Somewhere I belong

It's the New Year's Eve, according to the Lunar Calendar. New Year is a time for family, yet I've never felt as homeless and rootless as these recent days.

Granted, I have never liked Tet very much. I am an introvert before I came to know about the concept. I enjoy deep and long conversation, but I don't see any point in making small talks with people who I don't care about, and who I know don't care about me. Thus, I don't like visiting relatives who I only see once in a year, repeating the same sentences years after years, without much meaning, and all parties involved struggle to find something to say just to avoid awkward silence. My parents carry out these visits as a duty, something that need to be done. I used to tag along, as a habit, but now, after a time of separation from my family and some distance, both physically and emotionally, I definitely see the task as something boring, and refuse to join them. Tet has lost its magic, not just because I have grown older.

All through the years of living alone abroad, I always had a home to orient myself, like a kite firmly connected to the ground by a strong rope. I longed for it, for the sense of being surrounded by familiar faces and the comfort of repeating things in a sequence and knowing for sure what will come next. For Tet, you need to clean your home. Then, some decoration. You are supposed to pay back all debts, return all borrowed stuffs. You will get the same food, and the mere smell of incense mixed with sticky rice can trigger a flood of nostalgia and almost always bring tears to my eyes.

This year, I not only returned home, but have married. Living in the same city as my parents and my in-law means that I have to live with my in-law, unless I can afford to buy my own place. All of sudden, I am stripped of the only home I have known all my life. I don't know how women generations after generations can quietly accept their fates without any complaining, or any emotional disturbance. I still haven't got used to my grandfather saying "ah, you are going home now?". Or someone greets me with "oh, did you just arrive?". I feel like a tree being uprooted, and it doesn't help that everyone around me takes it for granted. Suddenly, I'm treated like an outsider, a guess. I felt so bitter the first time my grandfather offered me tea. Tea? What is he thinking? And the assumption that I will eventually leave. It's almost like I am kicked out of my house, times and times again. After dinner, my mother would say "you should go home now before it's getting later and colder." I know she is just worried about my well-being, but I can't help feeling weird. Isn't she my home? I don't know if I will ever get used to that.

And there is my husband's house, which by definition (culturally, of course) is my official home now.  Besides this man that I have been in a relationship with for almost 5 years now, the rest are basically strangers. Yet I am expected to treat them as though I have known them all my life, and they probably try to treat me as a new family member. How crazy does that sound? They barely know me. My mother in law still doesn't call me when she needs something. She always calls my husband. Even when she wants to offer me some fruits, she talks to her son "tell Van there are apples if she wants some", and I just sit right there. I am slow to adapt, that trait I understand well about myself, whether it is a new school, a new country, or now, a new family.

I have told myself many times that it will take time, and I will feel better and more attached to these people eventually. Several times I felt trapped, with nowhere to turn to and hide. My own home, where I still have a room (which was used as a storage space while I was abroad), can serve as a temporary refugee space, at best. I can't stay overnight without an explanation. I know my parents and my grandparents will worry and probably feel they need to "return" me to the in-law. They now think of me as a "married" daughter, not just a daughter, so they bear responsibility to teach me how to behave like a good daughter in law. They will make me return, if I truly want to leave my in-law. They welcome me when I visit, but I know, if only it is a visit.

The first week of living with my in-law, I was mentally exhausted. I have to admit that my mother in law is quite gentle, and it is easy to get along with her. Yet, I was on edge all the time, and it took a toll after a while. Home is where you can let your guard down, and be yourself without worrying about putting on a presentation of yourself. I couldn't feel that way living in someone's else house. I didn't feel like I belong to this place, and therefore couldn't make myself comfortable in it. I would jump to the kitchen sink when I hear bowls and spoons clicking. I couldn't concentrate on working when my mother in law starts cooking, because I know I'm supposed to be there doing the housework. I broke down crying one day, feeling like I couldn't take it anymore. I just want a space where I can be myself without constant worrying about what others think of me.

Talking about judgement, I have always hated being defined by "womanly" virtues, and now I felt like I am being judged all the time. Of course these are all speculations and feelings, nothing concrete to worry about. Or perhaps I'm just being oversensitive. But I truly miss having my own space and spending time by myself. Now, I feel like whether I am "hardworking" is gauged based on how often I mop the floor, whether I am "skillful" is judged based on a dish I make, whether I am "polite" and "well-behaved" is based on if I say hello to an elder woman who was purchasing some groceries from my mother in law. My own mother keeps reminding me that I need to help my mother in law with her home-based business. The first few times I ignore her, but then she says the same thing so many times it annoys the hell out of me. I am working from home doesn't mean I have plenty of free time to spare. The amount of time I spend in the kitchen is already too much and it cuts in my working hours. I told my mom, "I can earn a lot more with the time I spend helping her sell rice". To that my mom said "but you are a new daughter-in-law". As if that sole fact triumphs every other priority.

I have had a few good cry already. Feeling overwhelmed by a sense of isolation for a prolonged period of time, with no end in sight, is tough. And just a few days ago, my husband raised his voice, telling me off for taking money from his mother to buy some food for dinner. "If you want to eat extra-food, you should spend your own money." I was shocked and insulted, and bitterly thought "Now, having no home means having to swallow these words." And tears flowed again.

But my own home proves to be a disappointment too. A friend once complained to me that her family members are all ignorant without knowing it, and she can't talk to them. I don't have problem with my loved ones knowing less or reading less than me, after all, I am the only one in a working class family who likes to read and gets a Master degree. I am eternally grateful that my parents invested in my education, even though I am "just" a daughter. However, I already find it hard to find common values. It could be because I have lived in a Western country by myself for too long. I don't know how I will turn out if I had never left home and questioned the values of the people closest to me. My father and my aunt have several times commented at dinnertime that "having money will make you king", or "whatever jobs you do, the most important factor is how much you earn". And they speak that statement with such certainty and pride that makes me worried about the youngsters, my brother and my niece. My grandfather, also on a number of occasions, has proclaimed that "if a man doesn't drink alcohol, no woman will want to marry him". He is such a man of self-control and modesty that it shocks me to hear this message the first time. He probably doesn't truly mean it, but again I'm worried about the signal he is sending to the younger men in the family, i.e. my brother and my cousins (all male). My mother, who I know all my life is a woman with little resistance, scolded me for my strong anti-smoking attitude, claiming that "you can't control everyone around you, so don't make a fuss about it." I protested "You can't compromise with the bad, or it will take over you." But then, she just rolled her eyes, thinking in her head (I know it!) that I am the odd one out, and no one will be able to stand me. She teaches me the virtue of patience and letting others have their way. She must be a Tao master in her past life, but I certainly don't want to shut my mouth and breathe in cigarette smoke from the men around me. We don't always talk about money, alcohol or how much second hand smoking bothers me, but I have realized more and more how much I have changed and how strongly I hold my values, which I don't know whether fortunately or unfortunately, differ greatly from those of my family.

And the sense of rootlessness stems from a broader context as well. Tet has lost its magic for me, otherwise I wouldn't have written these negative lines at midnight on New Year's Eve. As I no longer look forward to this time of year for new clothes and lucky money from adults, I feel (again, just feeling), troubled by all the formalities associated with it. What once was a homely sensation of special time for family, now is merely a bunch of responsibilities. Don't get me wrong, I enjoy family meals and catching up with close-relatives (not my father's third and forth cousins), but there are so many dishes to cook, so many tasks to do, that it is all exhausting. Many chickens are killed unnecessarily and too much alcohol consumed, I think. People spend so much time bringing gifts to one another. I am not anti-family either, but can't we have a nice time together without so much hollow gift-giving back and forth and cleaning and cooking and shopping? Can we liberate ourselves from all these formalities? Everyone is tired, everyone is running against time, yet they follow the "rituals" blindly, and get themselves caught in that cycle one year after another.

As for myself, tomorrow is another day that I am grateful for. Lunar Calendar doesn't mean much to me, frankly, except when I work with farmers and talk about their crops. I hope I will be able to take this one week off work to finish studying for a medical interpreter certificate, and take more time to write all the stuffs I have stored in my head.

  

This afternoon I woke up from a nap with an incredible sense of sadness. Im the type of person that would be lost when asked "what do you do when you feel sad?". I probably will think about times when I got rejected by a job, a scholarship, or something I failed to do. The sky was grey. There was a heavy silence surrounding me. I had no one to talk to, nowhere to go, and nothing in particular I wanted to do. Of course there is always reading to do, papers to write, but who wants to read when that chilling sadness creep in and fill your soul?

Loneliness is something you can run, but can't hide from. I've promised myself that I will try many things, events and people. I have forced myself to come to the department's social events, and as usual, tried my best to stay for half an hour, then left as fast as I could. I have tried two meditation groups, but didn't like them. Im volunteering for two organizations, participating in a group workshop for international students every week, taking classes, doing my TA duties. No, it's not because Im having too much free time and don't know what to do with it. I actually don't have enough time to do everything I want to do. Im bitten by guilt everyday for lagging behind in my data analysis for the thesis. People, including my mom, have this misconception that people feel lonely when they spend too much time alone (which admittedly I do) and have nothing useful or interesting to do. Not at all.

