Somewhere I belong

Hôm nay mình đi dịch ở một thành phố bên cạnh, nhỏ xíu, tên là Woodstock. Thường thì khi có yêu cầu đi xa, mình thường không đi được vì không có xe, nhưng lần này vì bên thuê sẵn sàng trả tiền đi lại nên mình nhận. Họ sẵn sàng trả tiền taxi, tra trên mạng thì sẽ lên tới $135 một chiều. Bên thuê là một tổ chức chính phủ chuyên làm việc liên quan đến trẻ em (nhà nào bị nghi ngờ đánh con thì họ sẽ đến gõ cửa điều tra, và can thiệp nếu cần). Mình nghĩ bụng, thật không nên lãng phí tiền của nhà nước nếu có thể tiết kiệm, dù sao cũng là tiền thuế của dân đóng vào. Nên làm việc tử tế nếu có thể, mình tự nhủ. Chắc vì thế mà ở nhà hay bị mọi người phàn nàn là quá nguyên tắc và cứng nhắc, đôi khi gàn dở.

Từ khi phát hiện ra có mục rideshare trên kijiji, mình muốn tận dụng triệt để, nên post một cái quảng cáo cần tìm người chở từ London đến Woodstock rồi lại trở về. Suốt từ tối đến chiều hôm qua mình nhắn tin qua lại với một người liên hệ sau khi mình đăng ads, nhưng càng về sau càng thấy quái gở và cảm giác bất an. Tin nhắn cuối cùng của lão, mình bảo cho biển số xe để đưa cho chồng, thì lão nhắn lại ỡm ờ "I guess that rules out the bj". Lúc đó mình mới bàng hoàng nhận ra, bj là blowjob, vội vã bảo hủy luôn. Hú hồn, suýt nữa rơi vào tay yêu râu xanh.

Thế thì đành đi xe buýt. Đi xe buýt thì an toàn, nhưng chờ đợi mỏi mòn. Ra khỏi nhà từ lúc trời còn tối om, 7h sáng sương khói mù mịt, toàn bộ buổi họp cần dịch chỉ kéo dài có một tiếng, nhưng gần 4h chiều mới về đến nhà. Mình dịch cho một chị bị ai đó báo cáo là đánh con, đến đấy để trình bày, khóc lóc tùm lum vì sự oan ức. Nhưng điều buồn cười là, nhà đấy (bao gồm mẹ của thằng bé, khoảng hơn 30 tuổi, dì của chị đó, tức là bà trẻ của thằng bé, và bà ngoại của thằng bé), cứ bảo mình "về Việt Nam làm gì, ở lại đây đi chạy bàn, lo được luật sư hết. Về Việt Nam bon chen, bụi bặm lắm". Họ tỏ ra rất sốt sắng với việc kí giấy để mình đi chạy bàn tại nhà hàng ở bà dì. Người ta thường đoán già đoán non về du học sinh từ Việt Nam sang. Một là đi theo diện nhà nước, hai là con nhà giàu. Dĩ nhiên mình chẳng thuộc diện nào trong hai diện đó. Và càng không phải mình về vì đã có bố mẹ trong nhà nước dọn đường sẵn, hay là về cho sướng vì bố mẹ giàu. Ba người phụ nữ rất sốt sắng, vồn vập, kể cũng ấm lòng khi liên tục được khen là "nhanh nhẹn lắm", "ngoan lắm", "trông mặt thông minh lắm", và khi chia tay rồi, chị và mẹ chị vẫn tiếp tục ngoái lại lo lắng mình bị lạnh. Ánh mắt dõi theo và cái quay đầu rất tình người và rất chân thành.

Và bọc 6 hộp vitamin prenatal to tổ chảng đã về. Mình vẫn trù trừ chưa biết khi nào sẽ bắt đầu uống, nhưng nhìn thấy một đống lù lù như thế, cảm giác về việc chửa đẻ trở nên cụ thể hơn. Khởi đầu cho "dự án" lớn nhất và chắc là dài hơi nhất, tốn kém nhất đời của mình. Mình vẫn chưa thấy sẵn sàng lắm. Thật sự thì vẫn còn quá nhiều thứ muốn làm. Nói chuyện với một vài người, mình cảm thấy rất hào hứng để bắt đầu cuộc sống ở Việt Nam, đã có những manh nha công việc và những nơi muốn mình đầu quân, mà mình cũng yêu quý và ngưỡng mộ những người mình sẽ làm việc cùng. Mình vẫn cảm thấy việc sinh con là một cam kết kinh khủng về thời gian mà mình muốn trì hoãn. Mình còn muốn đi một chuyến châu Âu. Nhưng sang năm đã 27 rồi, cũng cảm thấy không công bằng với đứa con tương lai nếu mình trì hoãn cho đến khi cơ thể mình không ở điều kiện lý tưởng để sinh con nữa.

Một trong những việc mình muốn làm trong năm tới (trong vô số những đầu việc chi chít) là tập viết mỗi ngày. Cũng chẳng phải viết sách hay viết bài gì to tát, chỉ là như viết nhật kí thôi. Từ hồi có bạn chồng sống cùng, sức khỏe tinh thần của mình khá hơn nhiều, nhưng việc lúc nào cũng có người để nói khiến nhu cầu viết của mình giảm đi. Nhiều khi chỉ xa nhau có mấy phút, mình đi tắm, trong đầu đã nghĩ ra đủ thứ để kể với bạn ý, đến nỗi vừa ra khỏi phòng tắm đã phải nói một lèo hết các ý cho khỏi quên. Ở một mình thì thôi thúc viết mạnh hơn, vì viết cũng là một hình thức giao tiếp. Một phần vì lười và thiếu ý chí, một phần vì đã có chỗ để trút suy nghĩ, nên lâu lắm mình không viết lách gì. Hi vọng thời gian tới sẽ cố gắng được mỗi ngày viết một chút. Lại nhớ cái thời trước khi mình có máy tính và Internet, mải miết viết nhật kí có khi đến 3 tiếng mới ngẩng đầu nhìn đồng hồ, thì vai và cổ đau ê ẩm vì ngồi một tư thế quá lâu. Thời oanh liệt đó nay còn đâu?

Sáng thứ 7, ngoài trời xám xịt, ở nhà một mình vì chồng đi làm từ sớm, ngó qua cửa kính thấy cây gió vần vũ, mình thì nhiều việc quá đâm nản, mở nhạc không lời lên nghe và bấy lâu nay thấy bứt dứt vì không viết gì, nên giở blog ra viết để không phải làm việc, vừa xả những suy nghĩ rối tung rối bù đã bấy lâu nay xếp xó.

Cách đây hơn một tháng, vào ngày sinh nhật tròn 26 tuổi, mình đã rất hoang mang. Trước đấy khoảng 2 tuần, vừa đứng vặn vẹo vừa bảo chồng, ôi em sắp 25 tuổi rồi đấy, và chồng mắt dán vào máy tính, tay lia chuột chiu chíu, lơ đãng trả lời "Còn anh thì sắp 30". Sau mấy giây ngẫm nghĩ, anh ý hơn mình 3 tuổi, ủa, vậy là mình sắp 27 mới đúng, tự nhiên giật đánh thót. Trong tâm tưởng vẫn chưa tiêu hóa được cái suy nghĩ rằng mình đã 27 tuổi. Mình không phải tuýp sợ già, muốn níu kéo tuổi trẻ, muốn suốt ngày lơ đãng với mây trời, làm thơ mỗi khi trời trở gió. Chỉ là, trong đầu mình, những người 27 tuổi là lớn lắm, khác lắm, có cuộc sống ở đâu đó xa tít, nên mình không thể tin được là mình đã đứng vào hàng ngũ của họ. Rồi nữa, sau khi thẩm thấu sự thật rằng mình sắp 27, chứ không phải 25, lại chột dạ phát nữa khi nhận ra điều đó có nghĩa là chỉ còn 3 năm nữa là cán mốc 30. Ba-mươi-tuổi, mà vẫn thấy chưa đâu vào đâu. Không hiểu những năm tháng tuổi 20 của mình đã bay đi đâu hết? Mình đã làm gì từ cái lúc bắt đầu chớm 20 đến giờ? Thế rồi, cái cảm giác mình đứng yên, ngơ ngác nhìn trong khi bạn bè và thế giới xung quanh sầm sập lao về phía trước lại trào lên, giống một cơn ợ chua báo hiệu lúc sắp nôn khi bị say xe, nó khiến mình chao đảo, nghi ngờ, và rất khó chịu.

Bình tĩnh hơn một chút và nhẩm đếm, thì từ 20 đến 22 còn trong trường đại học. Từ 25 đến 26 là học 2 năm thạc sĩ. Giữa khoảng 22 và 25 mình cũng làm được 2 chỗ full-time và vô số các dự án ngắn hạn, đi được kha khá nơi. Có khi phải tính thành công lớn nhất trong giai đoạn 5 năm lần 1, từ 20 đến 25, là lấy được tấm chồng. Và đến bây giờ, hơn 1 năm sau ngày đăng ký kết hôn và hơn 9 tháng kể từ ngày sống chung, mình thấy ngày càng hài lòng về quyết định to lớn này. Nghĩ thế, thấy được an ủi hơn một chút. Nhưng thỉnh thoảng, nói chuyện với một bạn, có chồng (bằng mình), lên làm quản lý (hơn mình), đã có 4 - 5 kinh nghiệm (thay vì một mớ hỗn độn nhưng thứ tủn mủn không thể nào nhét vừa một cái resume), rồi lại sắp có con (hơn đứt mình), cái cảm giác ợ chua lại trào lên. Rồi rất may, sau đó, khi nói chuyện với một bạn khác, và thổ lộ niềm day dứt rằng "sắp 30 rồi mà chưa có gì", bạn đó nói, cũng tùy vào mình định nghĩa thế nào là "có gì", và tùy vào nhóm người mình sẽ kết thân. Nghĩ như thế cũng thấy đỡ hơn, càng lớn lên càng thấy cái việc so sánh bản thân với người này người kia chỉ có hại chứ không có lợi. Chắc nó hình thành từ môi trường giáo dục không những xếp hạng, mà còn công bố rộng rãi sự xếp hạng đó, và lúc nào cũng thôi thúc sự cạnh tranh, nào là phong trào thi đua, nào là danh hiệu, xếp thưởng, chấm điểm. Mình đã rút ra kết luận rằng, với bạn bè mình thật sự quan tâm, chỉ cần biết bạn sống ổn, sống khỏe, sống có ích, vậy là được rồi. Lại nói về lương, về cấp bậc, về con cái, thì chỉ tổ thấy đuối. Mỗi người một con đường, quá khác nhau để mà so sánh, và càng so sánh thì càng thấy hoang mang.

Năm nay, có lẽ theme tâm trạng là hoang mang. Mình sống phần lớn thời gian trong năm không biết đến cuối năm mình sẽ ở đâu, làm gì, tương lai phía trước ra sao, và thật đau đầu khi phải cộng thêm một người nữa vào những toan tính của mình. Trước khi đưa ra quyết định sẽ lấy nhau, mình trình bày những khả năng sẽ xảy ra, bạn chồng (lúc đó là người yêu), thở dài (và thêm icon mặt buồn), "sao nghe mờ mịt quá vậy". Bản thân mình cũng thấy mờ mịt, nếu chuyện này xảy ra thì sẽ ở đây, nếu chuyện đó xảy ra thì sẽ ở kia. Một chuỗi "nếu" lằng nhằng ngoắc vào nhau, cái này kéo theo cái kia. Mình trả lời bạn ý là, "đúng là tương lai của em rất mờ mịt, nhưng anh có sẵn sàng cùng xây dựng cái mờ mịt đó với em không?". Nghĩ lại thì chắc là mình cầu hôn bạn ý, vì mình là người đưa ra ý tưởng, có khi chúng ta nên lấy nhau, và hỏi bạn ý câu chốt hạ trên kia. Câu trả lời của bạn ý, cũng rất epic, là "anh không cam đoan là anh sẽ giàu có, nhưng anh chắc chắn sẽ yêu vợ thương con." Ồ zê, đoạn kết như thế nào thì các bạn đã biết.

Quay trở lại với theme hoang mang, ngày xưa mình nghĩ chỉ có bọn mới học xong đại học mới hoang mang, bây giờ nhận ra sự hoang mang có thể đến bất cứ tuổi nào. Cái mờ mịt trong tương lai của mình đến từ việc có quá nhiều sự lựa chọn, chứ không phải là thiếu sự lựa chọn. Dạo này mình hay nghĩ, ở thời đại này, có cái gì là không thể lựa chọn? Quốc tịch, nơi ở, tên họ, giới tính, dĩ nhiên cha mẹ đẻ ra thì không khác được, nhưng người ta vẫn có thể thay đổi thông tin được ghi trên giấy tờ về người được coi là "cha mẹ". Có cái gì là đứng yên và vĩnh viễn, để người ta tự hào mà chỉ vào đó rằng, đây là tôi, tôi là đây, không thể khác được? Mình có sự lựa chọn có thể ở Canada hay quay lại Việt Nam, và mình vật lộn với câu hỏi đó chắc cũng gần chục năm rồi (ôi, mẹ ơi, đã gần chục năm), mỗi lúc những lý do đưa ra để ở hay về lại khác nhau một tí. Có nhiều lựa chọn thì dẫn đến hoang mang, bất ổn, đến mờ mịt. Mình đã đến một giai đoạn trong cuộc đời mà những quyết định lớn cần được đưa ra. Lấy chồng là quyết định lớn đầu tiên, kéo theo sau là những quyết định lớn như sinh con, mua nhà, và những ràng buộc vào một nơi chốn, sau mỗi sự kiện đó, sẽ lớn thêm. Nếu sinh con ở Việt Nam thì sẽ có ông bà hỗ trợ, nhưng hệ thống y tế không tốt, lại còn sợ không được tiêm đủ liều vắc xin, hoặc bị tiêm thuốc giả. Nếu sinh con ở Canada, việc không có người trông nghĩa là mình sẽ không đi làm được trong ít nhất 2 năm, và điều đó nghĩa là 30 kéo đến trong khi ta ôm con, giắt lưng cái bằng thạc sĩ, nhưng chẳng có kinh nghiệm đi làm gì để ghi resume.

