Showing posts with label marriage. Show all posts
Showing posts with label marriage. Show all posts

Đám hỏi

Sunday, 25 October 2015 Posted by Rain

Hôm trước vừa nghĩ, mình rất biết ơn bố mẹ vì mặc dù các cụ đầu tư cho mình đi đại học bằng tiền làm ăn mồ hôi nước mắt, dành dụm cả đời, nhưng chưa bao giờ và chắc sẽ không bao giờ gây sức ép mình phải học ngành gì. Bố mẹ mình không có đồng lương ổn định, buôn bán nhỏ lẻ ba cọc ba đồng. Thói thường, những người chắt bóp hi sinh, mong con cái sẽ hơn mình, hay bắt con học những cái kiếm ra tiền. Kinh doanh, kinh tế, ngân hàng, cứ thế mà chiến. Những người dư dả hơn, sẽ động viên con đi theo cái mình thích. Theo đuổi đam mê là một thứ xa xỉ, không phải ai cũng được. Vì thế, mình biết ơn bố mẹ, mặc dù khó khăn về vật chất, nhưng chẳng bao giờ hỏi mình những câu đại loại như "học cái đấy thì làm được nghề gì?", "ngành xã hội học thì làm sao kiếm được tiền?". Không hiểu xuất phát từ sự tin tưởng tuyệt đối với lựa chọn của con, hay là do lười nên không để ý, nhưng kết quả là mình đã đưa ra một quyết định dựa trên cơ sở rất lỏng lẻo "học lớp đấy có vẻ dễ thì chọn làm chuyên ngành". Ba năm sau, mình mới thấy quyết định có vẻ đung đúng. Học kỳ đầu tiên trong chương trình thạc sĩ, mình lại thấy quyết định sai rồi, đáng lẽ nên học phát triển quốc tế, và bây giờ thỉnh thoảng vẫn nghĩ, nếu ngày xưa mình học nhân học, có lẽ đã tốt hơn. Nhưng ít nhất mình không có ai để đổ lỗi hay oán trách cả, lựa chọn hoàn toàn là của mình.

Gần đây, mình lại biết ơn bố mẹ vì một lần nữa chiều theo phong cách sống "quái gở" của mình - không làm đám cưới. Dĩ nhiên mình cũng như nhiều bạn gái khác, hồi bé tí đã từng tưởng tượng ngày cưới mình sẽ mặc váy thế nào. Lớn hơn, mình cũng nghĩ đám cưới sẽ làm thế nào, sẽ mời bạn này bạn kia đánh đàn, làm MC, sẽ chơi những trò gì, khách mời sẽ phát biểu cảm nghĩ của họ về cô dâu chú rể ra sao. Ảnh hưởng từ phim ảnh, tất nhiên mình cũng mơ khi thử váy cưới, sẽ có người nín thở nhìn mình mắt long lanh và nói "Em đẹp quá!"

Tất cả những tưởng tượng đó, đổ ra sông ra bể. Quyết định lại một lần nữa là của mình.

Mọi người đều thắc mắc, tại sao không cưới? Những người như chị và mẹ mình, thì bảo "dại thế, đời con gái có một lần, đấy là quyền lợi của mình mà không làm". Mẹ thì nói là, bố mẹ ai cũng muốn con cái cưới hỏi đàng hoàng, kể cả vất vả, tốn kém cũng vui. Chắc là trong cách nghĩ của mọi người, đám cưới là dịp mình được làm trung tâm của sự chú ý, được mọi người tất bật lo việc, là sự kiện trọng đại, là lúc khẳng định vị thế của bản thân và gia đình. Sau một đám cưới, người ta gặp nhau hỉ hả "Nhà bác làm cưới cho con to thế, làm ở khách sạn đàng hoàng thế, làm mâm cỗ ngon thế."