On a bus back from school last Wednesday, I was so mentally tired. Living away from home is like a long and never-ending struggle. You may not think about it on a day to day basis, but that doesn't do away the fact that you are struggling. From times to times, a chunk of negative emotions surfaces, waving to you to make sure you know they are still there. You should make some friends, I often hear. And I tried going to events that are organized to help people meet new people. But that's tiring as well. Hello, what's your name? My name is... Where are you from? What are you studying? After a few times, I stopped going altogether. I didn't have the patience to repeat that hollow introduction until a friend happens.

Or you should talk to someone. Sure, I do tell some people my feelings. But I don't think they understand. I have tried telling them, because I know this as well, you should give other people a chance to understand you. A woman in the volunteer group said "if you don't tell me your story, how am I supposed to know it?" I hate that hollowness, after I tried so hard to articulate how I feel, the other person would say something and I knew immediately s/he had no clue what I've been trying to say. It's like open up your heart, waiting to receive some warmth, but instead a cold wind suffocates you.

For the last few days, I have dreams of whoever interacts with me last on Facebook. If before going to bed, I see someone like my post, I see that person in my dream. It's not because I don't interact with anyone in real life during the day. I go to campus from Monday to Thursday, participate in group discussion, talk to people, but somehow all of those don't register in my brain. It's as if my everyday life here, in a university in Canada, doesn't mean anything. Sometimes I can't tell if some information is from a real conversation, a comment I see on facebook, a dream, or my own imagination. That could be scary, not being able to remember if something is real or not.

Isolation is not good for me...But even when Im surrounded by other people, the feeling doesn't go away.

I was talking to my girlfriends. There were 6 of us, all of the same age except for one, who is 3 years older. We've been friends for 4 years now, so naturally we have shared with each other our thoughts, feelings, stories and struggles as we moved from being university students to recent graduates, to our first jobs, our second jobs, our third jobs, big moves, small moves, relationships, break-ups, and now some serious consideration for marriage. In other words, we have been friends since our early 20s, when all of us started going through changes and transitions into the adult world, and phases of figuring out who we are and what we want to do with our lives.

So we were chatting, just like usual. Or not so much like usual, because we rarely get everyone at the same place and same time these days. Besides me staying in Canada, one girl is living in SG, and another has just returned from Europe. And someone mentioned a cheap flight ticket, a planned trip to Cambodia near the end of the year and some other travel destinations. I added that I wanted to go to Caribbean islands some day. I told them a good package deal for a week flying from Canada. No one said anything, and the conversation quickly returned to Cambodia. My voice died out. The feeling is so familiar. It tastes bittersweet all over again. Here I am, talking to people I thought are so close and know me so well, yet I can't participate in the group conversation, and they can't relate to what I say.

The same situation has happened a countless number of times in Canada, both in classroom discussions and everyday conversations. Usually people talk about things I either don't know, or have nothing to say. When I do contribute some lines, no one follows up, everyone pauses for a few seconds, probably trying to find some words to fill in the silence, gave up eventually, and picked up from whatever was being discussed before I raised my voice. As if I didn't exist, or I didn't belong.

I hate this patterns, yet I see it repeating all the time. I often blame the distance between me and others in Canada for a lack of cultural knowledge, or local understanding from both sides. It's not about the language we speak, I understand them perfectly, but always I feel like my position as a foreigner coupling with the fact that very few Canadians know what Vietnam is besides the war leaves little in common between us. Many times, after I introduce myself, the other person would later ask "So what's the weather like in Taiwan?" or "Do you like the food from Singapore you can find here?" obviously having completely forgotten a name of a country that doesn't make sense to them.  

But in fact, the same thing happens when Im home, with people I have always assumed to know me so well. And not for the first time, but it still hurts like the first. Indeed, I have watched many of my deep and strong friendships wither every time I came home and realized I had less and less in common with my friends, who of course were going in different directions. That used to bother me a lot. Then I got used to it, and grew to accept that I would not have the same friends when I returned as when I left. I would have to make new friends. Or so I thought.

My life in Canada and my life in Vietnam don't intersect. There is no crossing point between the two except myself. They are separate spheres, I leave one to enter the other. Every time I came home, I felt like all the years I had spent in that distant country vanished like a dream. A dream I had some faint memory of, but did not connect with the reality I would be living at home. The same thing happens whenever I went to Canada. It's almost like a costume, before putting one on, I have to take the other off, then live accordingly to the costume I am having over myself. They are not simply two places I move back and forth, they are two different realities.

I remember when I went home after I graduated from Trent, thinking I would not be back in Canada anytime soon, if at all. I took a shower in my bathroom, and the faucet was exactly the same way it was when I left. I needed to tilt it a little bit in a crooked position to stop the flow. It was like that moment linked directly to the last time I took a shower before I left for Canada. And suddenly, those four years seemed so unreal and irrelevant. They were almost a dream that I woke up from, as if I had never been there.

And now, I realized that because the people in my life in Vietnam don't know anything about Canada, or living abroad for that matter, I am a fish out of water in both places. And the people I come into contact with in Canada, have no idea about living in Vietnam. Neither here nor there, the same old feeling still lingers. I don't have a relative who migrated before me, an aunt or an uncle who my parents and my grandparents know and can relate to. For them, the Canadian friends I tell them about are just names, foreign names that don't really ring any bell in their heads. They can't imagine the manner, the way of life, the customs, and of course the weather.

One of the girls in our group tonight asked me, when we were waiting to cross a busy street, if Canada has distinct seasons like Vietnam does. And I exclaimed "Of course, the seasons there are way more distinct than what we have here!". So when I mentioned Caribbean islands, they were quiet for a few seconds, and resumed their discussions on Cambodia. Just like if I mentioned I went to Nha Trang, my friends in Canada would not know what to say.

Then the thought about two separate realities came up. I turned to a girl sitting next to me and started explaining "You know, I feel like my life in Canada and my life here don't connect...." She didn't say a word. Another girl turned to us "What is that headache-causing topic you are rumbling about?" She stared at me, and turned away.

That moment, I felt so out of place. And it hurt even more because I was with my people, my friends, my born-in-the-same-year girls.

I was so sad, so sad I could cry.

1. Once in a blue moon, someone in my classes will mention Vietnam in their comments. And by "Vietnam" they tend to refer to 3 things, the Vietnam war, the anti-war movement and activism in the US during the 1960s, and cheap labour and sweatshops.

2. Having been through half of the term, I asked the students in my 3 tutorials to do a quick evaluation. Before I did that, I was half afraid that I would be crushed by negative comments. However, things turned out not too bad. Some students said they are bored in class, which i can totally tell from the look of their faces, but some clearly acknowledged the efforts I have made. Also many commented that I am friendly, approachable and genuinely concerned whether they do well or not, which is of course true. Im glad I did this rather than waiting until the end of the term, because otherwise I would keep guessing how the students feel about the tutorials.

3. I went to 2 other TA's tutorials, and learnt a lot from them. I wasn't sure what the expectations are for me as a TA, but watching them makes thing clearer. I should have done that earlier in the term. At first I thought my job is to ask questions, and I shouldn't talk more than 50% of the time. But the other TAs actually talk pretty much all the time, and only pause occasionally to ask a few questions. In other words, they play a teacher role more than I had thought I should be. I also learn that I need to prepare more, and come to a tutorial with a list of things I need to say or cover. That seems to help. The last tutorials went quite well. There was less awkward silence and I think the students feel like they got more out of the time spent with me.

4. I dropped one course because I felt too miserable in that class. It wasn't because of the workload, although I didn't really keep up with the reading. It was more the cold atmosphere of the class, and the manner of the professor. As soon as I got permission to drop, I felt so relieved and could concentrate better on other work.
This is the first benefit I see from starting in January instead of September like everyone else. Since the timing is already messed up, I am granted more flexibility with my coursework than other students. For example, people usually must finish coursework in the first 2 terms. I will spread the courses out and do them in 4 terms.

5. I am quite grateful for the accommodation and support the Department gives me. The chair and the assistant are always willing to discuss possibilities and especially the graduate assistant seems to particularly sympathetic with my situation. She actually uses her power to back date the system so the course I dropped doesn't show on my transcript. She also keeps saying that she hates it when students have to do extra work because of circumstance beyond their control, such as my visa delay.

6. I discovered that I could do a collaborative program in Migration and Ethnic Relations, which allows me to take courses outside of the Sociology department. I had a look through the list of courses offered and there are many interesting options in Anthropology, History and Geography, and these courses seem much more open to international issues and perspectives than Sociology. This gives me hope that this semester will be the worse, I will only have better and more interesting courses later on.
And the professor who is going to be my supervisor was willing to be associated with the program so I could be admitted (she wasn't before, and only does this because I need her to be). I am so amazed by the length faculty could go to accommodate their students' wants and needs. In Vietnamese we have a saying "cha me dat dau con ngoi day", here it's the other way around, I asked her to do what I want.  