Nhưng mà, chẳng phải mình đã rất sợ, thậm chí coi thường, sự ổn định và nhàm chán của một cuộc sống biết trước hay sao? Trong những giờ phút đau đầu vì suy tính, mệt mỏi vì hàng đống khả năng, nếu như này, nếu như kia, có một giọng nói mỉa mai cất lên trong đầu, chẳng phải đây chính là thứ mình muốn hay sao? Một cuộc sống không biết trước trong vài năm tới mình sẽ ở đâu, làm gì, ngập tràn thay đổi. Những người nắm lấy quyền tự thiết kế cuộc sống của họ, và đủ may mắn để được trao cho những cơ hội làm điều ấy, thì chắc chắn sẽ có những giây phút mệt mỏi như vậy. Người đi đường không có nhiều dấu chân, tất sẽ bị gai đâm tứa máu.

Cũng may, rất may, là mình có bạn đồng hành. Trước khi bắt đầu sống chung, nỗi lo lớn nhất của mình là mình sẽ thấy mệt và thiếu tự do khi phải chia sẻ không gian sống với một người khác. Mình tự coi bản thân là một đứa siêu introvert, mỗi ngày cần có vài giờ ở một mình, những lần phải ở với một nhóm người, thường đến khoảng giờ thứ 6 là mình không thể chịu nổi, cần phải rời đi ngay. Có lần đi du lịch với một người bạn, sau khoảng 2 tuần ăn chung ngủ chung, mình đã phát ớn lên việc nhìn mặt bạn đó, và rút ngắn chuyến đi bớt 2 ngày cuối để giải thoát cho bản thân. Mình có phòng riêng từ bé, và lúc bắt đầu đi học đại học lại ở một mình hầu như cả ngày, quanh năm suốt tháng. Sẽ thế nào nếu mình thấy ngột ngạt, mắc kẹt, muốn ở một mình, nhưng người kia không có chỗ nào để đi, và mình cũng không có chỗ nào để trốn?

Rất may, rất rất may, nỗi sợ này không thành hiện thực. Tính đến thời điểm này, chưa có lúc nào mình cảm thấy việc ở chung với chồng khiến mình mệt mỏi. Như người ta vẫn nói, hai người bạn đời cần thấy thoải mái khi ở bên nhau, kể cả trong yên lặng. Hai đứa có khi nằm nói chuyện với nhau đến mấy tiếng liền trên giường, nhưng thường thường là ngồi cả buổi tối, mỗi đứa ôm một cái máy tính, thỉnh thoảng đọc được cái gì hay lại chạy sang máy của nhau xem, hoặc gửi link qua viber. Thỉnh thoảng mình vẫn thấy kinh ngạc với việc mình phải nằm chung giường với một người đàn ông. Thời gian đầu, vốn quen ngủ một mình, mình rất dễ bị thức giấc, mà thức dậy rồi thì khó ngủ lại, nên sinh ra cáu bẳn, quát tháo, đập đồ, đá tường, thậm chí đấm cả người làm mình thức giấc. Rất may, lại rất may, sau một thời gian ngắn thì cơ thể mình tự thích nghi, và giờ không dễ thức giấc như thế nữa.

Nỗi sợ thứ hai trước khi chồng sang ở cùng là mình lo khi bạn ý sang đây sẽ không thích nghi được, sẽ buồn bã, cô đơn, cảm giác phụ thuộc vào mình, suy từ kinh nghiệm xương máu mà ra. Nhưng có lẽ mình là đứa thích nghi chậm nhất và khổ sở nhất trên đời, vì bạn chồng khỏe re, chẳng thấy kêu ca gì, thậm chí còn thích Canada và muốn sống ở đây hơn cả mình. Có thể vì khi sang đây, bạn ý đã nhiều tuổi, hoặc có thể vì đã có mình ở đây trước, chứ không như mình ngày xưa phải tự thân vật lộn với đủ mọi thay đổi, trong khi còn non choẹt xanh mướt. Hoặc cũng có thể đơn giản vì bản chất bạn ý thích nghi tốt hơn. Thời gian đầu có một số mâu thuẫn, cái to cái nhỏ. Hai tháng sau khi đến đây, mọi thứ giấy tờ thủ tục đã xong xuôi, mình tìm lớp tiếng Anh miễn phí cho bạn ý tham gia, đăng ký với trung tâm giới thiệu việc làm để được tập huấn, giúp đỡ, hướng dẫn bạn ý những cái cơ bản như đi xe buýt, tình hình xin việc không khả quan hơn. Mình cũng không hi vọng nhiều ngay từ đầu, vì bạn ý không có bằng cấp hay kinh nghiệm gì ở Canada, lại không phải là dân kỹ thuật hay kỹ sư gì cho cam. Lúc đầu xin làm người đưa báo, công việc dành cho các em nhỏ cấp 2 cấp 3 kiếm tiền tiêu vặt. Mùa đông lạnh căm căm, gió tuyết thổi vù vù, bạn ý cho đống báo và tờ rơi quảng cáo vào va li, lặc lè kéo trên đường, mà tiền không được bao nhiêu. Đến khoảng tháng thứ 3 thứ 4 thì mình sốt ruột thực sự, vì những gợi ý đi xin việc ở siêu thị, nhà hàng, nhà máy, tóm lại là công việc chân tay, bạn ý đều ậm ừ bỏ qua. Có những lúc mình đã nghi ngờ, không hiểu bạn ý ngại làm việc chân tay, cho rằng việc đó dưới tầm, hay là mình đã lấy phải một ông phỗng lười biếng? Cuối cùng, sau một lần cãi nhau to, chàng đã chịu đi xin việc ở một hàng ăn của người Việt.

Nỗi sợ thứ ba của mình là công việc nhà sẽ không chia đều. Thời kỳ đầu, mình khăng khăng rằng mọi việc phải được cưa đôi, hoặc cùng làm (như đi chợ, nấu cơm), hoặc nếu mình nấu cơm thì bạn ý phải rửa bát. Việc này cũng là nguồn gốc của khá nhiều mâu thuẫn. Nhiều khi, mâu thuẫn đơn giản bắt nguồn từ sự khác biệt trong chuẩn mực. Mình thấy nhà đã bẩn và cần quét, bạn ý thấy như vậy là sạch. Mình thấy rác đã nhiều và cần đổ, bạn ý thấy chưa có gì phải nhặng xị lên, để vài hôm nữa đổ luôn một thể. Mình đau đầu nghĩ ra hệ thống phân công, chấm công, dán lên tủ lạnh, để thể hiện rõ ai làm gì, trong khi bức xúc nghĩ rằng mình đã làm nhiều việc nhà hơn bạn ý, không công bằng. Mình lên mạng đọc các cách để chồng làm nhiều việc nhà hơn. Mình hỏi các bậc tiền bối, nhưng phần lớn các chị và các bạn gái ở Việt Nam không có nhu cầu chia 50 - 50 việc nhà với chồng, nên chẳng có ai cho mình lời khuyên nào chính đáng. Mâu thuẫn nho nhỏ thỉnh thoảng lại nổ ra, có những lần đáng lẽ cả hai cùng nấu cơm, nhưng mình đã vào bếp được hơn 10 phút mà bạn ý vẫn ngồi ôm máy tính, mình bèn dừng nấu và mặc kệ, ai làm cho người đấy ăn. Hoặc có lần, mình đề nghị làm món gì bạn ý cũng chê, nên mình quyết định không nấu nữa, yêu cầu bạn ý quyết định sẽ làm món gì với số nguyên liệu trong tủ lạnh. Bạn ý không chịu quyết định, thế là mình lại áp dụng chế độ ai làm người đấy ăn, được khoảng 3 - 4 bữa gì đó thì bạn ý chịu không nổi, ăn toàn cơm rang với mì gói, nên lại bình thường.

Thật ra, bản thân mình dần dần thay đổi cách tiếp cận. Thay vì khăng khăng rằng mọi thứ phải chia đều, mình nhận ra có nhiều việc bạn ý hay làm hơn, và có nhiều việc mình hay làm hơn. Ví dụ như khi đi chợ thì bạn ý xách túi nặng, hoặc bạn ý chuyên bổ dưa hấu, và chuyên đổ rác. Nhưng mình vẫn cố gắng để bạn ý biết làm tất cả mọi việc, để không có lý do là anh không làm vì anh không biết làm. Nhưng mình đã dần chấp nhận rằng trong tư tưởng của bạn ý, việc nấu ăn là bạn ý chỉ làm phụ, còn người quyết định ăn gì, làm món gì vẫn là mình. Và mâu thuẫn còn đến từ việc, nhà anh làm món này là phải cho nguyên liệu này, nhà em không làm như thế. Chỉ có hai người sống với nhau mà còn mất bao nhiêu thời gian mới dung hòa được, nếu phải sống cùng nhà chồng, chắc mình chỉ có ngậm đắng nuốt cay mà làm theo tiêu chuẩn và thói quen của "nhà anh".

Cuộc chiến về việc nhà thì vẫn còn tiếp tục dài dài. Được cái, hai đứa ngày càng thân nhau, chẳng bao giờ phải dấu giếm điều gì.

1. This time last year, I set foot on Canada again, much sooner than I expected. Actually, when I left this country at the end of my university career, I did not have any faint desire to come back here. It's not that I don't like the country, I've never lived in another country to compare or to appreciate it. Anyhow, another year in Canada has passed by. I find myself 25 and have made some very important decisions in my life, also very unexpectedly.

2. I got married in July. By May, I spent weeks in front of my laptop from the moment I woke up to bedtime, reading everything I could find about the East Sea conflict. I went to the library and checked out a pile of books about Vietnam. The more I read, the more anxious I became. In early June, I spent a week wandering alone in Toronto. The city was so vibrant, lively and reminded me why I prefer living in a big city. A moment stuck in my memory in particular was when I emerged from a subway tunnel. As I opened the heavy glass door, piercing sunlight, loud music and the vibe of an urban crowd surrounding some street hip hop dancers swept over me. It was almost as though I was a character in a movie. I could totally hear some background music in my ears, as that character looked up to the sun, grinned and eagerly began a new life in a new city. And when I sat alone by the Great Lake, watching a couple playing with their dog on vast green grass, the guy said "go to your mommy", and they laughed and laughed as a summer breeze caressed my hair, I thought to myself, I wanted my child to have a green space to grow up on like this. When I talked to the Chinese-Vietnamese-Canadian hairdresser, who did not really expected me a show up at her much deserted hair spa in the heart of Chinatown, I was pulled to her story, and many stories I knew I could find in this city.

So the fear of an imminent war, irrational as it might be, but which brought tears to my eyes so many times as my motherland struggled, heightened with conflict, with ambivalent political leaders who first and foremost want to keep their seats, either by pleasing the big brother, or by pleasing the mass, whatever works at a particular moment. As my friend and her boyfriend took me along in their car for a grocery shopping trip, I listened to them chat about what restaurant to go for the weekend, and I was wondering about whether my brother would be conscripted if a war ever broke out. I feared for my family's safety, and my friends were all concerned about which good dishes to pick. That feeling was so bitter.

These two factors lead me to a decision I had never contemplated before that point. Just in April, I was still so certain that I would go home after graduation. Then, somewhere in June, I decided that I would try to look for a job in Canada, and even settle here. That decision led me to another, which is quite a headache. If I stay here longer than 2 years, I need to think whether I still want to be with the man I have been in a relationship with in the last 3 years. If not, it is time to break up, and look for someone else. After much thought, I decided we are good for each other, and I can see in him a determination to make it work. That's more important, I realize. Personalities can change, but you need commitment. As long as the two people are stubborn enough to pursue the relationship, they should be fine.

My plan changed a number of times, as I devoured all the immigration policies, programs and regulations I could find on the Internet. I went to workshops, saw a consultant, sought legal advice. Then I stumbled upon a program that allows spouses of international students to apply for an open work permit. The first plan was that I would finish my studies, find a job, then apply for permanent residence cards for both of us, which would take at least 3 more years if things go smoothly. When I knew about that program, the choice I had to make is to get married now and face lots of financial troubles because I am still in school and he won't have a job for who knows how long; or to continue my single life for another 3 years. I opted for the first one, after much consideration.

There was no proposal. Basically, I told him my thoughts, and he said, "it sounds so uncertain, what will I do there?" - "I don't know" I answered "But life is all about the unknown, isn't it? I don't like living a prescheduled life, when you know exactly when you will do what with whom, so are you willing to dive into the uncertainty and shape our future with me?". Then the deal was sealed.

I announced the decision to my mother, who transmitted the news to the rest of my family. He told his mother. While I tried to squeeze out a 30 page proposal for my thesis and completed the painfully detailed ethic protocol for my research, he took his mother to my house to "do the talk". As soon as my proposal was approved, I booked a ticket home. The morning he was supposed to take me to his house and pray at the altar, I wore a T-shirt and a baggy pair of knee-length pants. Not like other brides who would wear tons of make-up and surrounded by many people, I was so amused at myself and the situation. I waited for him to come from his house, pick me up, take me back, we prayed (I didn't really know what to pray actually), and then the two of us, free from work and constraint, went out for pho and fruit shake, while every one else was in their office at that time. I prefer that to the traditional ceremony, so carefree and trouble-free. It took us 2 weeks between the People's Committee of my ward and his ward to bring home a marriage certificate. It sounds like we were awarded a certificate for a coursework. After all, I used so much brainpower and decision making energy during that process.