Khi quyết định sẽ kết hôn, mình cũng nghĩ đến chuyện này, và nói với mẹ rất nhiều lần là mình không muốn làm đám cưới. Dùng đủ mọi chiêu bài, mẹ có thương con thì đừng bắt con cưới. Mẹ có thương con thì cho con tiền là được rồi, không cần làm đám. Mẹ mình, lúc đầu thấy khó hiểu, sau thuyết phục mãi không được, cuối cùng, như mọi khi, mình thường là đứa cứng đầu hơn, còn mẹ thì hiền lành và chẳng bao giờ dám đưa ra quyết định gì lớn, buông xuôi "mày nói chuyện với ông với bố". Thì nói, mình dậy rõ sớm ngồi chầu hẫu trước máy tính để trình bày với những nhân vật có tiếng nói trong gia đình. May sao, mà mình rõ ngạc nhiên, vừa nói một cái, bà bác mình đã đồng ý luôn, mà bác thì dù là gái, nhưng lại là chị của bố, và không lập gia đình. Bây giờ ông già rồi, nên bác duyệt cái thì cũng xong. Cuộc gọi diễn ra chóng vánh, mình đi ngủ tiếp.

Lý do gia đình mình nói với họ hàng là, "nó ở nước ngoài, chưa biết bao giờ về, được tuổi thì tổ chức ăn hỏi lấy ngày đẹp". Mẹ mình nói dối các ông bà trẻ, cô dì chú bác, là sau khi mình về sẽ làm đám cưới, để khỏi phải cầm phong bì tiền mừng. Còn lý do thật sự của việc cự tuyệt làm đám cưới của mình, là vì mình không thích phải đứng ra cười như khỉ suốt vài ngày, cho những người bỏ tiền, ăn uống vội vã, chẳng quan tâm đến mình là đứa nào, tên gì, bao nhiêu tuổi, nếu đâm xe ngoài đường chưa chắc đã biết là họ hàng, đừng nói đến quan tâm hay vui mừng cho hạnh phúc của mình. Trong một đám cưới, có bao nhiêu khách biết tên cô dâu chú rể, và thực sự chúc phúc cho hai nhân vật chính?

Mình sống xa nhà lâu quá, nên đám cưới của những người thân đều không được dự, bạn bè lại càng không. Sau vụ ăn hỏi này, mình định post lên facebook là, tớ không đi dự đám cưới thì đừng ai trách nhé, đám của tớ tớ còn không dự nữa là. Nhưng nghĩ lại, nói thế thì khác nào phủ định sạch trơn công sức của gia đình đã bỏ ra để tổ chức, nên thôi. Thật ra mình còn tiếc việc không được dự lễ tốt nghiệp hơn là việc không có mặt trong đám hỏi của chính mình. Lễ tốt nghiệp, dù sao cũng là sự công nhận thành quả và cố gắng của cá nhân. Còn lễ ăn hỏi, có mình hay không có mình cũng đâu quan trọng. Mình (hay danh nghĩa của mình) tồn tại ở đó với tư cách là "con ông A bà B", "cháu ông C bà D", và những người đến dự là vì mối quan hệ của họ với gia đình mình, chứ đâu phải với mình.

Mẹ mình nói, đám hỏi đúng ý của con, chỉ toàn những người thân thiết. Tức là khoảng 80 người, sau khi phần lễ nghi kết thúc, thì ở nhà mình chén cỗ luôn, 12 mâm. Những người này thì phần lớn nhớ tên mình, có khả năng nhận ra nếu gặp ở ngoài đường (không phải ở nhà, trong mối quan hệ gia đình). Cũng có những người chắc sẽ không nhận ra, vì họ là thân thiết với bố mẹ, ông bà mình, chứ đâu phải với mình. Mình có trân trọng việc mọi người bỏ thời gian, bỏ công việc, ăn mặc đẹp để dự đám hỏi của mình. Chị và em mình nghỉ làm, nhất là thằng em chắc phải lăng xăng trà nước, lo đỗ xe cho khách. Bố mẹ, ông và bác mình thì tất nhiên rồi, chắc chắn phải duyệt đi duyệt lại chương trình hàng chục lần vài tuần trước đó. Không ở nhà, nhưng mình có thể tưởng tượng mỗi bữa cơm tối mọi người lại bàn một chi tiết trong buổi lễ, thuê xe ở đâu, kê cái bàn như thế nào, mời người này hay mời người khác. Tính mọi người thích nói đi nói lại, mình lạ gì. Các ông bà trẻ ở quê phải lặn lội đi từ sớm. Mình có trân trọng chứ, đang không người ta phải mất công mất việc vì mình.