7. I have always felt a bit bitter and lost when the professor I wanted to work with left Western before I came. I wrote her an email to ask for her recommendation for a supervisor to work with in light of her leaving. It's funny how I read her email recently, and realized that I have gone down the path she suggested in terms of the supervisor I chose and the collaborative program I applied. I have completely forgotten what she told me and arrived at these decisions through the suggestions of others. There are only so many paths an individual could pick from. That strengthens my speculation that I would probably always be the same person I am even if some major decisions in my  life could have been different. Different ways, maybe, but I will head for the same direction.

The emotions of a graduate student seems to be on a roller-coaster. I was feeling down and depressed a few weeks ago, and now Im feeling quite alright. It's good to record them, just so I realize that they are all a part of the process, both the good and the bad, to know that everything will pass, the bad will go and the good will come, and vice versa.

Two days ago, I went to an yoga class. By the end of that one hour, the instructor started singing a few sentences, probably in Sanskrit, I don't know, but for some reasons tears rose in my eyes and streamed down my face. It could be because that moment was so beautiful. I was laying flat on my back, attentive to my breathing, listening to this wonderful voice with a mind free from worries and anxiety. But it could also be because her voice released the tension I had been holding inside, which I suppressed by trying not to let it surface. That moment I couldn't hold it anymore, I wasn't crying out of sadness or bitterness. I just knew tears were running across my cheeks, dropped on the floor, and even more came. Almost like a lock was burst open. I approached the instructor to thank her, and even more tears fell.

I cried yesterday when I was waiting for a bus. I couldn't really remember why. I wondered to myself, I don't feel like I belong here, but more surprisingly, why do I even bother? Why does that feeling still ache in my soul? I thought I have outgrown that need to feel included in a group. I thought I would be fine and no longer care if people like me or not. Turn out I still do.

This time, it's not much homesickness. I don't miss home much this time, but I do long for the comfort and security I have at home. I am not sure if I feel lonely either. I have been alone long and often enough to not need the company of others. But I feel out of place a lot, whenever I try to initiate a conversation with someone, and that person doesn't show any interest, or just say one or two words and immediately turn their attention to something else. I know I am being over-sensitive, they might not mean anything, and not even remember that, but it continues to bother me, probably until I feel comfortable myself, not until they change their behaviour.

I am trying to look over my own problem, and realizing that other people have their own problem as well. I am trying to tell myself that I should see beyond differences, to focus on things we have in common. I should not think of them as "others", but as "friends". But it's hard, and it takes time.

I know it will take time, and I tell myself to be patient. But knowing and feeling are two different things. Sometimes I want to give up trying, stop making conversations, stop smiling, and accept the fact that I am not part of the group, but I feel guilty if I give up. It's very discouraging to keep trying times and again, only to experience the distance so much more the second time than the first.
I hate that feeling when I push myself out of the comfort zone. Being here with people who know nothing about what I know and have no interest in understanding me leaves my self-worth seriously in doubt. I guess I am the kind of person that always need validation from others on my values as a person. When I am in an environment that doesn't provide me that kind of confirmation and approval from others, where I have nothing to contribute to class discussion, have no idea what to say in the office chit chat, and if I do manage to say something, people often couldn't relate.

Why do we seek belongingness even in the face of obvious rejection?

(Đây sẽ là một trường đoạn ca cẩm, bạn nào không thích những thứ đen tối và mệt mỏi thì tốt nhất không nên đọc).

Mình rất thất vọng, quả thật rất rất thất vọng.

Có một điều mình không thích khi còn học đại học, đấy là các buổi thảo luận, các bài giảng, các chủ đề, đều xoay quanh Canada, Bắc Mỹ, và giỏi lắm thì mở rộng đến châu Âu, phương Tây. Lúc nào mình cũng cảm giác mình là người ngoài cuộc, và chán nản hơn là, mình chẳng có gì thú vị để đóng góp. Những gì mình biết không liên quan đến những bài học, và những gì được đem ra thảo luận thì mình không biết. Cả trong lớp lẫn ngoài lớp, nghĩa là những câu chuyện đầy tính học thuật lẫn những lúc trò chuyện tào lao vớ vẩn, mình đều không tham gia được, và đi kèm với nó là cảm giác mình là người rất nhàm chán. Có một bạn của mình đã nhận xét là về Việt Nam trong mình có sức sống hẳn lên, chắc hẳn cái thần thái sống động đó không chỉ nhờ vào việc được ăn rau củ đầy hóa chất và hít khói bụi ngoài đường, mà chủ yếu đến từ việc mình lại cảm thấy những giá trị của bản thân được khẳng định và thoải mái trong môi trường sống đó.

Cứ tưởng là bây giờ học lên thạc sĩ, và ở một thành phố lớn hơn, môi trường đa dạng hơn, thì sẽ khác, ai dè vẫn y như thế. Mình cứ mong đợi là các bạn học cùng sẽ là những người đã đi làm, đã trải nghiệm, cởi mở hơn và có những mối quan tâm đa dạng hơn, nhưng sự thật hoàn toàn trái ngược. Vẫn là những người cặm cụi học liền một mạch từ lớp 1 đến lớp 12, đại học đến thạc sĩ, và thạc sĩ đến tiến sĩ. Mình vẫn ngồi im như thóc suốt những buổi thảo luận, và nếu mình có phát biểu gì đấy, thì tất cả những người còn lại chỉ ngồi nghe và im lìm, rồi sẽ chuyển sang chủ đề khác, một cách hơi hơi khiên cưỡng.

Có lẽ mình đã lựa chọn sai. Đáng lẽ mình nên học Phát triển quốc tế, chứ không phải Xã hội học.

Bây giờ mình rất mệt, cả về thể chất lẫn tinh thần. Thể chất thì bị cúm, mà ai cũng biết là khi căng thẳng thì cơ thể dễ bị nhiễm virus hơn. Tinh thần thì ngoài nỗi thất vọng lớn lao kể trên, mình còn thấy chán ghét rất nhiều thứ. Mình không thích làm trợ giảng, khi vào trong lớp thấy bọn sinh viên mặt mày phờ phạc, ngồi chịu đựng 50 phút như bị tra tấn, đến phút thứ 40 đã cất hết sách vở đội mũ mặc áo và đến phút thứ 45 thì nhấp nhổm để chạy ra cửa, như thể mình là một thứ kí sinh đáng sợ ai ai cũng muốn xa lánh. Mình không thích một ông thầy và một bà cô, một người luôn tỏ ra bọn sinh viên bây giờ vừa lười vừa ngu, và tao chẳng có tí hứng thú nào dạy dỗ chúng mày, còn người kia thì lạnh lẽo, hà khắc và ít kiên nhẫn. Và những người mình muốn hướng dẫn đề tài nghiên cứu, thì hoặc đã chuyển, hoặc sắp chuyển đi nơi khác. Chưa kể nỗi lo thường trực rằng nếu không đủ điểm yêu cầu thì sẽ không được cấp học bổng tiếp nữa, và linh cảm xấu rằng điều đó sẽ xảy ra.

Có thể mấy năm đi làm đã tạo cho mình một thói quen xấu, không thích những người làm cùng là chỉ muốn bỏ, và thường là mình bỏ. Sức chịu đựng ngày càng giảm đi.

Có một hôm ngủ ít và chán nản, sau một buổi học lại cảm thấy mình bị gạt ra bên ngoài, đang đứng xớ rớ ngoài hành lang thì có một anh PhD đầu hói học cùng lớp chạy lại giới thiệu tên tuổi và bảo nếu cần giúp đỡ gì thì cứ bảo. Chỉ thế thôi mà mình suýt rớt nước mắt, và cũng ngạc nhiên với phán ứng đấy của bản thân. Mình cứ nghĩ là mình đã quen với sự lạc lõng, và không còn bị buồn phiền bởi điều đấy nữa. Hóa ra không phải. Cả ngày hôm đấy cứ thỉnh thoảng lại chảy nước mắt, mặc dù cũng chẳng vì điều gì cụ thể.

Mình cũng nhận ra là, ngoài việc không có mối quan hệ nào thân thiết ở đây, mình còn bị dứt khỏi những mối quan hệ thân thiết ở nhà. Cho dù lúc còn ở nhà một tháng mới gặp một lần, nhưng vẫn cùng múi giờ, vẫn có thể nói chuyện với nhau, còn ở đây thì khi mình có thể nói chuyện được mọi người đều đang bận làm việc, và ngược lại. Thế là bỗng dưng mình bị mất những thứ đang có, và chưa đủ thời gian để xây dựng cái mới, nhất là những người học cùng với mình đã gặp nhau từ tháng 9 và có thời gian để kịp thân thiết với nhau. Mấy người cung cấp dịch vụ cho sinh viên cứ bảo nếu có vấn đề gì cứ đến gặp chúng tôi, nhưng để chia sẻ những nỗi niềm tiêu cực thế này đâu phải cứ gặp ai cũng bô bô kể ra được, còn nếu có thể làm thế, thì đã không phải là những trăn trở muộn phiền. Kể lể về nỗi buồn bao giờ cũng khó hơn nói về niềm vui, vì khi buồn bã thì người ta cũng lo lắng không hiểu người nghe có tiếp nhận và hiểu được không. Kể về những sự yếu đuối bao giờ cũng đòi hỏi phải mở lòng nhiều hơn, và như thế đặt mình vào vị trí dễ bị tổn thương hơn.