Then we did a lot more paper work for his application for a work permit to come to Canada. After much waiting, hoping, and lots of luck, I supposed, the application was approved, and he will be here this Sunday. Woo hoo! Finally I will have my own home (which costs me double the rent Im paying right now), and I already daydream about how I will decorate it with many plants. Sadly, my childhood dream of having a dog will not come true yet. I can't afford to keep a dog right now, plus Im not sure where I will be after next August, so I don't want to get a dog and give it away too soon.

3. Second, I started investing in preparing for a life here. Lots of money for a driver license test, interpreter training courses and certificates and of course equipment (I bought a wrong microphone the first time, which doesn't help at all considering my financial situation).

It has been a good year job-wise, especially since September. I started working as a freelancer for one multi-national translation company, which is compared to a Walmart in the industry translation. It is nice to feel that Im a part of such a global entity. I would get job offers coming from different time zones, Japan, Hongkong, US, Canada, UK, Spain, so I frequently missed them because the emails came when I was still asleep. I got to translate some very important government documents, which I am pretty proud of. Other than that, I also started working as a telephonic interpreter for a US company. I think I like this job more and more each day. Although I receive lots of calls from social workers who help Vietnamese speakers to fill out medical benefit applications, i.e. most of calls are repetitive, from times to times I interpret in quite special situations. For example, one time my client is a female elderly who was kicked out of her daughter's house. She was crying while she spoke. Another time I interpreted for a couple who just flew from Vietnam to the US because their daughter who is studying at a university got a major car accident. The mother was crying throughout the whole call. I dreaded medical calls though, one time the doctor asked his client with breast cancer whether she wanted him to remove the ulcer, or the whole breast. She sounded very indecisive, changing her mind one moment to the next. The whole time I was thinking, if she woke up from her surgery, found out the doctor had cut the wrong portion, blamed me to have misinterpreted her, I might go to jail. But I do enjoying talking to different people, listening to their voices, imagining their faces, and getting lifted out of my room and being a part of their stories, even for a brief moment.

The pay is good, especially considering that I don't have to go anywhere, and I found ways to obtain a Google number, so I basically don't have to pay anything. It just sucks that I need to be at my laptop when they call, otherwise, even if I might be in the bathroom for two minutes, I miss a call which might last half an hour. Naturally for days that Im on campus, I miss lots of calls, and I hate that tingling guilt that I miss lots of chances to make money. Nevertheless, these two companies provide me a more or less stable sources of income, but not a very significant amount.

In addition, I am also on call for one company in India. They would send me medical receipts from American patients who received treatment in hospitals in Vietnam and want to claim their international insurance; and probably another dozen companies with occasional projects. The (very costly) interpreter certificate I got in Canada brought me in contact with a few local agencies, and I have done a few face-to-face interpreting assignments for them. But it is such a pain to move around by bus, especially because I don't know where I need to be for all the locations. One time I had to get up by 6am, leave the house at 6.30, took 2 buses and walked almost 3km to be in a local public school at 7.45. I was so worried that I would be late, but then the client (a mother) did not show up until almost the last minute, and the teacher started teaching (at 8.15) so she just told me to repeat what she said to the mother.

4. I continue to be a TA this semester. Now that I have gained some experiences, accumulated some thoughts and reflections, and attended probably a dozen of workshops offered by the Teaching Support Center at my university, I was given a marking-only TA. It was not fun at all, reading hundreds of pages of bad writing, getting amazed and then frustrated by how little students learn and how confused they are, and being pressured to finish that dreadful task fast. Not to mention the angry students who got upset with their marks and very disrespectfully complained that they didn't get enough instructions (which had nothing to do with me anyway). One student in particular came to see me, yet every time I answered her questions, she responded with "I don't understand". It didn't take long for me to realize that she didn't really want help. All she wanted was for me to tell her the correct answers, so she could write them down and get good marks. She refused to think critically, because whenever I offered some feedback, she reacted with frustration. She said "everything I do, you say it is not good, so I don't know what to do.". She stayed in my office for an hour straight, and at the end, I was so tired and annoyed, especially with her raised voice, that I told her to come see her professor, because apparently, I was not helpful to her at all. Then, beyond my imagination, she said she doesn't have time to see the professor, as though she demanded that I gave her the answers right then and there. Oh, students!

And then the instructor was mad at me, really really mad at me once. She wrote that I made her sound like a liar, because I failed to finish the marking by the time I promised her. I was really embarrassed when I read her angry words in the email, but then I told myself, conflict is inevitable. I will just have to live with it. She was all sweet and nice before, but after that incident, she became much colder towards me, which, I realize, is fine as well.

It doesn't make much sense for the instructor to only give lectures, and for the TA to only do the marking. Especially when the instructor is boring, and students don't interact, she doesn't get any idea how much or little her students understand the materials. I, who read their papers, have a very good view of that, but I can't do anything to alter the materials or the lectures. One thing I learn after this semester is marking is not only for evaluating students, it is also for the instructor to know how well she is doing. By disrupting these two essential processes, learning is no longer as effective. I don't get to design the assignment, and the instructor doesn't get to see how bad her students (and by implication, her teaching) are.

5. And I started volunteering for a local non-profit organization as well. The 5 week training on sexual assaults and various related matters was fabulous. Except for the bus waiting and late night finish (sometimes I got home at 10.30), I enjoyed thoroughly every aspect of it. However, I can't become a crisis line volunteer, because I don't want to pay 45$ per month for an unlimited phone plan, and they don't accept my google number for concern over confidentiality (that Google will record the calls). So right now I just volunteer for infrequent requests. One time I babysat a one-year old boy while his mother was in counselling, and he pretty much cried the whole time. Next month I will volunteer to represent the organization at some high schools to talk with girls about sexual assaults. I was hoping that by volunteering with this organization, I could start penetrating the network of non-profit organizations in Canada, which is slowly happening. I still suck at networking, which is normal, but at least now I know a little bit more about the inside of non profits in Canada, much different from their counterparts in Vietnam, not in the least because they don't have all the international funding pouring in from outside the country.

6. All in all, I had a turbulent first 4 months because I was adjusting to life in Canada again, the second 4 months doing my field work, getting married, reading a lot of books about Vietnam, and the last 4 months feeling more comfortable here, and started some serious freelancing. Now my future is still very uncertain. I don't know where I will be this time next year. If I can't land a job here, I will go home, and will be happy to do so. I still find my life more interesting in Vietnam, but of course also more frustrating. It is very peaceful, stable, but isolated here. I haven't had much to write on Ke Chuyen since September, in fact, I haven't touched it at all.

And I will start my married life in just a few days. Having lived by myself for too long, I don't know how it will be like to share my life with another person. But I hope it will go well. Wish myself luck.

1. Đi xe đạp thì người ta sẽ dùng chân đạp và dùng tay lái, có thể cảm nhận đường xóc, đường dốc, đường trơn. Đi xe máy thì chân không cần đạp, nhưng vẫn phải dùng tay lái. Nếu xe đổ thì sẽ bị ngã. Đi ô tô thì cách xa đường, tay cũng không rẽ trái hay rẽ phải. Nếu xe có đâm vào người đi xe đạp, thì mình vẫn ngồi an toàn trong khoang lái. Đi máy bay thì thôi rồi, chẳng biết lái, cũng chẳng biết bên ngoài như nào. Nhưng máy bay lại di chuyển nhanh nhất, và theo thống kê là an toàn nhất.

Dĩ nhiên có đi bộ, là không dùng đến bánh xe - một trong những công nghệ cổ xưa và vĩ đại nhất của loài người, nhưng không tính.

Viết thư tay thì phải dùng tay để viết ra chữ. Nếu tay có mồ hôi, nếu có nước mắt rơi xuống, hay thích xịt nước hoa, người nhận sẽ biết được. Nói chuyện điện thoại thì không thể biết được đầu dây bên kia như thế nào, nếu gặp người giỏi điều khiển giọng nói. Viết email, hay chat bằng máy tính, không những chữ được viết ra bằng một động tác khác hẳn (gõ phím), mà còn có thể xóa đi trước khi thành hình. Câu chữ vì thế sẽ chỉn chu hơn, ít sai chính tả hơn, và vì thế, người ta sẽ có nhiều cơ hội để tạo ra hình ảnh mình muốn người kia đón nhận hơn.

Dĩ nhiên có nói chuyện trực tiếp, tức là không dùng đến chữ viết - một trong những phát kiến khó hiểu và cũng vĩ đại nhất của loài người, nhưng không tính.

Công nghệ khiến cho việc di chuyển hay giao tiếp nhanh chóng và vượt khoảng cách xa hơn, nhưng cùng lúc cũng khiến người ta rời xa thực tại, rời xa chính mình hơn.

2. Con người hình như là một trong số những loài động vật hiếm hoi có thể have sex bốn mùa trong năm, không phải có thời kì động đực như các con vật sinh sản lưỡng tính khác. Trong khi các con khác, thì phần lớn thời gian sống con đực con cái chẳng liên quan gì đến nhau, và hầu như bình đẳng về khối lượng, cơ bắp, tốc độ, thậm chí cả độ hung hãn; chỉ khi nào đến mùa sinh sản mới làm nghĩa vụ tí xong lại thôi. Con người thì vì khả năng lúc nào cũng có thể, nên có lẽ vì thế mà bị ám ảnh về sex chăng? (cứ mở báo ra, thì hầu như báo nào chẳng có mục "Tình yêu và gia đình" hay "Chuyện yêu")

Con người hình như cũng là một trong những loài vật hiếm hoi có thể ăn cả rau lẫn thịt. Con duy nhất ngoài người mà làm được thế mà mình biết là con lợn, nhưng con lợn đã bị con người thuần hóa nuôi làm thịt. Người ta nói quá nhiều về việc phải có bữa ăn đủ dinh dưỡng, đủ chất (báo nào chẳng có bài về "Thực phẩm" hay mấy cái tương tự). Nhưng sự thật kì diệu là chúng ta có thể sống hoàn toàn chỉ dựa vào thịt (như một số bộ tộc ở vùng cực hoặc các nhóm dân du mục), hoặc hoàn toàn vào rau (như các nhà sư) quả là kì diệu.

Một giống vật có thể đẻ bất cứ lúc nào và ăn bất cứ cái gì, có lẽ đấy là lý do vì sao loài người lan tràn đến khắp mọi nơi trên trái đất và thống trị hành tinh.

3. Hôm gần ngày đi Canada, anh bảo
- Ơ tháng 8 có 31 ngày này (giọng hết sức hớn hở)
- Ờ thì sao, tháng 8 nào chẳng có 31 ngày (giọng kiểu "không hiểu có gì mà phải ầm ĩ")
- Có 31 ngày thì em sẽ ở đây lâu hơn, sẽ lâu phải xa em hơn (mình đi vào 2/9)
- Không biết nói gì

Lúc đấy, mình biết mình đã gặp được một người rất yêu mình.

Thế là mùa xuân cuối cùng cũng đến, loạng quạng tiến hai bước lại lùi một bước, cứ như trêu ngươi. Một hôm trời đã ấm, nắng đã vàng, gió đã mát chứ không còn lạnh, đi ngoài đường lòng vui phơi phới, thì hôm sau tuyết lại rơi, sáng ngủ dậy kéo rèm nhìn ra cửa sổ thấy mái nhà trắng xóa mà không tin vào mắt mình. Năm nay mọi người bảo mùa đông rất tồi tệ. Số mình đúng là may mà, quay trở lại Canada sau ba năm gặp ngay mùa đông dài lê thê và nhiệt độ xuống thấp mức kỉ lục. Ngày thứ hai đi học đã được nghỉ vì cộng cả gió và độ ẩm, nhiệt độ xuống tới gần âm bốn chục, tức là nếu láng báng ở ngoài mà không che chắn cho kĩ, chỉ sau năm phút là mảnh da hở sẽ bị đông cứng ngay.

Ở xứ lạnh, bước chuyển thời gian thật rõ rệt. Cuối tuần ngày đầu xuân, ngồi trong phòng mình thấy dưới đường có hai đứa trẻ chơi cầu lông, bên hiên nhà đối dêện có hai ông bà già tóc bạc lơ phơ bắc ghế ra ngoài ngồi sưởi nắng. Giống như mùa xuân mang sự sống trở lại. Những con người suốt cả mùa đông không biết trốn ở đâu, đến khi trời ấm lên bắt đầu kéo nhau ra ngoài. Người chạy thể dục, người dắt chó đi dạo, người đạp xe, người xách túi đi chợ, tự nhiên nhìn quanh cảm giác mình đang ở một thành phố, chứ không phải một ốc đảo trắng toát như bốn tháng vừa qua. Rồi cỏ và hoa. Tuyết tan được vài ngày, nắng ấm và những trận mưa xuân rất ngắn cũng đủ làm cỏ lên xanh rì. Hôm qua đi học về đã thấy những bụi hoa đầu tiên. Lần nào ở đây mùa xuân mình cũng cảm thấy sự sống gấp gáp của vạn vật. Nếu không mọc lên nhanh, đơm hoa nhanh, rồi nhanh nhanh chóng chóng kết quả, rồi vùi những hạt mầm đó vào đất, hoặc để những chú sóc tích trữ hạt về tổ, thì chẳng mấy chốc mùa thu sẽ lại tới, cây sẽ rụng sạch lá và thế là hết. Bây giờ đã gần cuối tháng 4, cây cối vẫn khẳng khiu đâm lên trời, chưa ra lá non, vậy mà cuối tháng 8 lá đã bắt đầu rụng, cuộc sinh tồn ngắn ngủi gấp gáp như chạy đua.

