with my situation. She actually uses her power to back date the system so the course I dropped doesn't show on my transcript. She also keeps saying that she hates it when students have to do extra work because of circumstance beyond their control, such as my visa delay.

6. I discovered that I could do a collaborative program in Migration and Ethnic Relations, which allows me to take courses outside of the Sociology department. I had a look through the list of courses offered and there are many interesting options in Anthropology, History and Geography, and these courses seem much more open to international issues and perspectives than Sociology. This gives me hope that this semester will be the worse, I will only have better and more interesting courses later on.
And the professor who is going to be my supervisor was willing to be associated with the program so I could be admitted (she wasn't before, and only does this because I need her to be). I am so amazed by the length faculty could go to accommodate their students' wants and needs. In Vietnamese we have a saying "cha me dat dau con ngoi day", here it's the other way around, I asked her to do what I want.  

7. I have always felt a bit bitter and lost when the professor I wanted to work with left Western before I came. I wrote her an email to ask for her recommendation for a supervisor to work with in light of her leaving. It's funny how I read her email recently, and realized that I have gone down the path she suggested in terms of the supervisor I chose and the collaborative program I applied. I have completely forgotten what she told me and arrived at these decisions through the suggestions of others. There are only so many paths an individual could pick from. That strengthens my speculation that I would probably always be the same person I am even if some major decisions in my  life could have been different. Different ways, maybe, but I will head for the same direction.

The emotions of a graduate student seems to be on a roller-coaster. I was feeling down and depressed a few weeks ago, and now Im feeling quite alright. It's good to record them, just so I realize that they are all a part of the process, both the good and the bad, to know that everything will pass, the bad will go and the good will come, and vice versa.

Đề bài: Em hãy viết thư cho người yêu phương xa.

Bài làm của Alex

Em yêu xa nhớ,
Thấm thoắt em đi đã đc 2 tháng, nhiều lúc anh thấy rất nhớ em và nghĩ ko biết em có đang nhớ anh như thế ko.
Thế giới giờ đã đổi khác, chúng ta có internet và smartphone ở cạnh, việc liên lạc và nhìn thấy nhau dễ dàng hơn bao giờ hết, nhưng có một chút trở ngại là chúng ta leech giờ tới 12 tiếng.
Như em thấy đấy, anh vẫn dành thời gian để nói chuyện với em mỗi ngày, nói yêu thương với em, tuy nhiên do cách xa về địa lý và có nhiều thứ anh ko hiểu đc cuộc sống bên đó, em chịu khó kể hết nhé, anh sẽ lắng nghe và chia sẻ với em.


Thật là đáng yêu hết sức :))

Two days ago, I went to an yoga class. By the end of that one hour, the instructor started singing a few sentences, probably in Sanskrit, I don't know, but for some reasons tears rose in my eyes and streamed down my face. It could be because that moment was so beautiful. I was laying flat on my back, attentive to my breathing, listening to this wonderful voice with a mind free from worries and anxiety. But it could also be because her voice released the tension I had been holding inside, which I suppressed by trying not to let it surface. That moment I couldn't hold it anymore, I wasn't crying out of sadness or bitterness. I just knew tears were running across my cheeks, dropped on the floor, and even more came. Almost like a lock was burst open. I approached the instructor to thank her, and even more tears fell.

I cried yesterday when I was waiting for a bus. I couldn't really remember why. I wondered to myself, I don't feel like I belong here, but more surprisingly, why do I even bother? Why does that feeling still ache in my soul? I thought I have outgrown that need to feel included in a group. I thought I would be fine and no longer care if people like me or not. Turn out I still do.

This time, it's not much homesickness. I don't miss home much this time, but I do long for the comfort and security I have at home. I am not sure if I feel lonely either. I have been alone long and often enough to not need the company of others. But I feel out of place a lot, whenever I try to initiate a conversation with someone, and that person doesn't show any interest, or just say one or two words and immediately turn their attention to something else. I know I am being over-sensitive, they might not mean anything, and not even remember that, but it continues to bother me, probably until I feel comfortable myself, not until they change their behaviour.

I am trying to look over my own problem, and realizing that other people have their own problem as well. I am trying to tell myself that I should see beyond differences, to focus on things we have in common. I should not think of them as "others", but as "friends". But it's hard, and it takes time.

I know it will take time, and I tell myself to be patient. But knowing and feeling are two different things. Sometimes I want to give up trying, stop making conversations, stop smiling, and accept the fact that I am not part of the group, but I feel guilty if I give up. It's very discouraging to keep trying times and again, only to experience the distance so much more the second time than the first.
I hate that feeling when I push myself out of the comfort zone. Being here with people who know nothing about what I know and have no interest in understanding me leaves my self-worth seriously in doubt. I guess I am the kind of person that always need validation from others on my values as a person. When I am in an environment that doesn't provide me that kind of confirmation and approval from others, where I have nothing to contribute to class discussion, have no idea what to say in the office chit chat, and if I do manage to say something, people often couldn't relate.

Why do we seek belongingness even in the face of obvious rejection?