Hôm trước tự dưng nhớ ra hồi mình mới đến đây đã nghĩ bụng mình thật giống một quả dừa, bên ngoài trông cũng tròn trịa và có vẻ vững chãi, nhưng ở giữa là một lỗ hổng to. Bây giờ cũng đang cảm thấy y hệt như thế. Chỉ muốn bỏ cuộc đi về.

Nhất là khi vừa buồn, vừa lạc lõng, vừa chán ghét, lại vừa bị cúm.

Khi làm một điều gì đó vì không biết hậu quả sẽ thế nào là liều lĩnh, còn khi đã biết hậu quả, và biết rằng mình không thích hậu quả đó nhưng vẫn làm, thì là dũng cảm.

Mình không thích đóng gói đồ đạc cho những chuyến đi xa, đi gần thì không nói làm gì, chỉ cần những thứ tối thiểu đủ dùng, nhưng khi rời xa một nơi chốn trong một thời gian dài, dù là về hay đi, thì cũng không dễ dàng gì để mang theo tất cả những thứ mình muốn. Vật lộn để nhét đống quần áo lôi từ các tủ ra vào hai cái va li, kéo lên cái cân lò xo cũ đã thấy chưa hết chỗ quần áo đã quá cân rồi, nữa là còn giày dép, túi xách, và bao nhiêu loại đồ dùng khác. Cứ phải đặt lên đặt xuống, lôi ra lôi vào, cân đo đong đếm xem cái nào nên mang theo, cái nào không, thật là tốn thời gian và hành hạ cảm xúc; bởi vì việc đấy đồng nghĩa với gán một giá trị cho từng vật, vì rõ ràng cái nào cần thiết hơn, gắn bó hơn sẽ được mang đi, cái nào ít cần, đã cũ, sẽ không dùng đến thì bị bỏ lại. Mình không thích đo đếm. Mà đồ đạc đã thế, còn bao nhiêu kỉ niệm, thương yêu, kí ức, làm sao ôm trọn để quẩy túi kéo đi theo mình trong cuộc hành trình nửa vòng trái đất được?

Mỗi lần dọn phòng và phải vứt bớt đồ đi, hoặc lôi những đồ cũ ra xem, mình lại thấy bồi hồi. Bản chất hoài niệm thích ôm khư khư quá khứ, cộng với đức tính tốt gia truyền là vô cùng tiết kiệm, lại được bổ sung thêm các kiến thức hiện đại về việc tái chế và vấn đề rác thải với môi trường, mình rất ít khi vứt đồ đi (đến giấy đã viết một mặt mình giữ lại làm nháp, thói quen từ lúc mới đi học, đến giờ cũng tích được cả chục cân). Thế nên mỗi khi gói ghém và buộc phải định giá trị cho những đồ vật gắn bó với mình, bao giờ mình cũng buồn.

Lần này mình cũng buồn. Buồn hơn nữa vì lần này mình đã biết điều gì đang chờ đợi phía trước. Khi sắp mất cái gì thì người ta luôn thấy nó đẹp. Tất lẽ dĩ ngẫu mình ngồi ăn cơm cũng đau đáu việc chẳng mấy chốc nữa đói rã họng lết xác về nơi trọ cũng sẽ phải lọc cọc ăn mì gói, chứ không có cơm dẻo canh ngọt dọn sẵn trên bàn, rồi mẹ sẽ hâm nóng lại thức ăn giúp trong khi mình chỉ việc ngồi chén tì tì. Mình đi ngoài đường cũng thầm tiếc nuối những hàng sinh tố, chè cháo nhan nhản vỉa hè, nơi mình có thể sà vào bất cứ lúc nào để kiếm cái ăn và nhìn những người khác đang vô tư sung sướng với miếng ngon của họ, mà cám cảnh cho một ngày không xa mình sẽ phải vào những siêu thị máy lạnh ro ro với hàng hóa ngồn ngộn và vô hồn để mua hoa quả lạnh ngắt và heo héo nếu muốn làm một cốc sinh tố mà mình sẽ ngồi một mình ở một xó nào đó để gặm nhấm. Ngay cả một cái vuốt tóc khe khẽ của người yêu cũng đủ làm mình trào nước mắt, nghĩ đến những lúc sẽ chỉ có thể sờ vào cái màn hình lạnh băng mà tưởng tượng ra hơi ấm của một con người. Và cứ thế, cứ thế..

Ra đi lần này, mình thật không biết tại sao. Ngày xưa thì rõ là muốn khám phá bản thân, muốn xem giới hạn của mình ở chỗ nào. Lần này, không biết bao nhiêu lần mình tự hỏi tại sao mình lại rời bỏ khi mọi thứ đều đang chạy ro ro ngon lành thế này. Mình muốn làm freelance để tự do như cánh chim trời, thì bây giờ là lúc mình đã đứng hơi vững, đủ để có việc làm nối tiếp đều đặn, nhiều khi thậm chí còn hơi ngợp với số lượng công việc bay về và phải tự dặn lòng học cách nói "không". Tình yêu rất ổn, bạn bè đều có mối quan tâm riêng, nhưng đủ để dăm bữa nửa tháng gặp nhau cười nói hỉ hả. Gia đình mình thì chưa bao giờ hết êm ả và mẫu mực, và hầu như lần nào nói chuyện với thằng em trai mình cũng cười rúc rích. Nên là mình cũng tiếc. Tiếc những offer phải từ chối vì "lúc đó tôi không còn ở Việt Nam nữa". Tiếc cuộc sống đang vừa bắt đầu có vẻ đi vào guồng quay nhịp nhàng theo đúng ý mình muốn. Tiếc những ngày rất thoải mái này, khi mình được mọi người khen và yêu quý. Nhưng lại nghĩ đến "when you have to choose between what is right and what is easy"..Mình đang dần đi vào quỹ đạo của "easy". Sau khoảng thời gian đầu vật lộn để tìm kiếm, kết nối, thích nghi lại, học hỏi cách làm việc, xác định nhu cầu của bản thân, mình đã uốn nắn những thứ xung quanh mình theo cách mình muốn, tất nhiên cũng nhờ vào sự thuận lợi của những mối quan hệ mình có từ bạn bè và gia đình, cái đó không thể phủ nhận được. Nhưng bây giờ nếu cứ thế này thì mình sẽ rất nhàn hạ, đường đã vạch ra, cứ thế mà đi.

Thỉnh thoảng vừa uốn éo tránh người tránh xe mình vừa tự hỏi không biết mùa hè này mình đã làm gì, hoặc khi có một ý nghĩ dẫn đến sự kiện nào đó, mình không thể nhớ ra nổi việc đấy xảy ra vào mùa hè năm nay hay mùa hè năm ngoái.  Hai mùa hè bận rộn của những công việc freelance được nối bằng một công việc full time chán ngắt mình chẳng có ấn tượng gì trừ chuyến đi Nghệ An hai tuần, nên khoảng thời gian từ tháng 10 đến hết tháng 4 trong đầu mình gần như một khoảng trắng, nếu cố moi ra chỉ là những ngày đến căn phòng ẩm thấp bên trong bảo tàng, ngồi trước cái máy tính, làm việc riêng của mình và chẳng thích thú gì với những office drama xảy ra như cơm bữa. Nhưng hai mùa hè mình làm quá nhiều thứ, hết dự án nghiên cứu này đến dự án nghiên cứu kia chồng chéo lên nhau, đến nỗi mọi thứ cứ nhòe mờ vào nhau hết cả. Tất nhiên là mình thích sự bận rộn hơn.

Nhiều người hỏi mình có định ở lại không, có định học tiếp tiến sĩ không. Mình chẳng có câu trả lời nào cho họ, vì bản thân mình không có kế hoạch gì cả. Có nhều chuyện không phải cứ ngồi nghĩ là ra. Với cả, ngay lúc này, hoặc đúng ra là từ trước đến nay, mình cũng chẳng biết mục đích của việc đi học tiếp là gì, tại sao phải đi học. Đành rằng mình thích học thật, nhưng chưa bao giờ hết nghi ngờ rằng thật ra mình nộp đơn xin đi học chẳng qua vì đấy là thứ "mọi người đều thấy nên làm". Sẽ được ngưỡng mộ, được khen, được công nhận, túm lại là một thứ áp lực xã hội về con đường "đúng đắn". Cứ ở vị trí đấy, làm việc đấy, thì phải tiếp tục như thế đấy. Cũng có thể vì mình nghĩ đến chuyện đi học như giải pháp tình thế trốn tránh cuộc sống bế tắc của đời đi làm mà trong những lúc suy nghĩ rối rắm, mình không thấy lối thoát nào cả, chính vì thế nên khi đã giải quyết được bế tắc đấy, như ngay lúc này, mình cảm thấy việc đi học không phải là một lựa chọn quá hấp dẫn nữa.