Mình trở lại với những ngày đi xe buýt, im lặng chờ đợi, im lặng ngồi trên ghế nhìn ra ngoài cửa sổ, rồi im lặng đi bộ về. Cuộc sống ở Canada, có lẽ ở cả các nước phương Tây khác, trật tự và đoán trước được đến từng phút. Như việc đi xe buýt chẳng hạn. Người ta luôn biết được một chuyến xe sẽ đến trạm lúc mấy giờ, đi từ bến này đến bến khác mất bao lâu, và chỉ muộn hoặc sớm năm phút cũng sẽ khiến nhiều người bị lỡ việc. Thời gian bị chẻ nhỏ ra. Con người không có kiểu vội vã gấp gáp ở các đô thị lớn, nhưng lúc nào cũng ý thức rất rõ về thời gian. Kể cả khi ngày dài đêm ngắn vào mùa hè, và đêm dài ngày ngắn vào mùa đông, người ta vẫn phải để ý kĩ bây giờ là mấy giờ.

Và mình cũng trở lại sự đơn độc, nhưng không đến nỗi quá khó chịu như ngày trước. Có thể vì mình đã lớn và đã quen với việc không cần bạn bè tíu tít, cũng có thể vì nhờ đã ở đây, nên cuộc sống nhanh chóng đi vào quỹ đạo của những thói quen, đến trường, về nhà, chứ không có nhiều khoảng trống do bỡ ngỡ. Thật ra ở một mình có cái hại, là ít tiếp xúc với người khác, dẫn đến hậu quả mà như một người bạn của mình nói "là mất phản xạ xã hội", nghĩa là những chuyện đơn giản ai cũng hiểu thì mình lại không nghĩ ra. Nhưng cũng có cái lợi, ví dụ như suy nghĩ được thông suốt hơn nhiều, có thời gian mà nghiền ngẫm. Mình cảm nhận những niềm vui nho nhỏ rõ nét hơn, như tiếng chim hót buổi sáng, hoặc một món ăn ngon mình nấu. Có thể nhiều người sẽ nghĩ là, vì không có gì vui nên mới vui nhỏ nhặt như thế. Cũng có thể, nhưng mình nghiêng về hướng đấy là hai kiểu vui khác nhau. Khi sống ở nhà, mình sẽ vui khi đi ra ngoài, ăn hàng, hoặc nghe được một buổi biểu diễn miễn phí hay. Ở đây thì thường là mình sẽ đi chợ, tự kì cạch tẩm ướp, và vì mình không bao giờ nấu theo công thức, nên trong khi nấu sẽ không biết trước hương vị thế nào. Kiểu đầu là thưởng thức cuộc sống, còn kiểu sau là trân trọng cuộc sống.

Nhưng không có cảm giác nhớ nhà. Mình thật sự chẳng nhớ gì cả, thỉnh thoảng có nghĩ đến một vài món ăn, cũng không đến nỗi thèm vật vã như ngày xưa. Nếu ai đó nói với mình vào tháng 9 năm 2007, khi mình mới đặt chân đến Canada, rằng sẽ có một lúc mình không thấy nhớ nhà, cũng không thấy gì cả, chắc mình sẽ rất nghi ngờ. Cũng không phải vì mình thích ở đây quá. Mình không ghét, nhưng cũng không yêu đương say đắm gì thành phố này. Nhiều đêm vẫn mơ hẹn bạn ở Hà Nội, rồi tỉnh dậy, nhìn quanh căn phòng và nhớ ra, mình không thể gặp bạn được. Mộng và thật cứ đan xen với nhau. Nhưng rồi cảm giác chới với khi mới tỉnh dậy đó cũng qua rất nhanh. Ừ thì không ở nhà, nhưng có vẻ điều đó cũng không khiến mình bận tâm nhiều nữa.

Sau 4 tháng, mình học được 2 lớp, làm trợ giảng 3 lớp, tham dự một số khóa tập huấn cho trợ giảng, các workshop dạy kĩ năng viết lách, mỗi tuần đi bơi 2 lần, học được một lớp ballroom dance, nhưng khá thất vọng vì hết khóa vẫn không khác gì lúc chưa học, hoàn thành được phần việc còn lại của mấy dự án mình làm trợ lý nghiên cứu còn dở, gặp được một số sinh viên và gia đình người Việt ở đây, biết được mấy tuyến xe buýt trong phạm vi đi bộ 20 phút từ nơi ở, đi được những địa điểm phục vụ nhu cầu tối thiểu như ngân hàng, siêu thị, bến xe, trung tâm thương mại. Và lại còn đi khám răng được hai lần để chuẩn bị đi nhổ răng khôn nữa.

Nhưng tất nhiên không phải mọi thứ đều suôn sẻ. Có một cảm giác rất khó chịu mình đã vượt qua, là sự lạc lõng giữa những người học cùng. Khoảng hai tháng đầu, có những lúc mình đã nghĩ đến chuyện nghỉ học, chuyển ngành, vì chán nản với kiểu lúc nào cũng xoáy vào các vấn đề của Canada và Mỹ, những cuộc thảo luận thì bạn cùng lớp (là những người vừa tốt nghiệp đại học lên thẳng thạc sĩ, chưa đi làm ngày nào) phun ra toàn những thuật ngữ cao siêu đọc méo cả mồm, mà những người đó bản thân chưa chắc đã hiểu. Mình không tham gia đóng góp được gì, và rất nản. Cứ như thế, đến một lúc mình nhận ra, thật ra việc những người học cùng không biết, không quan tâm, và không hứng thú với những điều mình biết về Việt Nam là chuyện bình thường. Bản thân mình có biết gì về các nước khác trong Đông Nam Á đâu, tại sao lại kì vọng họ phải biết về mình. Sau khi nhận ra chân lý đấy, mình thấy thoải mái hơn, và cũng bớt suy nghĩ hơn về những sự im lặng sau mỗi lần giơ tay. phát biểu.

Hôm trước tự dưng nghĩ, 25 tuổi mà chẳng phải đi làm, không lo chồng con, nói một cách thành thật thì được trả tiền để làm công việc mình vốn làm giỏi nhất (so với các việc khác) và thích làm nhất, là đọc và viết, quả là không có sung sướng nào bằng.

1. Once in a blue moon, someone in my classes will mention Vietnam in their comments. And by "Vietnam" they tend to refer to 3 things, the Vietnam war, the anti-war movement and activism in the US during the 1960s, and cheap labour and sweatshops.

2. Having been through half of the term, I asked the students in my 3 tutorials to do a quick evaluation. Before I did that, I was half afraid that I would be crushed by negative comments. However, things turned out not too bad. Some students said they are bored in class, which i can totally tell from the look of their faces, but some clearly acknowledged the efforts I have made. Also many commented that I am friendly, approachable and genuinely concerned whether they do well or not, which is of course true. Im glad I did this rather than waiting until the end of the term, because otherwise I would keep guessing how the students feel about the tutorials.

3. I went to 2 other TA's tutorials, and learnt a lot from them. I wasn't sure what the expectations are for me as a TA, but watching them makes thing clearer. I should have done that earlier in the term. At first I thought my job is to ask questions, and I shouldn't talk more than 50% of the time. But the other TAs actually talk pretty much all the time, and only pause occasionally to ask a few questions. In other words, they play a teacher role more than I had thought I should be. I also learn that I need to prepare more, and come to a tutorial with a list of things I need to say or cover. That seems to help. The last tutorials went quite well. There was less awkward silence and I think the students feel like they got more out of the time spent with me.

4. I dropped one course because I felt too miserable in that class. It wasn't because of the workload, although I didn't really keep up with the reading. It was more the cold atmosphere of the class, and the manner of the professor. As soon as I got permission to drop, I felt so relieved and could concentrate better on other work.
This is the first benefit I see from starting in January instead of September like everyone else. Since the timing is already messed up, I am granted more flexibility with my coursework than other students. For example, people usually must finish coursework in the first 2 terms. I will spread the courses out and do them in 4 terms.

5. I am quite grateful for the accommodation and support the Department gives me. The chair and the assistant are always willing to discuss possibilities and especially the graduate assistant seems to particularly sympathetic with my situation. She actually uses her power to back date the system so the course I dropped doesn't show on my transcript. She also keeps saying that she hates it when students have to do extra work because of circumstance beyond their control, such as my visa delay.

6. I discovered that I could do a collaborative program in Migration and Ethnic Relations, which allows me to take courses outside of the Sociology department. I had a look through the list of courses offered and there are many interesting options in Anthropology, History and Geography, and these courses seem much more open to international issues and perspectives than Sociology. This gives me hope that this semester will be the worse, I will only have better and more interesting courses later on.
And the professor who is going to be my supervisor was willing to be associated with the program so I could be admitted (she wasn't before, and only does this because I need her to be). I am so amazed by the length faculty could go to accommodate their students' wants and needs. In Vietnamese we have a saying "cha me dat dau con ngoi day", here it's the other way around, I asked her to do what I want.  

7. I have always felt a bit bitter and lost when the professor I wanted to work with left Western before I came. I wrote her an email to ask for her recommendation for a supervisor to work with in light of her leaving. It's funny how I read her email recently, and realized that I have gone down the path she suggested in terms of the supervisor I chose and the collaborative program I applied. I have completely forgotten what she told me and arrived at these decisions through the suggestions of others. There are only so many paths an individual could pick from. That strengthens my speculation that I would probably always be the same person I am even if some major decisions in my  life could have been different. Different ways, maybe, but I will head for the same direction.

The emotions of a graduate student seems to be on a roller-coaster. I was feeling down and depressed a few weeks ago, and now Im feeling quite alright. It's good to record them, just so I realize that they are all a part of the process, both the good and the bad, to know that everything will pass, the bad will go and the good will come, and vice versa.

(Đây sẽ là một trường đoạn ca cẩm, bạn nào không thích những thứ đen tối và mệt mỏi thì tốt nhất không nên đọc).

Mình rất thất vọng, quả thật rất rất thất vọng.

Có một điều mình không thích khi còn học đại học, đấy là các buổi thảo luận, các bài giảng, các chủ đề, đều xoay quanh Canada, Bắc Mỹ, và giỏi lắm thì mở rộng đến châu Âu, phương Tây. Lúc nào mình cũng cảm giác mình là người ngoài cuộc, và chán nản hơn là, mình chẳng có gì thú vị để đóng góp. Những gì mình biết không liên quan đến những bài học, và những gì được đem ra thảo luận thì mình không biết. Cả trong lớp lẫn ngoài lớp, nghĩa là những câu chuyện đầy tính học thuật lẫn những lúc trò chuyện tào lao vớ vẩn, mình đều không tham gia được, và đi kèm với nó là cảm giác mình là người rất nhàm chán. Có một bạn của mình đã nhận xét là về Việt Nam trong mình có sức sống hẳn lên, chắc hẳn cái thần thái sống động đó không chỉ nhờ vào việc được ăn rau củ đầy hóa chất và hít khói bụi ngoài đường, mà chủ yếu đến từ việc mình lại cảm thấy những giá trị của bản thân được khẳng định và thoải mái trong môi trường sống đó.

Cứ tưởng là bây giờ học lên thạc sĩ, và ở một thành phố lớn hơn, môi trường đa dạng hơn, thì sẽ khác, ai dè vẫn y như thế. Mình cứ mong đợi là các bạn học cùng sẽ là những người đã đi làm, đã trải nghiệm, cởi mở hơn và có những mối quan tâm đa dạng hơn, nhưng sự thật hoàn toàn trái ngược. Vẫn là những người cặm cụi học liền một mạch từ lớp 1 đến lớp 12, đại học đến thạc sĩ, và thạc sĩ đến tiến sĩ. Mình vẫn ngồi im như thóc suốt những buổi thảo luận, và nếu mình có phát biểu gì đấy, thì tất cả những người còn lại chỉ ngồi nghe và im lìm, rồi sẽ chuyển sang chủ đề khác, một cách hơi hơi khiên cưỡng.

Có lẽ mình đã lựa chọn sai. Đáng lẽ mình nên học Phát triển quốc tế, chứ không phải Xã hội học.

Bây giờ mình rất mệt, cả về thể chất lẫn tinh thần. Thể chất thì bị cúm, mà ai cũng biết là khi căng thẳng thì cơ thể dễ bị nhiễm virus hơn. Tinh thần thì ngoài nỗi thất vọng lớn lao kể trên, mình còn thấy chán ghét rất nhiều thứ. Mình không thích làm trợ giảng, khi vào trong lớp thấy bọn sinh viên mặt mày phờ phạc, ngồi chịu đựng 50 phút như bị tra tấn, đến phút thứ 40 đã cất hết sách vở đội mũ mặc áo và đến phút thứ 45 thì nhấp nhổm để chạy ra cửa, như thể mình là một thứ kí sinh đáng sợ ai ai cũng muốn xa lánh. Mình không thích một ông thầy và một bà cô, một người luôn tỏ ra bọn sinh viên bây giờ vừa lười vừa ngu, và tao chẳng có tí hứng thú nào dạy dỗ chúng mày, còn người kia thì lạnh lẽo, hà khắc và ít kiên nhẫn. Và những người mình muốn hướng dẫn đề tài nghiên cứu, thì hoặc đã chuyển, hoặc sắp chuyển đi nơi khác. Chưa kể nỗi lo thường trực rằng nếu không đủ điểm yêu cầu thì sẽ không được cấp học bổng tiếp nữa, và linh cảm xấu rằng điều đó sẽ xảy ra.

Có thể mấy năm đi làm đã tạo cho mình một thói quen xấu, không thích những người làm cùng là chỉ muốn bỏ, và thường là mình bỏ. Sức chịu đựng ngày càng giảm đi.

Có một hôm ngủ ít và chán nản, sau một buổi học lại cảm thấy mình bị gạt ra bên ngoài, đang đứng xớ rớ ngoài hành lang thì có một anh PhD đầu hói học cùng lớp chạy lại giới thiệu tên tuổi và bảo nếu cần giúp đỡ gì thì cứ bảo. Chỉ thế thôi mà mình suýt rớt nước mắt, và cũng ngạc nhiên với phán ứng đấy của bản thân. Mình cứ nghĩ là mình đã quen với sự lạc lõng, và không còn bị buồn phiền bởi điều đấy nữa. Hóa ra không phải. Cả ngày hôm đấy cứ thỉnh thoảng lại chảy nước mắt, mặc dù cũng chẳng vì điều gì cụ thể.