Trong thời gian ở nhà ít ỏi giữa hai bằng, mình cũng chứng kiến cảnh cả nhà phải vất vả khi có họ hàng làm đám cưới. Bố và ông, mặc dù chẳng đóng góp sức lao động gì, cũng phải có mặt vì vai vế trong họ. Có mặt chỉ để ngồi đấy thôi, hút thuốc, ăn hạt hướng dương, tán phét. Không có mặt thì không được, họ hàng lại trách là bỏ bê. Ông mỗi đợt như thế về lại ốm, vì nóng bức, ngồi nhiều mệt mỏi, mà làm gì có chỗ ăn ngủ tử tế. Nhiều khi ông là vai bác của cô dâu, thì lại phải đi đưa dâu rõ xa, người già rồi mà ngồi xe mấy trăm cây số trong một ngày, đến lúc về mặt mày tái nhợt. Chẳng ai thích thú, chẳng ai vui vẻ, thế mà người ta vẫn cứ phải làm. Người này nghĩ là mình làm vì người khác, vì nghĩa vụ với gia đình, rồi sau họ lại phải làm để trả nợ, trả công, cứ luẩn quẩn chẳng ai thoát ra.

Mình vốn ghét tất cả những thứ lễ nghi làm vì hình thức, tại sao bố phải ngồi canh rạp, chỉ vì bố là anh họ cô dâu (cô dâu còn kém mình một tuổi), trong khi đã có hàng chục thanh niên trai tráng ngồi chơi tá lả cười hô hố suốt cả đêm? Tại sao phải giết đến hàng chục con lợn, hàng trăm con gà, uống không biết bao nhiêu chai rượu, chuốc cho nhau mặt đỏ bừng, khách lấy xe ra về mà đi đứng loạng choạng, chỉ để được tiếng là "làm đám cưới to"? Đấy là cưới ở quê, còn cưới ở thành phố, một bữa cơm ăn chẳng ngon mà đắt cắt ruột. Người ta bỏ tiền vào hòm, không ngẩng đầu lên khi nhạc nổi tưng tưng và cô dâu chú rể bước vào. Sau đó người ta tiếp tục cắm cúi ăn, còn không nói chuyện được với người bên cạnh vì nhạc to quá, hoặc là nhạc trong đĩa, hoặc là MC sẽ "hát góp vui" ông ổng luôn. Chẳng ai để ý khi cô dâu chú rể trao nhẫn, cắt bánh, chỉ khi nào một đoàn gồm đôi trẻ và bố mẹ hai bên đến tận bàn mình chúc rượu mới tạm ngừng đũa để đứng lên cười gượng gạo. Người ta ăn thật nhanh còn về kịp giờ làm chiều, hoặc chụp vài cái ảnh "làm kỉ niệm" với hai nhân vật chính cười mặt cứng đơ. Mình không đi nhiều đám cưới lắm, chắc hai hoặc ba đám gì đó, luôn phải ngồi cùng bàn với những người mình không quen, và cung cấp thông tin cơ bản cho họ về cô dâu (bạn mình), tên gì, bao nhiêu tuổi, giờ đang ở đâu, làm gì, nếu có vị nào quan tâm. Lần nào mình cũng thấy lạc lõng, buồn buồn, và thấy mình vừa tham gia vào một "giao dịch", thậm chí là một giao dịch rất chóng vánh. Tôi đến ăn cưới bạn nhé, bạn phải ghi vào mà trả nợ sau này. Những diễn biến của đám cưới diễn ra y hệt nhau, theo một thứ kịch bản nửa tây nửa ta. Mình đã từng so sánh đám cưới ở thành phố với quy trình "chuẩn hóa" (standardization) của các chuỗi ăn nhanh như McDonald. Mọi thứ đều được biết trước (predictable) - đám nào chẳng như nhau, diễn ra trong một khung giờ cố định - ăn xong còn đám sau, nhất là những ngày đẹp, và giảm thiểu tương tác giữa người với người đến mức tối thiểu - cứ đủ mâm là ăn, ăn xong là về, bất cần biết hay quan tâm ai với ai. Mình đã luôn cảm thấy rằng, khi tham gia vào những giao dịch như thế, trả tiền - ăn cỗ - làm tròn bổn phận trong mối quan hệ - kỳ vọng việc được đáp trả sau này, người ta trở nên bớt người hơn.