Thế nên mình không dũng cảm, dù mình đang chuẩn bị làm một điều mà sẽ mang lại rất nhiều thứ mình không thích. Không những thế mình còn hèn kém nữa, vì mình đã để cho áp lực xã hội điều khiển. Chưa hết, mình cũng nghĩ ngắn, bởi vì đáng lẽ ra mình nên hiểu rằng (mặc dù biết, nhưng từ biết đến ngấm vào đầu là khoảng cách xa) bế tắc trong công việc là điều không thể tránh khỏi, và ai cũng cần cả thời gian, nỗ lực và giúp đỡ từ bên ngoài để vượt qua bế tắc đấy. Trong trường hợp của mình là cần thời gian để xây dựng network, nỗ lực để làm người ta biết đến mình, và giúp đỡ từ bạn bè và người thân để giới thiệu cho những mối ngon mà trục vớt. Thay vì tin vào nguyên lý đó và cắm đầu lao đi, mình đã lăn tăn và vội vã rẽ sang hướng khác để trốn tránh sự bế tắc ở trước mặt.

Hoặc có thể nói tất cả là tại duyên. Thế là đỡ phải nghĩ nhiều.

1. I love you when I was caught in a rain. I called and you arrived 1.5 hour later and drove me home. The ride that often takes 20 minutes took another 1.5 hour because of flood and traffic jam everywhere. You didn't complain a single word. I knew you would come again, and again, whenever I call, to bring me home.


2. I love you when you dropped me off in front of my house after an evening we spent together. As I turned around to ring the bell, I felt your eyes on me. I knew you didn't want to leave.

3. I love you when you played with my ankle chain as we sat and talked with your mother and sister in your grandmother's house.

4. I love you when we were next to each other and I was talking nonsense, suddenly you turned to me and said: "Your eyes are brown. They are so beautiful". That was enough to leave me speechless.

5. I love you when I was having a terrible headache because of the intense summer heat and work-related stress, you sent me a text message that said "Im thinking of you and I love you".

6. I love you when I got mad at you, you totally gave in and said "Yell at me however you want. Im listening".

7. I love you when you told me that you love my family and want to be a part of it.

8. I love you when you couldn't sleep well while I was away for 3 weeks, but you didn't say a word until I came home because you didn't want to make me worry.

9. I love you because you never stop me from pursuing what I like, because we both want to work from home and free ourselves from offices, because we share the same ideals of parenting methods, because you would be the kind of husband who doesn't mind sharing housework with his wife.

10. I love you because when I can't sleep at 1am after drinking 2 big cups of green tea, all I think about is You.

It felt funny to hear a professor confess that she is a big procrastinator. On the one hand, I was glad to realize that after all, you can be professor and still procrastinate, a combination I have always thought impossible. I have condemned myself many times for my bad time-management skill, and bad self discipline. I knew I lost trust in a few people because I didn't deliver what I promised on time. Because of that, I have always suspected my ability to conduct independent research, when I would not be working for someone else, I might just dump it all and play some stupid games on the Internet. I have been considered myself unsuitable to the great world of the great academic, where everyone is so passionate about what they study that they can forget everything else while they are seeking new knowledge, or a tiny piece of truth. Until I heard with my own ears from a professor that she has been asking another professor for extension on a paper for a few times, that she has not done any literature review on the topic, and yet she is the chair, the president of this committee and that association. Well, a huge relief, perhaps I am capable of being the same too.

One the other hand, I felt like something has just broken. This reminds me of a story I read a long time ago, about a girl who idolized her teacher so much that when she saw the teacher eating noodle on the sidewalk, she sat down and wept, because she couldn't digest the fact that her teacher would eat like everyone else. In her mind, her teacher was everything beautiful, and that beauty shines so bright that the fragility of being human dilutes her image. I am no longer a child, and I have always thought I never idolize any other person. Worse still, I keep a treasured little box where I kept all the good stereotypes of professors. Little by little, I got to know more professors as people rather than absolute figures of authority in the realm of knowledge. The closer I come into contact with them, the more my eyes were open to their weakness and strengths, noble motivations and not so noble ones as they walk on their intellectual paths. Piece by piece, my box has been torn down. After all, professors are people, not sages.

I used to admire volunteers, and then NGO workers. My admiration was beaten hard with facts and gossips of corruption, of false pride, of concealment and cheating, of ignorance and snobbishness. At first I was motivated to be like them, later I only wished to not be like the bad ones among them. I am not saying all volunteers or NGO workers are disappointing. But as a Vietnamese saying goes "one worm ruins the whole pot of soup", I have known enough to no longer look at them with naive eyes. It is bad for them, and sad for me. To be able to hold some people up as role models, to admire them wholeheartedly and get inspired to be better than myself is a luxury I cannot afford anymore.

Young people are supposed to dream, and dream big. Years in my early 20s so far have been a string of disillusions, about myself, people I used to look up to, and the world I thought was nice enough to strive for. Perhaps you call it the process of getting mature. Somehow I find it quite bitter.

But I guess, after all, a naive optimism and a blind trust is easy. What is much more difficult is to experience the lowest pit of disappointment, but still find something to hope for and believe in. I have been yearning for a mentor, or a wise friend who I could come to for any questions, but such a fortune is no where to be found. So I am left alone to pick up the shattered pieces of my once sparkling little world with great people and great plans in it, and put them together despite the desire to just let go.

I hope I will have enough courage, patience and faith to build back my little world again.

After a long and tiring day at work, I boarded a bus to go home. A very crowded ride with pushes and elbows from all directions as usual. Not util the bus got to my street did I realize that in the morning, which seemed like a long time ago after all the pointless and lengthy meetings, I had  driven my motorbike to work. And naturally, it had been left outside at the museum (my workplace) as I, with worn-out mind and body headed straight to the bus stop. I decided to take a bus back to the museum, which easily would take up another hour on bus in the rushing hours. My house was just a few steps away, but I knew my grandfather wouldn't be able to sleep knowing his beloved Cup scooter was left outdoor over night. I waited and waited. There was a group of people waiting, everyone bundled up with coats and scarfs, slightly trembled and shrank whenever the wind hit them. It was getting darker and colder. Different buses came and went, I was becoming hungry and exhausted. When the bus I needed finally arrived, I couldn't rush pass a few people in front of me fast enough to get on. I waved and shouted like crazy so the bus could stop for me. Instead, the bus assistant looked at me from inside, smirked, and signaled that another bus would come soon. Yeah, soon indeed! I returned to my waiting spot, suddenly saw a friend from elementary school that I hadn't spoken to for ages. I smiled at her, but her gaze seemed far and distant. I wasn't sure if she recognized me at all. I wanted to approach her, but at the same time didn't dare to leave my spot should another bus came any moment. I was cold from inside out. I decided to call my boyfriend and asked if he could give me a ride to my workplace. I knew he doesn't like driving in the cold, so I really hesitated. But in the end I dialed his number. He picked up and uttered only one word "hello", and there was a lot of noises in the background. It sounded like he was driving on a busy street. A few moments later, a girl's voice whined to my ear "hurry up, what do you want?". I could easily guess what situation he was in, driving on a street with a girl behind, who didn't have much patient for disruptive calls. I hanged up. A text message from him landed on my phone shortly after "don't imagine stuffs, nothing is wrong here".

My heart beat fast, and I woke up in deep frustration.
I sent him this description and he replied "your dream is rich with details and wild imagination"
Probably.

Today I did nothing at work. Not just today, it's been like that for at least 2 months. Of course I didn't sit still , I occupied myself with various tasks I made up. Just small and irrelevant tasks, which I would be much happier to do at home. I brought my kindle (my boyfriend's kindle, to be exact) along to read a history textbook.

I met a friend by the end of the workday and started complaining to her how bored I was. I could literally sense my mind going more and more dull day by day, enclosing myself in 4 walls, sitting in front of a computer screen, doing nothing (work-related), learning nothing. When I look around, people are always talking about each other, about "plans" and "stories", some things are real and some things happen between their imagination and somewhere along the entangled paths and trails of gossips. Everyone smile at each other, but just a second later, a meaningful wink forms itself on a face. Sometimes I feel like I were back in high school, not a mature adult workplace. And the talk about drinking has never subsided. Drinking is an essential skill nowadays, someone said, and claimed that they would train their children to drink in young age, "so that they can cope later". I said nothing. I hate it. The pressure on being "social" is ever present. Simply observing people's ingenuity towards each other drains my energy out.