Mình cũng nhận ra là, ngoài việc không có mối quan hệ nào thân thiết ở đây, mình còn bị dứt khỏi những mối quan hệ thân thiết ở nhà. Cho dù lúc còn ở nhà một tháng mới gặp một lần, nhưng vẫn cùng múi giờ, vẫn có thể nói chuyện với nhau, còn ở đây thì khi mình có thể nói chuyện được mọi người đều đang bận làm việc, và ngược lại. Thế là bỗng dưng mình bị mất những thứ đang có, và chưa đủ thời gian để xây dựng cái mới, nhất là những người học cùng với mình đã gặp nhau từ tháng 9 và có thời gian để kịp thân thiết với nhau. Mấy người cung cấp dịch vụ cho sinh viên cứ bảo nếu có vấn đề gì cứ đến gặp chúng tôi, nhưng để chia sẻ những nỗi niềm tiêu cực thế này đâu phải cứ gặp ai cũng bô bô kể ra được, còn nếu có thể làm thế, thì đã không phải là những trăn trở muộn phiền. Kể lể về nỗi buồn bao giờ cũng khó hơn nói về niềm vui, vì khi buồn bã thì người ta cũng lo lắng không hiểu người nghe có tiếp nhận và hiểu được không. Kể về những sự yếu đuối bao giờ cũng đòi hỏi phải mở lòng nhiều hơn, và như thế đặt mình vào vị trí dễ bị tổn thương hơn.

Hôm trước tự dưng nhớ ra hồi mình mới đến đây đã nghĩ bụng mình thật giống một quả dừa, bên ngoài trông cũng tròn trịa và có vẻ vững chãi, nhưng ở giữa là một lỗ hổng to. Bây giờ cũng đang cảm thấy y hệt như thế. Chỉ muốn bỏ cuộc đi về.

Nhất là khi vừa buồn, vừa lạc lõng, vừa chán ghét, lại vừa bị cúm.

There are a few things I like

1. The mere fact that I am familiar with how things work saves me a lot of confusion, embarrassment and stress, such as how to use a debit card, how to order a Subway sandwich (I have to relearn though, what type of bread, names of all the cheese and sauces), how to flush a toilet (there are many different ways), how to request a stop while on the bus, etc. And that I already have a bank account and warm clothes saves me time and worries. My body already went through a bad lactose reaction last time, so although my stomach was upset for the first few days, the problem disappeared much quicker.

2. I have a furnished room in a furnished house, so I don't have to buy any furniture, even towels, blankets and pillows are supplied. Needless to say, that saves me tons of money, time and efforts.

3. My landlady is very nice. She picked me up from the bus station, fed me the first day and lent me her toothpaste. I remember last time I went 1.5 day without food because I lived on residence, my meal plan wasn't set up and I constantly got lost as I ran between buildings to complete paperwork. This time, as soon as I finished unpacking my luggage, I could eat and go to sleep.

4. My roommate is super nice, too. She is doing her second PhD, so I can learn a lot from her, especially in terms of being a TA (my obsession these days). Sometimes we have a philosophical discussion in the kitchen, and one evening we talked for 3 hours straight when she basically gave me an account of her life. She is introvert, much like myself, so I thank my landlady for picking the right people to share her home.

5. I went on a trip for a week, which I kind of hesitated at first, because I had to stay with people I don't know. But I made myself do that, thinking of how before I left Canada last time I promised myself if I had another chance I would do better in terms of enjoying life here. So I went, but it was good. I was invited to a family for the New Year celebration, and I have always wanted to experience a family event in a Canadian home. Well, that's the advantage of having friends from my previous stay. They are very loving, and I tried my best to relax and be comfortable. Next, I went on a trip with my friend, her boyfriend and his friends. I don't know those three guys, but they turned out making me laugh a lot. Possibly because I am older now which gives me certain level of self awareness and self understanding, and this in turns helps me to relax around people.

6. Being a grad student feels good, at least in the beginning. I have a desk in a shared office, I can use the department lounge, I can print for free, the department chair remembers my name, I have my own mailbox, and I have the same class with the people I share the office with, which naturally leads them to talk to me, even if I don't know what to say to them. I remember how I didn't make any friends in class last time, because everyone stayed for the lecture, said nothing to each other and left. I didn't go to bar or parties, so I didn't have many opportunities to socialize, which I dreaded anyway.

7. The campus is big, much bigger than my previous university. I was surprised to find all kinds of services for students, and especially a grocery store. There are many events to attend, interesting talks to listen. I am still lazy when it comes to doing things on my own, e.g. go to a concert alone, but at least I am no longer afraid of being seen as weird. It took me a long time to feel comfortable when being alone in a crowd. Last time, I didn't want to eat alone in the campus cafeteria because everyone else sat in a group, or at least with a friend, so I always brought food back to my room and ate in front of my laptop, or went to the riverside so no one could see me. Gradually, I realized that no one cares. And gradually, I myself stopped bothering. It was one step towards liberating myself from what I think other people think of me. So for now, it's laziness and self-motivation that I lack, which is easier to deal with.

8. The fact that my English is better than last time helps a lot, at least I don't have to struggle to take notes in lectures or constantly stretch my mind to adapt to speaking and listening in English.

9. I have signed up for a dance class and will learn Chinese, both of which I have started learning, have quit and now I am about to take up again the third time.

10. There is an Asian supermarket near where I live, which is absolutely a delight. I was so happy when I was in there for the first time, finding all familiar ingredients for Vietnamese food. Last time I lived in a small town where there is only a small shop selling Asian products. This supermarket is much much bigger, cheaper than most other supermarkets that sell "white" food, and within walking distance, so of course I couldn't ask for more.

11. There is no more cigarette smoke surrounding me, and my pimples have gone away. Yay!

12. Going to school constitutes an easy lifestyle, at least easier than working. Everything is laid out for you, you don't have to navigate or think much what to do next. There are clear descriptions of workload, expectations and standards for achievement. As long as you make certain efforts, you will gain certain awards. This is not something I really really like, but I acknowledge that after the crisis I had a few times as I didn't know how my life should proceed, I could appreciate how privileged students are to have some peace of mind. Life in a university is regulated, goals are set, assessments are given, my job is just to follow.

And a few things I struggle with

1. When I was on the airplane, I admitted to myself that I was tingled with a mild but clear sense of regret. I regretted the good life I spent 2 years to set up and had just started enjoying. Good flow of work, good friends, interesting opportunities, a good romantic relationship, and absolutely functional family, I was having a normal life. "What did I do to myself? Why did I have to leave?" Those questions kept coming back to me during that 18 hour flight. Going to the unknown is never exciting, or comforting to me. Even though as soon as I landed in Canada, I could pick up from where I left almost 3 years ago without much disruption, I still didn't feel at ease. But then, I told myself that my life back home was nice and easy, but it will keep on being that way with no significant breakthrough if I keep living there. So leaving is good, even needed, because a change in the environment will kick me forward, rather than just floating contentedly through life. With a MA, I hope I can figure out what I want to do next, either stay in the academia or work, and if I work, I will be qualified for better jobs.

2. Being a teaching assistant is not a piece of cake, at least for now. I've had my first week, and I have enough diverse results to understand that how a particular tutorial goes doesn't only depend on me. That lifts a huge pressure off my shoulders. But still, I am not entirely comfortable and confident when standing in front of students. I would be more so if I were in Vietnam, because as they say, it's my playground. But here, I am in Canada, talking about Canadian society to Canadian students. Many times, I was conscious when I say "our society", or "what should we do?", because I don't feel it's appropriate to include myself in that collective. And even though I remind myself times and again that I have worked as a conference interpreter for a UN agency, I am still painfully aware of my pronunciation, and when I am not comfortable (speaking in public), that makes it even worse. Again, I know I have to stop caring how other people think. But it's a time consuming process.

3. I get lost, obviously, and struggle with the bus system. I already got on the wrong side of 2 different buses twice, resulting in a very long and spinning ride. The bus here are confusing, they change between morning and afternoon, change from one number to another. Well, it always takes time, especially with my terrible sense of direction.

4. My brain is slowly switching from Vietnamese dominant to English dominant. While I have the advantage of the previous 4 years, courses this time are more demanding, the texts are more difficult, so this process needs to speed up.

5. Friends often ask how I feel, and the answer is "nothing". I neither feel excited nor bored, happy nor sad, homesick nor thrilled. This is not something I struggle with, and I am not surprised, because I never really like a place immediately. So either I don't like it or I don't have any feelings. But on the other hand, I am kind of numb, because there are things I want to write about, such as the New Year's Eve in my friend's family, but I don't feel like doing it. Or I don't feel the need to make friends either. I am not too worried about this though. A lesson from last time is one way or another, I will gravitate towards people that I like, so I shouldn't waste energy worrying about that.

Hoàng hôn trên sông Cổ Cò nhìn từ ban công

Một trong những lợi ích của việc làm tự do là thỉnh thoảng có những ngôi sao may mắn to đùng rơi ùm xuống đầu. Mình vừa trải qua một dịp may hiếm có trong đời như vậy khi được mời tham gia vào một Trại Viết ở Hội An mà không cần ứng tuyển hay đấu đá với ai, chỉ là do một người bạn giới thiệu, thế là đến ngày kéo vali đủng đỉnh ra sân bay và đến Hội An được ở resort, ăn ngon, được gặp những người thú vị bình thường mình chỉ đứng từ xa ngó mà chẳng phải bỏ ra xu nào. Rõ là oách xà lách!

Sở dĩ mình nói đây cũng là lợi ích của cuộc sống chẳng thuộc về cơ quan đoàn thể nào bởi vì nếu đang đi làm ngày 8 tiếng như mọi người khác, chắc chắn mình không thể tỉnh bơ bỏ đi tận 5 ngày để lánh đời và bàn những vấn đề ghê gớm như tự do, công bằng, bác ái. Điều này cũng được chứng minh bởi các thành phần tham dự còn lại. Tất cả thành viên có thể chia làm hai dạng. Một là chức vụ rất cao, quản lý, giám đốc, viện trưởng, thích nghỉ lúc nào thì nghỉ, chẳng ai làm gì được. Hai là không có công ăn việc làm ổn định như mình, thích đi đâu thì đi, không ai giữ.

Từ xưa mình đã nghe đến việc các nhà văn, những người giỏi viết được đi trại sáng tác, nhưng mình chưa bao giờ hình dung ra được trại sáng tác là thế nào. Có thể giống như các thí sinh đi thi, mỗi người ngồi trong một cái lều con con rồi hì hục viết, sau đó sẽ có người bình văn để tất cả cùng nghe (không hiểu đông như thế, ngồi ở ngoài trời mà không có micro thì nghe kiểu gì) như Ngô Tất Tố miêu tả trong Lều Chõng. Mình cũng lo lắng hết sức khi đọc danh sách những người sẽ tham dự, một số mình biết tên biết mặt, một số đã có những trao đổi ngắn trên mạng, nói chung toàn hàng khủng. Mình không hiểu một đứa không có thành tích hay kinh nghiệm gì nổi trội như mình sẽ sống mấy ngày giữa những vĩ nhân đó như thế nào. Nói chung là mình bước vào "trại" với tâm trạng vô cùng bối rối.

Hội An và Đà Nẵng vừa qua bão, nhưng ngoài những bao cát tròn được xếp cạnh nhau để chặn ở mái tôn và mái ngói thì không khí vẫn yên bình và chậm rãi như mọi khi. Resort mình ở nằm ngay bên cạnh bờ sông và đồng lúa, có cò, có trâu, có thuyền nan be bé, có những tiếng người í ới gọi nhau đi làm đồng. Hôm đầu tiên đến, mình nhắm mắt lơ mơ ngủ và nghĩ ô cửa sổ này có thể bán được cho khách nước ngoài (quả thật ở đấy toàn người nước ngoài, có mỗi đoàn "trại" của mình là người Việt Nam), chứ mình là người Việt mà ở trong căn phòng mỗi ngày hơn hai triệu này đánh mắt ra là thấy những người nông dân đang còng lưng sau con trâu và biết đấy là thu nhập cả năm trời của người ta, thì không thể nào không bị cắn rứt. Mình không thích như thế.

Trại viết cuối cùng trở thành trại thảo luận, hay một cách dân dã hơn là trại chém gió. Sáng mở mắt dậy được ăn sáng và hưởng gió mát lồng lộng rất dễ chịu từ sông thổi qua, rồi bắt đầu lục đục đến trường đại học Phan Châu Trinh để học với nhà văn Nguyên Ngọc. Trưa về ăn trưa rồi ngay lập tức thảo luận nhóm theo chủ đề. Thảo luận xong ăn tối. Đáng lý ra đây là giờ tự do, nhưng vì bản chất của những con người cực khủng mình đã nói ở trên, nên kể cả những câu chuyện phiếm trong bàn ăn hay khi đi uống cafe cũng vòng trở lại những vấn đề rõ là sâu sắc và rộng lớn nghe xong muốn nổ cái đầu.

Đỉnh điểm là hôm thứ hai của trại viết. Sáng thảo luận về nghệ thuật, làm thế nào để có được tự do trong nghệ thuật,  ranh giới cho sự tôn trọng tính sáng tạo có thể kéo giãn đến đâu, khi nào thì nghệ thuật có động cơ chính trị, những trường hợp điển hình được bắn ra chiu chíu, làm thế nào để giáo dục nghệ thuật một cách gần gũi và hiệu quả nhất, việc đối xử với người làm nghệ thuật ở Việt Nam như thế nào, có phải chúng ta không có nghệ sĩ giỏi, bộ óc lớn, hay vì họ đang bị kìm kẹp nên không thể phát tiết tinh hoa.