Mình không muốn làm đám cưới vì mình không muốn tham gia vào giao dịch đó, và tệ hơn, là nguyên nhân của giao dịch đó. Mình cũng không muốn mọi người phải vất vả vì mình, tốn thời gian, mệt mỏi vì mình. Và số tiền để cho mấy trăm con người ăn một bữa, mình thà để đi du lịch, để có được những trải nghiệm cho cuộc sống, chứ không phải là một ký ức về những gương mặt mờ mịt chẳng rõ ai với ai, ăn uống mồm miệng đầy mỡ thịt và bia, rồi những xấp phong bì. Rất may, chồng của mình cũng cùng chí hướng, không muốn tổ chức đám cưới. Lý do của bạn ý khác một tí, từ kinh nghiệm làm đám cưới em gái thấy là, cho dù có chu đáo đến thế nào thì vẫn sẽ bị người này người kia trách, vì họ hàng bạn ý đều ở quê. Người ở làng họ thì đông, mời thì chắc hết cả làng, nhưng không mời thì sẽ bị phật ý, bị nhiếc móc cả thời gian dài sau đó, nên tốt nhất là không tổ chức. Bạn ý cũng thuyết phục được mẹ bạn ý, mình thuyết phục được nhà mình, nên cuối cùng có một kết luận "hai nhà muốn làm gì cũng được, miễn là bọn con không phải tham gia". 

Nhưng mình nhận thức rất rõ rằng, mình đang áp đặt thế giới quan của mình, lấy cá nhân làm trọng, lên cả gia đình. Vì thế mình biết ơn vì mọi người đã chiều theo ý muốn kì quái đó. Hôn nhân, từ xưa đến rất gần đây, vẫn luôn là việc giữa hai gia đình, là sự trao đổi giữa hai dòng họ, là khế ước xã hội, là tất cả mọi thứ trừ hạnh phúc cá nhân. Thứ mình ghét, và đấy chính là mục đích lớn nhất của một đám cưới, là để công bố sự ràng buộc chính thức từ nay về sau của hai gia đình. Tự nhiên những người không liên quan trở thành họ hàng. Nó không phải là chuyện cá nhân. Nhất là những đứa con sau này mình sinh ra, sẽ thuộc về cả hai họ.

Khi mình đặt câu hỏi "có ai trong những người đến dự quan tâm đến việc con lấy một người thế nào, có hạnh phúc hay không?", mẹ mình đã không trả lời được. Vì đấy rõ ràng không phải là mục đích của một đám cưới, hay đám hỏi. Sự kiện này là để cho những người lớn (tức là các cụ ông), nói chuyện với nhau, đặt mối quan hệ tương giao giữa hai gia đình. Mình không có được cái cá nhân mình muốn, là bản thân làm trung tâm của sự kiện, thì mình không muốn tham gia vào sự kiện ấy. Nhưng mình hiểu, bố mẹ sẽ phải đối mặt với nhiều câu hỏi, nhiều sự thắc mắc, nhiều sự nghi ngờ. Tại sao không mời tôi đến ăn cưới con anh? Chúng tôi vẫn chờ được ăn cỗ đấy nhé. Con gái bỏ theo giai, cho không biếu không hay sao mà không được nhà trai đến đưa sính lễ đàng hoàng? Hai bác còn nợ chúng em một bữa rượu thịt. 

Cưới xin là cái nợ đồng lần - mẹ mình nói đi nói lại câu này bao nhiêu lần. Người ta nợ nhau, cảm thấy mình cần làm đám cưới để trả nợ, và cảm thấy mình cần đi dự đám cưới cũng để trả nợ. Trách nhiệm và nghĩa vụ (sense of duty) là thứ ràng buộc người Việt trong tổ chức gia đình, trong cộng đồng. Và một đứa bề ngoài thì tóc đen da vàng, nhưng bên trong đã chấp nhận những gia trị phương Tây cốt lõi như mình, chối bỏ cái ràng buộc về nghĩa vụ đó. Mình muốn những người đến ăn cưới là những người thực sự quan tâm đến mình, vui cho niềm vui của mình, số đó chắc cả gia đình và bạn bè không quá 20 người. Tất nhiên mình không thể có một đám cưới như thế. Ông sẽ ăn nói thế nào với các anh chị em, cháu chắt của ông? Ông đã đi ăn đám cưới con cái họ, giờ chẳng lẽ không mời họ đến ăn đám cưới cháu mình? Bố sẽ nói thế nào với các bạn nhậu khi thông báo rằng "đứa thứ hai nhà tôi đã lấy chồng", mà họ chưa được mời ăn cỗ? Thế nên mình có thể tưởng tượng ra, chỉ làm một đám hỏi, có trầu cau để mang chia, gọi là báo hỷ, thì bố mẹ chắc cũng ái ngại lắm, vì mình mà đạp lên dư luận.