My friend advised me to quit the job. I had promised myself unless I am fired, I would not quit, I will grit my teeth and make sure I stay on this job for at least a year. I have quit too many jobs already.

After that I joined a farewell party for a friend of mine, who is going abroad for her master studies, with her colleagues. I knew some of them, and met some for the first time. Yet I was comfortable with them, and comfortable being myself there. I didn't talk much, but no one inquires "why are you so quiet? you need to talk more". It wasn't that they are young, or open-minded. I guess they really respect and appreciate each other. And good emotions spread.

I could laugh with them, even though I didn't share their inside jokes. I could feel a sincere and tender breeze of love and care. No one forced me to drink, and there was lots of honest sharing. I talked about faith with one lady, and on the next table someone talked about raising babies, and yet some others were telling each other about her excitement about an upcoming travel. I spent only a few hours with them, but I was re-energized. It was like almost a surge of human connection enveloping me, and brought me back to life.

On the way home, I thought about people I love. I made plans to send emails to them just to let them know I love them. I mentally danced with an upbeat tune. I imagined myself buying gifts for some friends. I wanted to write. All of sudden, I realized I haven't felt so comfortable around strangers for so long. So long that I didn't happen to be aware of that state of being I was in. It was happiness.

"Why is it so? Why is it so difficult to find a workplace where I can be myself and loved for who I am?" I missed my days at my first job, when I could sit cross-leg on a bed with a cup of tea and discussed everything on Earth that came to mind at that very moment with the team. In fact, I shed some tears. It started raining softly. My spectacles became blurred with raindrops. I didn't know whether I was crying because I had some happy moments at the dinner, or because I was mourning for a past that never comes back, or because tomorrow I will return to alienation.

Đi xa có thể là đi du lịch, đi chơi, đi học, đi công tác, miễn là rời khỏi nơi quen thuộc để đến một vùng đất lạ.

Bạn vốn là đứa sợ sự thay đổi. Bạn rất khó yêu, nhất là với những gì không quen thuộc. Bạn hầu như chẳng bao giờ háo hức với cái mới hay thích khám phá những điều bí ẩn. Tất cả những điều ấy cộng lại khiến cho bạn là một đứa thích ôm những cái xưa cũ và luôn có xu hướng thấy quá khứ đẹp hơn hiện tại. Bạn chỉ cảm thấy an toàn, và dần dần yêu thích, khi đã thật quen với một nơi chốn. Bàn chân phải biết ngã rẽ trước mặt sẽ dẫn về đâu, đôi mắt phải nhận ra người đang ngồi ở mé hiên nhà đối diện, thì bạn mới thấy tình yêu nhen nhúm được chút chút. Vì thế mỗi khi được hỏi "thích đi du lịch ở đâu?", bạn thường ớ ra bởi vì thật sự chẳng có chỗ nào bạn khát khao được đến.

Nhưng đi xa, như người ta nói, giống như một chất gây nghiện, ban đầu sẽ nôn nao, sẽ khó chịu, nhưng một khi đã ngấm thì thiếu nó sẽ bứt rứt khó chịu.

Bạn thích cái cảm giác có một khoảng thời gian nhất định, có thể là một hoặc vài tuần khi bạn làm một chuyến du lịch tới  một chỗ nào đó chưa được đặt chân, và thấy mình thoát khỏi mọi trách nhiệm, mọi thói quen, mọi ràng buộc của cuộc sống bình thường. Ở chỗ lạ đó, không ai biết bạn là ai, không ai trông đợi rằng bạn sẽ làm việc này việc nọ, và bỗng dưng, cả một ngày dài bạn được tự quyết định sẽ đi đâu làm gì ăn gì. Trong khoảng thời gian đó, bạn không phải lo nghĩ về quá khứ, tương lai, về những điều đã qua và sắp tới. Bạn cố gắng mở hết các giác quan, và viện trợ đến cả các công cụ bên ngoài như máy ảnh, máy ghi âm để cuống quýt ghi lại từng khoảnh khắc. Trong chừng mực nào đó, việc rũ bỏ mọi ưu tư, và chỉ sống trong hiện tại, rất giống với một khía cạnh của Thiền Định. Và cũng như trạng thái tĩnh lặng của tâm trí khi đã gạt bỏ những dòng suy tưởng cuồn cuộn, những phút ngồi im trên ô tô và để cho cảnh vật lao qua trước mắt, hay một giây cúi đầu ở giữa những cảnh vật, con người, và lối sống khác, bạn nhìn sâu vào cái tôi của mình, và khiêm tốn nhấm nháp một sự thật bạn đã biết từ lâu, rằng có nhiều cách khác, chân lý khác, nhân sinh quan và vũ trụ khác, để sống làm người trong cõi đời, nhưng vốn từ "biết" đến "hiểu" nhiều khi là một khoảng cách mênh mang của trải nghiệm và vốn sống.

Đi xa, cũng là lúc phải học cách tin tưởng, và cách thả trôi bản thân khỏi giới hạn an toàn. Không có chuyến đi nào, nhất là những chuyến chu du tùy hứng, có thể đặt kế hoạch đến chân tơ kẽ tóc. Cho dù có chuẩn bị kĩ càng đến bao nhiêu, sẽ có lúc bạn kéo vali lếch thếch trên đường lúc 2h đêm, có lúc bạn lỡ xe và phải vạ vật trong những giờ chạng vạng ở một bến xe khách lộn xộn, sẽ có lúc bạn đứng một mình dưới cơn mưa tầm tã và không biết phải đi đâu tiếp. Và hệ quả của những sự lỡ bước và không biết ấy là bạn phải chặc lưỡi tin một anh lái taxi sẽ chỉ cho mình một chỗ ngủ rẻ và an toàn, tin một anh hướng dẫn viên cho bạn đi nhờ xe từ ruộng đồng về thành phố, tin lời chỉ đường của bác xe ôm, tin cái khoát tay của bà bán nước. Đi xa và đặt mình vào vị trí của sự bơ vơ, có những lúc, chẳng còn cách nào khác, bạn buộc phải chấp nhận việc nhắm mắt đưa chân, đi theo sự sắp xếp của vô số những ngẫu nhiên và tình cờ. Và sự hấp dẫn là ở đó, khi người lữ khách không biết những điều gì sẽ xảy ra, không thể chắc chắn vào bất kì sự dàn xếp nào, ngoài một niềm tin sắt đá rằng mọi việc rồi sẽ ổn. Và tất nhiên cả sự hài lòng sau đó, rằng niềm tin của mình vẫn đúng.

Khi bạn bứt mình ra khỏi vùng an toàn quen thuộc, và ném mình vào những lộn xộn và hoang mang của điều không biết, bạn cũng tự giao phó mình cho sự giúp đỡ của những người xa lạ. Bạn chưa bao giờ hết ngạc nhiên với những người không quen biết, đã bằng cách này hay cách khác hỗ trợ bạn, mặc dù không có lý do gì và mong chờ bạn sẽ đáp lại sự hết lòng của họ. Như bạn gái  ở Phan Thiết chỉ quen biết từ phi vụ mặc cả phòng nghỉ, đã cất công dậy sớm đưa bạn đi ăn sáng, và sau giờ làm không quản gió rét đi cùng bạn vòng quanh thành phố để đến những chỗ vui chơi. Ở Peterborough, bạn đã được chào đón và yêu thương như người nhà bởi những người chẳng duyên nợ, và hầu như chẳng biết gì về đất nước, văn hóa, hay vị trí địa lý của quê hương bạn. Bạn được dạy đi dạy lại về sự nhân từ của con người, và lòng hào hiệp họ có thể gọi ra khi dang tay giup đỡ một đồng loại. Bài học ấy giúp bạn sống tử tế hơn, bởi vì chẳng có ai nhận lòng tốt của người khác mà không được lây một chút tốt đep lên tâm hồn mình.

Dĩ nhiên đi rồi phải về. Những chuyến đi làm mới tình yêu của bạn với thành phố mà bạn gắn bó. Nếu không đi, tình yêu ấy dần mòn rỉ, từ cảm xúc chuyển thành một thói quen, và từ thói quen đến sự nhàm chán rất gần. Mỗi lần từ đâu đó về, bạn lại khám phá ra một điều mới mà bạn nên trân trọng. Như một cây phượng bé tí mà đỏ rực ở đường Nghi Tàm khi bạn từ Thái Nguyên về. Như cái lạnh buốt của ngày chớm đông khi bạn từ Sài Gòn về. Như cơn mưa rớt bão quăng quật trên những nóc nhà cao tầng khi bạn từ Nghệ An về. Giường ở khách sạn xịn hơn, đệm êm hơn, nhưng không ở đâu có cái gối thấp tẹt như cái gối ông nhồi bông và khâu cho ở nhà. Bởi vì chỉ có duy nhất một nơi chốn được dùng với từ "về", còn các nơi khác dùng từ "tới", nên bóc tách ra, bạn nhận ra rằng, bạn không yêu cái chốn đấy vì bản thân nó, mà vì những điều đã xảy ra giữa hai bên, và nó chứa đựng một phần cuộc đời và kí ức của bạn. Nhưng tất cả những điều ấy bạn sẽ không nhận ra, và khi nhận ra rồi cũng sẽ quên, nếu không được nhắc bởi những chuyến đi đến nơi khác, với nhận thức rất rõ ràng rằng, mình cũng có thể yêu những nơi kia dào dạt bằng, hoặc thậm chí hơn, nhưng không vì thế mà sẽ bớt yêu cái chốn bụi bặm và đông đúc này. Không những thế, tình yêu sẽ lớn thêm lên.