Sau đó đi ăn trưa. Đi ăn trưa rồi đi học với bác Nguyên Ngọc, bác nói về tính sử thi và tính hiện đại trong tiểu thuyết. Rồi về Phan Châu Trinh và Phan Bội Châu, về sự yếu kém của dân tộc. Anh Thành, một nhà kinh tế học vô cùng uyên bác và thông minh, đã nối tiếp ý của bác Ngọc để dùng vị trí địa lý mà giải thích lịch sử, rồi dùng lịch sử mà giải thích chính trị, dùng chính trị mà giải thích hiện trạng xã hội của chúng ta hiện nay. Trên thế giới chỉ có Nhật và Anh là hai quốc đảo được tách ra khỏi các đại lục, chính vì thế họ không bị thâu tóm mà phát triển được những vùng có lãnh chúa tự quản, và đó chính là nền tảng của dân chủ và tầng lớp trung lưu. Còn những nước bên rìa những nền văn minh lớn như Việt Nam ở cạnh Trung Quốc thường có sức đề kháng văn hóa yếu, và đấy chính là lý do chúng ta đã không chống lại được chủ nghĩa Cộng Sản khi cơn bão quét qua. Mình nghe mà não bật tanh tách như tôm, như có mấy cái bóng đèn được chuyển công tắc. Anh Thành làm cho mình cảm giác giống như mỗi khi nghe ông giáo sư Pradeep nói chuyện hay giảng bài, tức là làm cho mình càng thèm khát đọc nhiều và hiểu nhiều hơn, bởi vì kiến thức thật là rộng lớn.

Chưa hết, tiếp đó là về ăn cơm tối và 9h lại tiếp tục ra bờ sông ngồi thảo luận về nhân quyền. Tất nhiên những câu chuyện trong bữa ăn đó cũng siêu hình không kém gì cuộc trao đổi trong lớp. Hàng loạt các ví dụ được đưa ra, khi nào thì nhà nước phải để cho nhân dân tự do, khi nào thì phải bảo vệ. Cái nào là quyền, cái nào là lợi ích. Khi quyền của người này là sự phẫn nộ của người khác, ví dụ như một nghệ sĩ có quyền sáng tác tự do, nhưng lại vẽ tranh đả kích thánh thần hoặc lãnh tụ của những người khác và họ thấy bị xúc phạm thì phải giải quyết mâu thuẫn ra sao. Mọi người tranh luận sôi nổi đến mức nhiều lần phải dừng lại để lấy số thứ tự, ai được nói trước, ai được nói sau. Đến mười một giờ, quầy bar của resort đóng cửa, cuộc tranh luận được chuyển vào phòng riêng và giữ nguyên độ nóng cho đến tận mười hai rưỡi.

Mình lê xác trở về phòng, đầu bung bung như có ai gẩy dây đàn guitar ở bên trong. Nhưng mà rộn ràng sung sướng. Những cuộc trao đổi bên sông đó thật là đặc biệt. Trăng thanh ở trên đầu, sao nhấp nháy ở phía xa, gió thổi dịu dàng như một bàn tay vuốt nhẹ trên vai áo, quây quần xung quanh bàn là những con người có kinh nghiệm khác nhau, đấu tranh vì những thứ khác nhau, và làm ở những lĩnh vực cũng rất khác nhau. Tất cả cùng lắng nghe và nói ra điều mình suy nghĩ. Khoảnh khắc đó đẹp đến nỗi mình muốn đông cứng nó lại, bỏ vào túi mang về nhà. Có lẽ những cuộc tranh biện giữa các giáo sư ở Harvard cũng chỉ đến thế thôi, họ có thể biết nhiều hơn, lý lẽ sắc sảo hơn, nhưng sự tôn trọng và cởi mở có lẽ cũng chỉ đến thế. Mình thỉnh thoảng hỏi một câu ngô nghê, và nghĩ về những con người đầu tiên của xã hội trong tưởng tượng của Rousseau, khi họ ngồi cùng với nhau để vạch ra những khế ước (social contract) dựa trên những điều mọi người cùng tin là đúng và đồng ý, có lẽ cũng giống như thế này.

Có gì đó rất siêu thực trong những giây phút đó. Mình thấy lâng lâng và êm dịu, mặc dù cả về thể chất lẫn trí lực đều mệt nhừ sau cả một ngày ngồi, lắng nghe, ghi chép và nhồi vào đầu vô vàn suy nghĩ, ý tưởng. Có thể cảm giác đó giống như khi mình bơi được một kilomet liên tục và cơ thể tiết ra một hormone gì đó khiến mình cảm thấy mọi thứ hình như rõ nét hơn và cuộc đời trong trẻo hơn. Ngay lúc đó mình đã cảm nhận rõ mồn một, rằng có một cái gì đó đang thoát ra khỏi những níu kéo hàng ngày, có thể chưa bay được, nhưng đang thoát ra, giống như khi mình tự do vùng vẫy dưới nước mà không phải lo về chuyện bám vào bờ.

Sau ba ngày ngắn ngủi, có ba điều mình thu thập được. Thứ nhất là đã một lần nữa đối mặt với nỗi sợ khi ở cạnh những người quá giỏi, cũng là nỗi sợ khi phải vào một môi trường mình không quen thuộc và không thoải mái. Mình biết nỗi sợ đó là vô lý, và nó đến từ sự bất an và thiếu tự tin của bản thân, nhưng mình cũng biết cứ phải gặm nhấm nỗi sợ đó lần này qua lần khác thì mới mong nó dần dần bé lại. Từ chỗ không biết sẽ nói gì với những siêu sao nổi tiếng này đây, mình đã thoải mái kể cả khi im lặng bên cạnh họ. Mình biết họ cũng chỉ là người, và con người thì vốn đều có nỗi sợ của riêng mình, và một lần nữa sợ và để nỗi sợ trôi qua và nhận ra, là nhận ra chứ không phải nghĩ ra, rằng nỗi sợ đấy rất chi vô lý.

Điều thứ hai là cảm nhận rõ ràng về trách nhiệm viết và trách nhiệm chia sẻ. Trước nay mình viết vì thích, vì nhiều khi viết xong mình có được cảm giác hài lòng khó tả và thấy được lấp đầy. Mình cũng thích được công nhận, nên đôi khi viết là cách để người khác biết đến mình, nhưng phần lớn là viết khi suy nghĩ đòi nhảy ra khỏi đầu, tóm lại vẫn là để thỏa mãn bản thân. Sau khi được đào tạo ba ngày, mình hiểu ra rằng đã được học, được tiếp cận với tri thức, và có công cụ để phổ biến tri thức, thì phải làm, nếu không làm là có lỗi với sự may mắn của mình. May mắn càng nhiều thì trách nhiệm càng lớn. Cũng như thế, từ nay mình sẽ viết tiếng Việt nhiều hơn, sẽ không bỏ cuộc khi có một khái niệm nào đó khó truyền tải bằng tiếng Việt, mà sẽ cố gắng giải thích nó và coi đấy là việc phải làm, thay vì chuyển sang viết tiếng Anh cho dễ, vì như thế là lười biếng.

Điều cuối cùng, câu hỏi xuyên suốt của toàn bộ chuyến đi này, là làm thế nào để xã hội tốt đẹp hơn. Từ những con người mình đã ăn cùng, ngủ cùng, học cùng, nói cùng, câu trả lời rút ra là, mỗi người hãy tự làm thật tốt phần việc của mình, và chia sẻ với nhau trong khi làm. Bởi vì mọi câu chuyện trên đời này đều đã được kể, chỉ là theo những cách khác nhau, khi nói ra câu chuyện của mình, bạn sẽ thấy những người khác cũng đang giữ trong lòng một câu chuyện tương tự.

Mấy hôm trước mình đi xem kịch, một vở kịch rất ngắn chỉ có hai hồi do Trung tâm văn hóa Nhật Bản giới thiệu. Hồi một có một bà già và một cô người máy. Hai người đọc thơ cho nhau. Họ đã là bạn với nhau kể từ khi bà già còn là một bé gái, bố cô tặng cô một người máy khi biết cô không khỏi bệnh được. Trong kịch không nói rõ là bệnh gì nhưng có vẻ là bệnh khiến cô không ra ngoài được. Cuối màn một thì bà già qua đời. Màn hai là cuộc trò chuyện giữa cô người máy có vẻ đã sắp hỏng với anh thợ cơ khí. Sau vài cuộc điện thoại và kiểm tra, anh quyết định cô người máy từ nay sẽ đọc thơ ở nghĩa trang, nơi mà con người không đến được, và có thể là không muốn đến.

Sau đó là màn giới thiệu và giao lưu của tác giả và đạo diễn vở kịch. Ngoài những câu hỏi tiểu tiết như giọng lồng tiếng của ai, người máy có chức năng gì, mình cũng không nhớ có câu hỏi nào thật sự cắc cớ. Có mấy cụ già và đạo diễn kịch có vẻ nổi tiếng cũng hỏi những câu mình nghe xong đã biết bác đạo diễn người Nhật sẽ trả lời thế nào, và y như rằng bác trả lời thế thật. Mình có hỏi một câu, bác nghĩ đặc điểm nào của xã hội Nhật Bản khiến người Nhật ưu ái robot đặc biệt như vậy, có phải sự cô đơn không? Gần đây có triển lãm cô bé má hồng cũng của Nhật mà chú Bình nhận xét là không có gì nổi trội, nhưng lại rất nổi tiếng ở Nhật, làm mình nghĩ đến việc xã hội Nhật đang già cỗi và trở nên xa cách, nên người ta thèm những hình ảnh tươi tắn hồn nhiên của trẻ con. Tìm đến robot để làm bạn, cũng có thể do xuất phát từ chỗ không tìm được tình cảm từ con người. Mình hỏi thế nhưng bác đạo diễn lại trả lời vòng vo rằng người Nhật sống chan hòa với thiên nhiên, rồi ranh giới giữa khỉ với con người, hay giữa con người với người máy là rất nhạt nhòa. Chính vì không có ranh giới như vậy nên việc tiếp xúc và đón nhận người máy rất phổ biến ở Nhật. Mình không hài lòng với câu trả lời đấy lắm.

Nhưng có một suy nghĩ mà mình không nói ra, vì mình nghĩ không phù hợp với đa số khán giả ngồi xem trong rạp hôm đấy. Trong Kinh Thánh của Kito Giáo, Chúa tạo ra con người trong hình ảnh của mình, nhưng sau đó Adam và Eve đã không làm theo sự sắp đặt của Ngài, và mọi việc đã không đi theo tiên liệu của Chúa. Con người tạo ra người máy, cũng theo hình ảnh của mình (bác đạo diễn còn mời mọi người lên sân khấu sờ thử cô người máy trong kịch, và quảng cáo là vài năm sau da cô cũng nhão như da các chị nạ dòng), con người đang cố bắt chước vai trò của Chúa, lắp ráp một sinh vật mới. Nhưng rồi ai biết được sinh vật ấy có đi theo đúng tiên liệu và vai trò mà con người dành cho nó hay không, hay sẽ làm điều gì đó con người không thể ngờ được?

Ngày mai là năm học mới bắt đầu rồi. Email gửi về dồn dập nhắc nhở về các chương trình mình đã đăng kí. Trong khi dân tình nô nức đi học thì mình vẫn ngồi đây. Mấy hôm trước còn đau khổ vì chuẩn bị xa nhà, bây giờ không được đi cũng bứt rứt không kém.

Dạo này mình hay nghĩ về chuyện đặt câu hỏi, cách đặt câu hỏi. Khi đối diện với một người, mình phải tính toán để hỏi, để dẫn dắt, khơi mào sao cho họ kể ra, mà vẫn tự nhiên và thân mật. Nhiều khi cứ vừa hỏi vừa nghĩ xem mình có tọc mạch quá không, hay mình có hời hợt quá không. Vì hỏi dồn quá người ta có thể thấy khó chịu, mà hỏi nhẹ nhàng quá thì có thể lại bỏ lỡ mạch cảm xúc hay suy nghĩ của người ta. Nhiều khi thấy những câu chuyện như dòng cống có nhiều nắp ở phía trên, nếu câu hỏi tốt ngoắc vào một cái nắp mà bậy lên thì chảy ra ào ạt, nhưng nếu câu hỏi không đúng lúc, hoặc không đủ khỏe để nhấc nắp lên, thì biết là dòng ở dưới, nghe róc rách đấy, nhưng không tiếp cận được, vô cùng khó chịu. Còn câu hỏi mà xoáy quá, chưa đúng nắp, thì người ta phòng thủ không cho mình móc nữa, cũng chịu chết.

Hôm nay gặp thằng bạn chơi với nhau hơn mười năm nhưng mỗi năm chỉ gặp gỡ và nói chuyện may ra được hai ba lần, có khi một lần. Thấy nó loay hoay với cuộc sống của nó, học cách cười xởi lởi để cho hòa đồng nhiều người quý, rồi lại học cách không cười để suy nghĩ và thể hiện đúng cảm xúc của mình, rồi bận tâm đến những thứ kiểu như làm thế nào để hiểu người đối diện đang nghĩ gì, những thứ mà mình đã dừng nghĩ đến từ lâu lắm rồi. Ngoại trừ một số trường hợp đặc biệt may mắn, hoặc là rất an phận, bạn bè của mình ai cũng loay hoay. Mình thì dạo gần đây đã có vẻ yên ổn hơn một chút, bớt khủng hoảng đi, nhưng hầu như gặp bạn bè lúc nào cũng thấy tương lai và cả hiện tại cứ mù mờ. Còn mình thì cũng không có nhu cầu gặp nhiều người lắm, để đỡ phải trình bày bây giờ đang làm gì, và bị hỏi "tại sao lại không muốn ổn định?" (tức là tại sao lại không muốn làm ở một cơ quan nhất định sáng đi chiều về cuối tháng lĩnh lương).