Không quan trọng là đi đâu, vì mảnh đất nào cũng có những câu chuyện thú vị đợt bạn đến để kể, hoặc những trải nghiệm thú vị đợi bạn đến để diễn ra, mà chỉ riêng hành động dịch chuyển từ nơi quen thuộc đến nơi xa lạ, tự nó đã là một sự đổi mới.

Như bây giờ, trong một ngày âm u mưa phùn bay lất phất, bạn lại đang rất nhớ cảm giác lạc lõng bơ vơ khi lần đầu đặt chân đến một thành phố lạ nắng phủ đầy vai.

The French cultural center (L'espace) was packed that night. Old and young, local and expats, frantic believers and purely curious outstander alike filled the hall to its fullest capacity. Some contemporary artists would be jealous with the flow of audiences. Even after the show had begun, more people continued to rush in past the door and ended up standing in a cluster by one end of the room or spreading themselves along the wall. Yet it was not a pop, rock, jazz, or electronic music show. It was not even pure music to begin with. On stage there was a meticulous reproduction of a temple. Candle light flickered as if the wind blew through, incense's fragrance lingered about all corners. One session of medium worship was about to begin, but this time it was on stage, and everything was prepared for the gaze of an audience from all different background, but mostly educated  middle class. The medium, a short hair woman in her late 40s, has probably never before in her life performed in front of hundreds of people. She started swaying as the music began, shaking her body vigorously to signify that the spirit of a deity she summoned was entering her. But this time, I wonder how much of that was real manifestation of communicative channel between the two worlds, and how much is a recited move of the same performance she has given many times in her profession as an agent of the religious realm.

"Chầu văn" is a style of singing and dancing accompanying mediumship, in which a medium would dance along the music according to whichever deity s/he is possessed with at that moment. She or he imitates behaviours of heros, state officials, young girls or a benevolent Mother Goddess. This is a highly staged form of worshiping, in which both the medium (i.e. main actor/actress) and the believers (i.e. audience) know their roles and act accordingly. For example, when the deity is a young girl who loves teasing people and being praised for her beauty, the medium walks joyful steps, fixs hair in the mirro, and believers sitting around must chirp up compliments on her beauty sincerely, for when she is flattered and pleased, she will reward people with lots of blessings, or even wealth. The medium holds in her/his hands few bunches of small changes, and throw that out for everyone to catch.

In the old days, this indigenous form of religion with many beliefs and little doctrine occupied a great proportion of the Vietnamese spiritual life. Men and especially women found comfort in the fact that they could communicate with powerful spirits and could ask for their blessings. These Gods and Goddesses are responsive, and as long as one complies to some general rules for good behaviours and frequently participates in worshiping (which can be costly for comprehensive and extravagant offerings), one and one's family should be blessed with good health and good fortune. In fact, even though Confucianism and Buddhism are believed to exercise heavy influence on the Vietnamese culture, they are both sophisticated sets of ideas and philosophy, which require certain level of education and mediation to fully comprehend and practice. On the contrary, mediumship places more emphasis on faith than rationality, so it is not surprising that this form of religious practice was embraced more enthusiastically by a population overwhelmed with farmers who possessed little formal education yet engaged in a colourful and enriched system of folk beliefs.

In the latter half of the 20th century, the government fiercely controlled mediumship, labeling it "superstitious remnants of feudalism" along with some other age-old customs. Many home-based temples were eradicated and the practice was officially and actively banned all over the country. However, the cult lives on, and by the beginning of the 21st century, actually thrives with assistance and funding from some foreign cultural centers such as L'espace. Researchers begin to focus on this practice not only with a more positive tone but actually associate it with "the soul of the nation" "the most original form of religious beliefs". Moreover, "chầu văn" the singing itself, rather than practice of mediumship, is being proposed to be recognized by UNESCO as cultural heritage.

Facts aside, as I stood against the wall during the performance that night (because I didn't come early enough to reserve a seat), I couldn't help but wondering how many people considered themselves attending a sacred ritual and how many attending a colourful performance. The younger audience like myself, who didn't grow up immersed in stories of local heroes and princesses, were more likely to view the woman in splendid outfit dancing on stage as a performer, while the older ones seemed to be more engaged with the religious side of it. Nevertheless, I couldn't remove myself from the position of an indifferent watcher, yet at the same time, I know I should also be, if not a believer, at least a participant in the ritual. My mind told me so, but my heart didn't stir with any emotion I knew a true believer might be feeling. When the religious goes popular, when a scared ritual is performed on stage, when believers pay to participate, then who I am to know what is being created?

There was a farewell party the last night I spent in Nat To village. As the night drew on, guests and hosts alike consumed more and more alcohol. After they finished all rice wine, they switched to cassava rice (ruou can), jar after jar. The men became a bit too pushy and touchy. When they started playing loud music, popped open a new jar, cheered as if they were in a football match and swang with the music, I decided that I had had enough of it, and ran off with the girls.

I spent that night on the bed of my most favourite girl in the group. She is 12, skinny, long hair, probably is more fluent in Vietnamese than all other adolescents I worked with, and definitely a kind, considerate and very thoughtful girl. She actually seems much more mature than her age. Throughout the night, she had silently hid her tears and occasionally held on to my neck as though she didn't want to let go of me.

As I couldn't sleep, my mind wandered to a thought of bringing my books to these children. I could easily visualize how these young adolescents who lack exposure to the outside world yet very curious and eager for new things, would enjoy reading and expanding their minds thanks to my books. But as soon as the thought stirred up, I hesitated. Books are the last thing I want to give away. I donate money and clothing from times to times, but when it comes to books, they are just such a big part of who I am and how my past was constructed that I shuddered at the thought of giving them away.

The next morning, I asked the girl if she thought her friends like reading, and whether they had time for that kind of activity. Kids are busy with all kinds of family duties and domestic work there. They have school for 6 days, everyday from 7am to 5pm, and they take care of younger siblings or nieces/nephews, animals, cooking and cleaning for the girls and catching fish and finding bamboo for the boys. I could tell that her eyes lit up at the thought of having some books to read at home. They have a small "library" at school, which is open during lunch break for a few days a week when the "librarian" feels like doing her job, otherwise it is locked up, and there are only a few books and old newspapers anyway. No one has newspapers at home, TV is rare. They don't even have wired electricity yet. Most use small hydroelectric generators placed in a small stream, so the power is usually not high enough for operating a TV in the evening, when lighting a bulb is much more of a priority.

She said "yes" to my question. Then I asked her if I sent some books, would she be able to take care of them, lend out to other kids, and manage the whole thing. She said yes. I asked if her parents would mind if too many children come to their house and stay there all day long. I started thinking parents and teachers might complain that their children spend too much time reading and neglect other duties. The authorities might even involve, who are you and why are you giving these children the books, what type of books are there, blah blah blah. I was anxious that my colleagues would think I set out a bad example if I give such a special treatment to one village and not the other, which might create jealousy. They might be upset because I acted too good, which makes them not so good in the eyes of the villagers. I was worried about many things.

But she was too excited for me to disappoint her, once I had brought the possibility up. So I told her when I got home I would send her some books, and though they are for everyone, she will be responsible for maintaining them. I knew that moment she was happy, and other kids who heard the news were happy too.

However, when it was time to pack up the books, I almost regretted my decision. These are the books I bought with money I saved up little by little, and have cherished them for over the last 10 years. They are the witness of my growing up, I spent time reading them, thinking about them, and in turn was shaped by them. I put one book in and the other book out. It was like giving away my childhood and my teenager years. I still remember which books were bought on what occasions, where I bought them, or who gave them to me. I flipped through the pages, seeing humidity and dust leaving a faint press on the pages, and recalled how white and fresh they were when I first got them. Each book has a memory behind it. It wasn't just about buying a stack of paper, it was a meeting between us, me and my book, or a conversation. I am just a citizen in their world.

Then I thought of the children, of how much potential they have yet how little opportunities are given to them. Perhaps the books will stir something in their minds, like they did in mine. Perhaps they will be aware of the world outside their village, extend the boundaries of what they can dream, and grow more confident in what they are capable of. The books, left on my bookshelves, are a part of me, but going to them, they can be a part of many more childhood and teenage years. They have served me, it's time for them to go out and serve other young souls and minds.

Finally, I worked up the courage to close a luggage full of books, my most beloved friends and teachers. On my way to the bus terminal where I sent the luggage, I felt the weight on the motorbike, but also the hollowness in my heart. It was like giving away my very blood, and a lot of blood. No matter how much I kept consoling myself that these books are just paper in my home, because I am not very likely to read them again, but in the village they will once again be alive and have the power to open up imagination, which maybe they much prefer than getting old and dusted on my shelf, I still felt cracked. It was like saying goodbye to, not a friend, but myself.

"I am giving what I love to those people I love". The thought came to my mind. Emptiness swallowed me as the luggage disappear underneath the bus. A raindrop kissed on my lip. I drove home alone, hoping that the books will be to the children what they have been to me.

1. Hôm nay tớ sẽ kể cho các bạn nghe câu chuyện "Sự tích cái máy rung" (tức là cái vibrator, dụng cụ để các chị em tự đáp ứng nhu cầu sinh lý của bản thân).

Chuyện là thế này, ở nước Anh thời kì Victorian, phụ nữ, nhất là phụ nữ giới thượng lưu và trung lưu, phải tuân theo rất nhiều phép tắc và lễ nghi. Họ phải luôn giữ hình ảnh là một cô gái đoan trang, hiền thục, đứng đắn, khi có chồng rồi thì phải nghiêm nghị, chỉnh tề. Họ không được nói những từ như "đi vệ sinh, đi cầu, đi tiểu" hay các từ chỉ bộ phận sinh dục trước mặt người khác. Họ không được tự do yêu đương, phải lấy chồng theo sự sắp xếp của bố mẹ. Nhưng những ông chồng sau khi đã lấy vợ cũng chỉ coi vợ là máy đẻ và cai quản người hầu hay mặc váy đẹp đeo trang sức lộng lẫy để tiếp khách quý. Những người vợ đúng nghĩa không được tỏ ra ham thích tình dục, đòi hỏi lại càng không. Các ông mặc định niềm vui chỉ có thể tìm ở các khu nhà chứa, hoặc các bà tình nhân. Nhưng không phải bà thượng lưu ăn uống đầy đủ và nhàn rỗi nào cũng có tình nhân. Kết quả tất yếu là rất nhiều người phụ nữ ở thời kì này bị thiếu thốn cả tình cảm và tình dục.

Phụ nữ thời kì này còn nổi tiếng vì bị một loại bệnh gọi là hysteria, tức là dễ bị xúc động, hay bị ngất, mỗi lần như thế lại phải cho hít nước muối. Các bà các cô cũng hay lo âu bồn chồn một cách vô cớ, mất ngủ, khó tập trung, chán ăn. Các bác sĩ hay điều trị bệnh này bằng cách mát xa vùng xương chậu. Cứ hai tuần một lần các cô kéo nhau đến bác sĩ để được mát xa, sau đó về lại ổn ổn, hai tuần sau bắt đầu thấy bồn chồn thiếu thốn lại đến mát xa tiếp. Hồi đó khoa học giải phẫu chưa đủ phát triển để các bác sĩ nhận ra mình đang làm thay phận sự của các ông chồng, vì ai cũng nghĩ chỉ dùng tay bên ngoài thì không liên quan gì. Nhưng dần dần các bác sĩ tê tay vì có quá nhiều bà xếp hàng chờ đến lượt, một bác sĩ phát minh ra cái máy rung để các bà tự chữa bệnh ở nhà. Thế là dụng cụ thuần túy y học mà ngày nay chúng ta biết đến với tên "vibrator" ra đời.

2. Hết chuyện Tây nói sang chuyện Ta.

Đầu thế kỉ 20, thanh niên lúc bấy giờ không có internet để kết nối với thế giới, nhưng trải qua một biến chuyển xã hội to lớn không kém gì các bạn trẻ chu du khắp thiên hạ đầu thế kỉ 21 này. Đang từ phương Đông búi tó củ hành, bỗng nhiên một thế hệ được dạy tiếng Pháp, được tiếp cận với các ý thức hệ của phương Tây, được đọc những trang tiểu thuyết diễm tinh và được khuyến khích nghĩ về "cái tôi", về "cá nhân", về "quyền con người", về "dân chủ". Từ một xã hội cộng đồng, làng quê quanh đời chỉ có từng ấy việc phải lo phải nghĩ, Việt Nam được thổi một luồng gió của xã hội đề cao cá nhân, đô thị, nơi mà chẳng ai phải nghe ai, và ai cũng có quyền cho mình là đúng. Những người trí thức có cội rễ phương Đông nhưng háo hức tiếp nhận phương Tây ấy, tự nguyện hoặc bị cuốn theo, tách mình khỏi cộng đồng, khỏi những giá trị hàng ngàn năm không ai thắc mắc, để đi tìm "cái tôi", tìm những điều mới mẻ mơ hồ nhưng chắc chắn rất kì thú ông cha họ chưa từng biết đến.

Nhưng khi tách ra như thế họ lại thấy bối rối và lạc lõng. Một bên là những điều đã cũ không còn hợp với thời thế, một bên là những điều quá mới vẫn chưa ngấm được vào thân. Họ học tiếng Pháp nhưng viết báo viết thơ bằng tiếng Việt. Họ bài Nho, nhưng vẫn không gột rửa cảm giác tự ti về thân phận thuộc địa trước Pháp. Họ ngưỡng mộ sự hiện đại của châu Âu, nhưng đồng thời vẫn không quên được mình da vàng mũi tẹt. Và họ cô đơn đến cùng cực.

3. Giữa các phụ nữ Anh thời Trung Đại dùng máy rung để tự chữa các triệu chứng sinh lý do bị thiếu hụt tình dục và các trí thức thành thị (đàn ông) của Việt Nam thời Cận Đại dùng thơ Mới để giải tỏa các bí bách tinh thần có gì giống nhau?

Người Pháp có một cụm từ "La petite mort". Người Anh dịch là "the little death", còn Xuân Diệu dùng trong câu thơ nổi tiếng "Yêu là chết ở trong lòng một ít" của mình.

Có điều, "cái chết nhỏ" của người Anh là từ để chỉ cảm giác cực khoái. "Sướng muốn chết đi được", có thể hiểu nôm na như thế. Họ nói về cảm giác như ngất đi, như lịm đi, như một đi một chút gì rất vật chất, một phần sự sống trong cái khoảnh khắc thăng hoa mà Dan Brown đã miêu tả trong Mật mã Davinci là vượt qua cả ranh giới của thần linh và con người, lúc mà người ta thấy bản thể tan ra và hòa vào cõi vô định.

Còn "chết một ít" của Xuân Diệu là để tả một cảm xúc của tâm hồn. Khi cá nhân bị tách ra khỏi cộng đồng, có lẽ chỉ có tình yêu đôi lứa mới có thể khiến anh ta cảm thấy mình được hòa hợp với một con người khác, và dịu bớt sự cô đơn. Cái chết trong lòng của Xuân Diệu là cái chết hoàn toàn phi vật chất, có thể là khi người ta thật lòng yêu, họ cảm thấy cái tôi của mình nhỏ đi một chút, mất đi một góc của cá nhân, để hài hòa được với một cái cá nhân khác. Đó là mất mát, tôi gọt bớt tự tôn của mình đi một chút để lòng em hòa cùng.

4. Cùng một cụm từ mà hai giới của hai văn hóa ở hai thời điểm khác nhau đã dùng và hiểu theo hai cách hoàn toàn trái ngược nhau. Một là cảm giác sinh lý, một là cảm giác tâm hồn. Nhưng họ vẫn giống nhau ở một điểm. Họ đều dùng cái chết để miêu tả niềm vui sướng của cuộc sống mà họ thèm khát vô cùng nhưng lại thiếu thốn vô cùng.

Tham khảo:
http://podcasts.howstuffworks.com/hsw/podcasts/smnty/2011-02-21-smnty-buzz-vibrators.mp3
http://vienvanhoc.org.vn/news/lichsuvanhoc/1042/tam-thai-tri-thuc-thoi-tho-moi-truong-hop-xuan-dieu-va-huy-can.aspx
http://en.wikipedia.org/wiki/La_petite_mort

Đối diện nhà tôi là một hàng bánh cuốn trứng, không biết có từ bao giờ. Chỉ nhớ là hồi tôi ba tuổi, mỗi sáng trước khi đi học mẫu giáo mẹ hay dắt tay sang đường và hỏi "hôm nay con muốn ăn gì?". Ngày đó lựa chọn ăn sáng rất phong phú, và cũng rất rẻ. Xôi thì có xôi lạc, xôi dừa, xôi ngô, xôi xéo, phở cũng có phở gà, phở bò, bún lại có bún riêu, bún ốc, bún mọc, bún thang. Vậy mà có lần trong ba tháng liền, sáng nào câu trả lời của tôi cũng chỉ là "con ăn bánh cuốn trứng".