Cái lợi của việc làm freelance là không phải khư khư đồng hồ báo thức, có thể dậy khi nào ngủ đã mắt. Cái lợi nữa là không phải bận tâm về những chuyện nói xấu, mâu thuẫn, rồi đối nhân xử thế ở những cơ quan, văn phòng. Mình không phải ngồi ở những buổi nhậu ở quán bia hơi buổi trưa với những người mình chẳng có gì để nói, cũng chẳng thấy có gì vui. Cái hại cũng có nhiều. Ví dụ như độp một cái bị hỏi là làm nghề gì, hay công việc thế nào, cũng phải nghĩ một lúc mới trả lời được, thường là tùy người hỏi mà câu trả lời sẽ khác đi.

Since I started Ke Chuyen, I haven't written in English. There are days like this, when I wake up with an absolute resolution that I will write something, only to end up not writing anything and couldn't sleep. Even though I have tried everything, jot down notes, write as thoughts come and go, read other people's writings, relax, do something , do exercise, talk to my mom, make and drink smoothie, in short, everything that is normally suggested to overcome writer's block. But still, I couldn't write.

I am wondering if it's because I haven't gathered enough raw materials, or because I am just stuck. No, the answer might be simpler than that. Not everything is story, there is also thoughts, ideas, discussions, things that happen in between and never go anywhere. My problem at the moment is, I have gathered many little stories, but they are not big enough to stand alone, and yet I don't know how to weave them together to make one big story. Stories are great, but you don't always run into a great one every other day.

So I figure that while I wait for a good story to come along, I just need to record my thoughts, as I have usually done, and hopefully a story will emerge sooner or later. I need to switch too. There are certain differences in writing English and writing in Vietnamese. Yesterday at a talk, a Vietnamese writer said her book was written in English, and translated back into Vietnamese, even though it is done by the same person, the gaps between the two languages sometimes make the Vietnamese version inadequate, i.e. her English text could convey everything she wants to say, but the Vietnamese translation couldn't. I am afraid I will have the same problem some day.

Since I started Ke Chuyen more than 2 months ago, I've noticed a change in how I perceive others, especially strangers. Usually in a crowd, I often shrink myself to the point where I believe I am not noticeable  (yeah, I know Im an introvert), but recently I've motivated myself with the thought that the other person might have something interesting to share. It's always been my philosophy that everyone has some stories in them, and all stories are valuable, but not until Ke Chuyen came into existence did I really practice this philosophy. One big push coming from the fact that I give myself the role of a collector, so I tend to become greedy and want to collect all stories that I run into on my course. Sometimes I am surrounded by so many little stories of different individuals that I feel like I am going to buzz if I don't let them out, yet I struggle to find them a form. One of my purposes for Ke Chuyen is to overcome my tendency to write a good piece when I write for the public. If I write for myself and a selected few, I can articulate my thoughts better, but when I write and want people to take it seriously, I am always under pressure to make it good. And because of this self-created pressure, I can't think, because I can't let the thoughts flow freely. I know it is bad, I am trying to relax.

It is also hard to find an angle to tell about someone's life, especially if that person is well-known and has been covered before. And other writers/journalists often work the stories so that they are extraordinary or dramatic, so they magnify certain points and bend the stories that way. I, on the other hand, want to keep my stories simple, real and sincere. I don't want to overemphasize things that catch attentions, and that makes it harder to write stories, because my brain, or any average reader brain, is wired to look for dramas.

This afternoon I started an experiment. I posted an ads looking for friends in a popular expats forum. I want to see when two people with little in common face each for the first time, what  they will say about themselves. How they construct their life stories and what angle they choose to present themselves as a person. This takes a lot of gut, because I am anything but eagerly meeting strangers. It will be so awkward, but for the sake of storytelling, and for the curiosity of the social researcher in me, I will brace myself. Few people have responded so far. I will see how things go.

Friends often tell me I have the talent of making them feel comfortable. This is definitely a compliment, and I need to take advantage of it to serve my storytelling career. On the other hand, this will prepare me for my next 2 years in Canada, when, again, I will find myself in the company of people I have nothing in common with, and must struggle to find a way to make myself comfortable and sustain a conversation for more than 10 minutes.

The combination of a socially awkward and a story collector presents many challenges, so it seems.

Yeah, I have written something, finally I can sleep.

Cuối cùng thì mình cũng thắng được sức ỳ và sự lười biếng cố hữu để bước đầu hình thành nên "Kể Chuyện" http://kechuyen.org/. Túm lấy một sở thích và mơ ước mơ hồ để lôi nó ra và đặt nó trước mặt là một cảm giác hơi hơi kì lạ. Một phần là từ bé đến giờ mình chẳng có sở thích gì mơ hồ như việc thích đi lê la nghe người khác kể về cuộc sống của họ. Và một phần là vì mình hình như chưa bao giờ tự tay bắt đầu cái gì mới. Trước đến nay chỉ tham gia vào những tổ chức có sẵn, hoặc làm những việc không có mình thì sẽ có đầy người khác làm.

Cũng chưa biết liệu có duy trì được tử tế không, nhưng cứ làm đã, vì nguệch ngoạc 10 cái có khi cũng được 1, còn không làm thì chắc chắn vẫn sẽ là 0.

Mình đã nghĩ về việc có thêm trang mới thì Somewhere I belong gắn bó bao lâu nay sẽ ra sao, và kết luận rằng mục đích của Kể Chuyện là những câu chuyện và những con người cụ thể, nên tất tần tật những cái khác, ví dụ như suy nghĩ vụn vặt, kể lể than thở, triết lý cao siêu, vẫn sẽ được gửi gắm vào blogspot. Một sự khác biệt cơ bản nữa là Kể Chuyện là nơi ghi chép công cộng, còn Somewhere I belong vẫn là chỗ kín đáo, nên chắc chắn những hậm hực không thể chia sẻ với số đông (như với những người cùng làm chẳng hạn), vẫn sẽ được trút ra ở nơi này.

Hi vọng những bạn đã từng đọc blog của mình sẽ ghé qua Kể Chuyện http://kechuyen.org/. Tạm thời mình bưng một số bài ưng ý từ bên này sang, và sẽ cố gắng viết bài mới đều hơn.

Suy nghĩ hình như cũng như nước cống, một thời gian dài không thông là bị tắc, và khi tắc thì mất khá nhiều công lực mới thông lại được :D

Những ngày tháng 8, Hà Nội dịu lại vì vài cơn mưa. Kỉ niệm tình yêu một năm rưỡi, ngồi ở Mondo và gọi món Lasagna, chỉ để nhớ lại những kỉ niệm và người bạn mình yêu quý hết mực ở Canada. Đấy là món tủ của Adrian, bao nhiêu lần mình đã được ăn và đã ngồi cười ha ha với nhau, nhiều khi cười chảy cả nước mắt vì những chuyện chẳng mảy may buồn cười tí nào. Nghĩ đến chuyện cười mà vừa ăn vừa rớt nước mắt. Đèn đường bật lên, còn mình thì vượt qua cửa sổ để nhìn thấy bầu trời mùa thu xanh thăm thẳm, mặt hồ mùa thu cũng xanh thăm thẳm, những dải rừng vàng rực, và cái vị thanh thanh man mát dịu dịu của không khí mùa thu.  Có lẽ mình không nhớ đất nước ấy, mà nhớ những năm tháng tuổi trẻ của mình, hoặc là nhớ một giấc mơ đã không thể nào quay lại nữa. Mấy ngày tháng 7 nóng như đổ lửa thì chẳng gợn tí suy nghĩ nào, bỗng dưng mát giời một cái lại đâm ra nhớ nhung day dứt. Bạn người yêu ngồi cạnh, chắc không biết mình quay mặt ra cửa sổ làm gì.

Mỗi lần mình làm việc gì thì y như rằng danh sách trong điện thoại của mình sẽ tràn ngập những con người liên quan đến công việc ấy. Hồi còn làm ở Bloom thì công thức thường là tên + tên thôn, nên trong điện thoại mở ra toàn thấy Vân Liên Xuân, Lục Hoa Sơn, rồi có những người tên trùng nhau thì thành Hoa tour 14, Hoa tour 20. Bây giờ mở điện thoại ra thì chi chít nào là Linh bật lửa, Hằng bánh mỳ trứng, Cúc nước chè, Phương rổ rá. Nhiều khi đi bộ ở trong phố mới nhận ra những điều nho nhỏ mà bình thường mình đi qua bằng xe máy cả vạn lần mà không hay, như những cái cây ở bờ Hồ bị tận dụng làm móc treo balo, cả thân cây phủ đầy những chiếc balo túi xách xanh đỏ như một lớp vỏ nhân tạo kì quặc và đầy tính phố thị. Rồi ngồi trong một khu tập thể, cạnh bà bán khăn mặt, trẻ con chạy lon ton xung quanh, các chị các cô vừa trông con vừa nói chuyện với nhau ở đầu hè, chim trong lồng hót ríu ran, một ông cụ tưới cây trên ban công bắn xuống mặt mình, và nhìn sang tòa nhà chung cư đang xây dở ngay bên cạnh. Khi tòa nhà ấy được xây xong, những cộng đồng nho nhỏ như thế này sẽ bị bốc lên, trẻ con sẽ chạy lên xuống thang máy, các chị sẽ tập thể dục trong phòng máy lạnh, và người ta sẽ mua khăn mặt ở tiệm tạp hóa tầng 1, chứ không phải từ một bà lão gánh rong biết rõ ý thích của từng khách hàng nữa. Không gian xanh và rộn tiếng cười ấy sẽ vĩnh viễn bật rễ, và ngay lúc đấy mình muốn lưu giữ khoảnh khắc ấy lại khủng khiếp, muốn ôm chặt lấy nó để những tiếng bước chân ấy, giọng mặc cả ấy, và những chiếc lá bé xíu trong chậu cây bé xíu đang đong đưa với gió ấy sẽ ở lại, ở lại như một thực tại, chứ không phải như một giấc mơ.

Dạo gần đây mình hay có những cuộc gặp gỡ thường niên với bạn bè, tức là một năm chỉ gặp nhau một lần, rồi ai lại đi đường nấy. Mỗi lần gặp được vài tiếng, gặp lần này chưa biết đến bao giờ mới lại có lần tiếp theo. Hoặc là bạn mình sau đó sẽ đi tiếp, đi sang thành phố khác, đất nước khác, hoặc vẫn ở đây nhưng để sắp xếp một khoảng thời gian trống ra cho ba người chẳng hề đơn giản. Những người trẻ xung quanh mình giống như những con kiến chạy toán loạn, thỉnh thoảng đụng nhau thì chụm đầu vào nhau một cái, hươ hươ đôi râu để biết người kia còn sống khỏe, và vẫn đang mải miết chạy, chứ chẳng khi nào cùng chạy được với nhau dù chỉ một đoạn. Buồn cười là cứ nói chuyện với nhau thì cũng thấy những trăn trở của mình cũng là suy nghĩ đau đầu của bạn, và rất hay kết thúc bằng câu "thôi đứa nào ở tuổi mình bây giờ cũng thế cả", nhưng rồi chia tay nhau xong, lại hùng hục lao đi và thấy rất cô đơn trong cái nỗi trăn trở chung ấy. Có lẽ niềm an ủi duy nhất là bạn bè mình cũng thế, có lẽ giờ này nó cũng đang nghĩ những điều giống mình, cũng đang bực bội sau một ngày làm việc vừa nóng bức vừa mệt mỏi giống mình, chỉ có điều bọn mình là những con kiến chạy lung tung theo từng quỹ đạo cá nhân mà không nhìn rộng ra được rằng tất cả bọn mình đều là kiến bò trên mặt bàn.

Lâu lắm mình mới vừa buồn vừa bực như ngày hôm qua. Cái nghiên cứu mình làm trợ lý từ tháng 6 đến giờ sắp kết thúc, và bây giờ mới bàn đến chuyện thù lao. Con số đưa ra chỉ nhỉnh hơn một nửa con số mình trông đợi một chút. Ngay trong cái cảm giác buồn bực đến nỗi đầu như phát sốt và chân tay bải hoải, mình đã tự hỏi "Chẳng lẽ mình đã học được cách tự định giá mình bằng tiền rồi sao? Tại sao lại để cảm xúc bản thân bị chi phối bởi những con số?" Một nửa thì cố nghĩ "mình đã làm, đã yêu thích và học hỏi được từ công việc ấy, vậy là rất tốt rồi", nhưng một nửa còn lại thì vẫn không sao gạt đi được cảm giác khó chịu kinh khủng khi cái giá người khác định ra cho mình quá thấp như thế. Tối ngồi ăn cơm, mẹ hỏi "dạo này con có làm gì không?" theo cái kiểu "dạo này có việc gì kiếm ra tiền không?" và tất nhiên, mình cáu kỉnh trả lời "con lười lắm, chẳng làm ăn gì đâu". Nhiều lúc thấy muốn bứt ra, vì mỗi ngày chỉ nghĩ được hôm nay cần phải làm gì, chứ không còn điều gì xa xôi hơn để phấn đấu. Nhưng có khi chính cái việc nghĩ ngắn ấy giúp mình không rơi vào bế tắc theo kiểu "mình đang sống vì cái gì đây?". Chẳng hạn như những chú kiến kia, cứ cắm đầu lao đi như thế có khi lại tốt hơn là nhận ra cả cuộc đời mình chỉ loanh quanh bò trên một cái mặt bàn, nếu cô kiến nào lại có mộng tưởng vượt tường sang hành tinh nhà hàng xóm, mà ngộ ra sự thật ấy, có khi thấy lại nằm im chờ chết chứ chẳng muốn bò loanh quanh nữa.

Còn mấy ngày nữa là sinh nhật, cho dù vẫn chưa hết cảm giác đấy là một ngày đặc biệt, nhưng chẳng biết làm gì để cho nó trở nên đặc biệt. "Đặc biệt" là một tính từ xa xỉ, nhất là khi người ta đã lớn và không phải đợi đến sinh nhật mới được ăn bánh gato.

1. Gần 5h chiều, mây đen ngùn ngụt kéo đến. Sau gần 2 tuần nóng điên đảo và bị hun bởi khói đốt rơm từ ngoại thành bay vào, mình hớn hở ngóng cơn mưa rào nhiệt đới. Mưa thì sẽ mát, sẽ hết khói, hết bụi, sẽ khiến mùa hè dễ chịu hơn một chút. Thoáng chốc, mưa đổ xuống trắng xóa cả trời. Từ trên tầng 21 nhìn xuống, mưa xiên xiên như đang múa. Mọi người đứng ra cửa sổ xuýt xoa khen mưa đẹp.

Lúc đấy thì mình nhớ ra là hôm nay mình đi xe buýt đi làm, không mang áo mưa, và quan trọng nhất là mình đang vác cái laptop. Một vài phương án chạy qua trong đầu, mình không thể để laptop lại đây để về người không, cũng không dám ôm laptop đứng đợi xe buýt trong màn mưa xối xả như thế. Phương án cuối cùng, lôi điện thoại gọi người yêu đến đón. Sau vài câu mặc cả và vài cái thở dài nẫu cả ruột, chàng đồng ý.

Có một số điện thoại để gọi đến đón khi trời mưa là một thứ xa xỉ. Thứ xa xỉ mà trong suốt 4 năm xa nhà mình không có. Và thứ xa xỉ ấy biến một nơi chốn, một thành phố bất kì, có thể không phải là Hà Nội, trở thành Nhà.

2. Bọc laptop vào một cái túi nilon to tướng và khệ nệ bê xuống đường. Mình đứng nép vào mái hiên của tòa nhà và bắt đầu chờ đợi. Có một vài người khác hình như cũng đứng chờ người đến đón như mình. Người người lúp xúp trong áo mưa. Một trong những lý do để mình đi xe buýt đi làm là lái xe trên đường phố, nhất là vào giờ tan tầm, thường gây ra những bực bội không cần thiết. Mọi người hay bấm còi, hoặc cố tình len lách, hoặc lao đến khi không thể lao được nữa, để giành giật từng centimet đường. Mưa như thế này hình như cái sự cạnh tranh ganh đua ấy cũng được xoa dịu đi.

Đợi mãi chẳng thấy người yêu đâu. Đứng bắt đầu chồn chân thì mình thấy có một em trai khoảng 14-15 tuổi, dắt một em gái khoảng 7-8 tuổi đến gần chỗ mái hiên mình đang đứng và bảo "em chờ anh ở đây nhớ". Em trai chạy biến vào màn mưa, còn em gái đứng đó, tóc tết hai bên, mặt tròn bầu bĩnh, thỉnh thoảng ngước lên nhìn mình. Lúc sau, một chiếc ô tô bảy chỗ từ từ tiến lại. Em trai từ trong ô tô chạy ra, mở cửa xe cho em, rồi chạy ra dắt em lên xe. Chẳng có gì đáng nói, chỉ là hai bạn trẻ nhà giàu như vô vàn những gia đình khác ở thành phố này. Nhưng em trai sau khi đóng cửa xe cho em gái đã trèo lên ghế lái, chứ không phải ghế bên cạnh. Mình mở to mắt để xem có nhìn nhầm không, vì rõ ràng thằng bé này mặt non lắm, có lẽ chưa học hết cấp 2. Cái xe lùi dần, hòa vào màn mưa và dòng xe cộ nườm nượp. Có một vẻ gì đấy vừa hùng dũng, vừa kiêu ngạo của một chiếc xe đắt tiền mới cóng, nhưng cái thái độ "đương nhiên là như thế" của cậu bé không quá 14 tuổi ấy, khi lái chiếc xe đó đi, khiến mình thấy gờn gợi. Cùng là cơn mưa, nhưng ảnh hưởng của nó lên những số phận khác nhau vô cùng đa dạng. Ngay bên cạnh mình, cũng mượn mái hiên để tránh mưa là một chị bán hàng rong với hai gánh các loại áo lót, chun buộc tóc, bông tắm lỉnh kỉnh. Chị chỉ có hai mảnh nilon to để che hàng, nên chạy được đến mái hiên này người đã ướt như chuột lột, giờ đang đứng run rẩy đợi ngớt mưa.

3. Mình đứng ngắm mưa và bắt đầu nghĩ miên man về sự đời. Đã đi làm ở chỗ mới được một tuần, và đã thấy bức bối đủ để muốn rời bỏ. Vẫn là câu hỏi cũ đặt ra, mình có đang tự nuông chiều bản thân quá không, khi cho phép mình rời bỏ bất cứ điều gì mình không thích? Có nên ép mình quen và thích nghi, hay lại bỏ đi để tìm kiếm một công việc mình thấy hài lòng? Một công việc mà mình không muốn nghĩ đến sau 5h chiều, và sau hai ngày cuối tuần thì sợ hãi cái viễn cảnh phải ở đó 5 ngày tiếp theo, thì có nên cố chịu đựng hay không? Trước khi bắt đầu làm ở đây đã tự nhủ không nên lông bông nữa, nên gắn kết với một chỗ để làm cho tử tế, nhưng sau một tuần lại thấy nản. Chẳng nhẽ một công việc mà mình đủ hứng thú để không thấy ngán ngẩm hay sợ hãi lại khó tìm đến thế sao?

Nghĩ về một cô bạn đã tuyên bố chắc như đinh đóng cột rằng "nơi chốn này, văn hóa này, gia đình này, không phải dành cho em. Em thấy ngột ngạt ở đây, em không được là chính mình, em phải sống theo những sắp xếp của bố mẹ, em ghét những định kiến của xã hội, nên bắt buộc em phải sống ở đất nước khác. Em ngại thay đổi, nhưng em không nghĩ mình có thể sống hạnh phúc ở đây". Dường như lựa chọn của em rất giống với sự tự giải thoát và là kết quả của một quá trình giằng co giữa một người trẻ muốn khẳng định mình và bậc phụ huynh muốn kiểm soát cuộc đời con mình như giật dây một con rối vải. Và mình lại thấy biết ơn bố mẹ mình vì các cụ chẳng bao giờ ép mình làm theo ý của các cụ, trong bất cứ việc gì từ bé đến to.

Mình nghĩ về mâu thuẫn giữa Bloom, chỗ làm cũ của mình và đối tác là một NGO Việt Nam. Mâu thuẫn ấy có vẻ như đi theo nguyên tắc: "Khi anh làm điều sai trái với tôi thì tôi cũng được quyền làm điều sai trái với anh. Nếu anh đã không phải với tôi thì tôi không việc gì phải cư xử đúng phép tắc với anh nữa." Cũng giống như khi một người vô cớ vung tay đánh ta thì ta thấy mình có quyền đánh lại họ, chứ không còn nghĩ được đến quy tắc không được xâm phạm đến thân thể của người khác. Hình như chỉ có các bậc thần phật thánh nhân mới sống được như thế. Giữ vững nguyên tắc đạo đức của mình cho dù ngoại cảnh hay những người xung quanh tác động ra sao. Người ta cứ đánh qua đánh lại, nên mâu thuẫn càng dày thêm, và khi được hỏi tại sao lại ra cơ sự ấy thì bên này đổ cho bên kia rằng họ đánh tôi trước, tôi chỉ trả đũa thôi nên tôi chẳng có gì sai cả. Thế nên con người mới quẩn quanh trong nỗi khổ, đấy là chữ "sân" trong Phật giáo, hay diễn đạt nôm na là "giận quá mất khôn".

4. Hơn một tiếng sau, khi chân đã mỏi nhừ và mưa đã gần tạnh hẳn thì người yêu mới đến. Đường tắc và có nhiều chỗ ngập sâu. Mất thêm gần một tiếng nữa lăn lội trên đường vì rẽ ngả nào cũng nghẹt người hoặc lụt nước. Nhưng dù sao thì cuối cùng vẫn về đến nhà.
Khi gặp hoạn nạn, có người để cầu cứu, và người ấy đưa được ta về chỗ trú ẩn an toàn, thế là tốt lắm rồi.

Being too indulged in work is almost like going away on a long journey. Every morning I wake up with new things lining up to get done, just like in a hotel somewhere far away from home, I open my eyes and go through a mental list of places I need to visit. And I work, work, work, in a manner not much different than I would go, go, go. I couldn't stop working because I haven't finished the tasks yet. I couldn't stop moving because I haven't completed the destinations yet. I am not free. I am not home. I force myself to keep on, even as I miss reading and writing so much, just as during the trip, from time to time I miss my blanket, my pillow and my bed. Or just the sense of security both reading and lying on my bed provide me. I don't allow myself to touch a book, like I sometimes don't allow myself to taste something from home, for fear that my courage will crumple. Yet, right now, as I am typing these lines, I feel like being home. At last, I have allowed myself to return to a place I belong to.

Accepting a few jobs at once is like going on a very long journey - I told myself not too long ago. I was missing a slow pace of my unemployed days, when I could lie on my bed reading a book past midnight, sleep in and watch interesting documentaries on various religions. But more than anything, I miss being able to stop. To think. I couldn't think much while all I could care about was meeting deadlines before the next one shows up. While I am on a backpacking trip, one day is not much different from the next, in the sense that I will go to a new place, eat new food, probably meet new people, and move on. While I am doing many things at the same time, one day is exactly the same as the next. I will do a new task, earn new money, probably meet new people, but the next day I will repeat the process. I can't stop, even to absorb a bit of an old destination. And while I was overwhelmed with a heavy workload, I didn't have a moment to reflect in depth about all the stuffs that happening around me.

May was a crazily intense month for me. I worked a few jobs, and traveled to a few provinces at the same time. For two weeks in a row, I constantly set the alarm at 3am to get up and work until 6am, got one more hour of sleep before starting a new day. By 6pm or 7pm, I finished dinner, was done for the day, and tried to work 2 more hours before I couldn't resist the bed anymore and fell asleep the moment my back touched the bed sheet. It was a short-term contract for a Dutch NGO. Long story short, I worked as a research assistant/interpreter for an action research/capacity training in organizational management, specifically in Public Health. My direct boss/co-worker is a Dutch Master student, who is lovely and wonderful to work with. We get along too well probably, always talking and laughing with each other. We even share a great fear/hatred of insect. Then, I had a few big orders of translation from UNDP and CIDA at the same time, which kept me occupied every waking moment possible when I wasn't talking/travelling/interpreting/eating. Yet after a month working with 6 different organizations, among which 5 are Community based organizations, I still prefer knowing people on an individual scale, rather than as a role in an organization. I still love personal stories, and even though organizations have their stories (or dramas) too, I don't find them as attractive.

Moreover, I had to maintain another regular side job, but I wouldn't include it as a main factor contributing to my next-to-nothing free time in May. And I managed to attend some interviews, got 4 job offers, and debated with myself to pick one. I will finish the current contract by the end of June, start my new job this Friday, and already started assisting in a new research a week ago. Probably I won't be able to resume my delayed Chinese class before the end of August. The next job is very much similar to my last official position with Bloom, but different in a few important elements, most important of which are support from local government and experience of the leader. It is also a small social enterprise, so young that it actually hasn't had legal status yet. It has a strong focus on community-tourism, and aims at creating impacts on many different aspects of life in one community, instead of just focusing on one issue, such as health, or gender, or education alone. This choice of mine makes me feel like I am always attracted to a same thing, again and again. Or to be more precise, I can be attracted to many handsome guys (other big NGOs and a corporation who also offer me jobs with amazing benefits) but I keep ending up with the one that is very similar to that guy who I left but with a broken heart not too long ago.

My what-is-my-purpose-in-life, post graduation and post first job resignation crisis seems to be over, which doesn't necessarily mean I have resolved the ultimate question about a ultimate goal in life. But it doesn't matter that much now. I guess now Im in a motion, and as my friend/ex-boss Malte said: "As long as you are going, you will end up somewhere nice". Probably it is a good attitude for me to adopt.

I quit facebook, mostly because those I actually care about don't make themselves heard much on facebook, and those who do update their profiles often are those I don't really want to know if they don't have anyone to talk to at 1am or if it is raining outside. When I was in Canada, facebook was more than a social network for me, it was actually a source of information about a world that I can't be in physically but often longed for. One year after I came back, I no longer have such an urge to update about that distant world, because I am here already. Perhaps I have grown out of it, but I guess mostly it's because I feel satisfied now with about 5-10 people that I make effort to keep in touch and meet in person. Then one day, I deactivated my account and haven't been tempted to reactivate it, even though facebook has tried to lure me many times. It scares me to think how such a passionate lover can grow distant, lose interest and one day cut loose all strings like what I did to facebook, though. The only inconvenience is I have to tell same things to about 6-8 people who actually care about me and are curious to know what I have been doing (you know who you are, and please know that more than once, you warm my heart by making me feel like Im missed). I am tired of doing this, really, especially when I don't have much time or the energy to go into details about my life. But other than that, I think without facebook I live more in the moment, save more time, concentrate better (though I didn't sit by my laptop that much the past month so I can't really testify that). However sometimes I do feel like sharing some short expressions of my feelings, or emotions, or thoughts, whatever, but don't know where to turn to. Then the urge fades. And I am fine again.

I bought a jasmine, a lime, a chili plants last Saturday, and grew a bunch of herbs. I already have lots of jasmine flowers now, chilies flowers are blossoming and little new green chilies are appearing, the lime doesn't look very good, but today my herb seeds have started sprouting and my onions are growing new leaves. That, I think, is pure happiness. I love watching things grow. I guess it makes me feel like I can Create. I can start life. Just thinking how "creative" actually means "full of" the act of creation. A creator, I am.