Bên nhà chồng sau đám hỏi thì tổ chức ăn uống ở quê, đến 30 mâm, cứ tính 6 người một mâm theo chuẩn thì là 180 con người. Họ hàng phải dậy mổ gà từ đêm, nấu cỗ từ tờ mờ sáng. Một phái đoàn 20 người họ hàng bên nhà mình gồm các nhân vật chủ chốt (lại là các ông và các bác trai) đi về nhà trai để ăn. Mình cứ nghĩ, những người này chẳng quen biết gì nhau, tự nhiên lại phải ngồi chung mâm ăn uống, lại phải cười nói hể hả, đều là vì mình. Mẹ mình vốn ít nói, mẹ chồng cũng không phải người mồm miệng linh hoạt, hai bà ngồi với nhau gượng gạo, cứ phải sang nhà nói chuyện đủ số lần theo phong tục, mà không biết lôi chuyện gì lấp liếm khoảng không, cũng đều vì mình cả.

Sự kiện đám cưới đám hỏi cũng đã qua rồi. Chủ yếu là để từ nay về sau, khi mình xuất hiện ở nhà chồng, mẹ chồng không phải nói dối hàng xóm là "cháu họ ở quê mới ra" nữa.  

End of 2014

Thursday, 25 December 2014 Posted by Rain

1. This time last year, I set foot on Canada again, much sooner than I expected. Actually, when I left this country at the end of my university career, I did not have any faint desire to come back here. It's not that I don't like the country, I've never lived in another country to compare or to appreciate it. Anyhow, another year in Canada has passed by. I find myself 25 and have made some very important decisions in my life, also very unexpectedly.

2. I got married in July. By May, I spent weeks in front of my laptop from the moment I woke up to bedtime, reading everything I could find about the East Sea conflict. I went to the library and checked out a pile of books about Vietnam. The more I read, the more anxious I became. In early June, I spent a week wandering alone in Toronto. The city was so vibrant, lively and reminded me why I prefer living in a big city. A moment stuck in my memory in particular was when I emerged from a subway tunnel. As I opened the heavy glass door, piercing sunlight, loud music and the vibe of an urban crowd surrounding some street hip hop dancers swept over me. It was almost as though I was a character in a movie. I could totally hear some background music in my ears, as that character looked up to the sun, grinned and eagerly began a new life in a new city. And when I sat alone by the Great Lake, watching a couple playing with their dog on vast green grass, the guy said "go to your mommy", and they laughed and laughed as a summer breeze caressed my hair, I thought to myself, I wanted my child to have a green space to grow up on like this. When I talked to the Chinese-Vietnamese-Canadian hairdresser, who did not really expected me a show up at her much deserted hair spa in the heart of Chinatown, I was pulled to her story, and many stories I knew I could find in this city.

So the fear of an imminent war, irrational as it might be, but which brought tears to my eyes so many times as my motherland struggled, heightened with conflict, with ambivalent political leaders who first and foremost want to keep their seats, either by pleasing the big brother, or by pleasing the mass, whatever works at a particular moment. As my friend and her boyfriend took me along in their car for a grocery shopping trip, I listened to them chat about what restaurant to go for the weekend, and I was wondering about whether my brother would be conscripted if a war ever broke out. I feared for my family's safety, and my friends were all concerned about which good dishes to pick. That feeling was so bitter.

These two factors lead me to a decision I had never contemplated before that point. Just in April, I was still so certain that I would go home after graduation. Then, somewhere in June, I decided that I would try to look for a job in Canada, and even settle here. That decision led me to another, which is quite a headache. If I stay here longer than 2 years, I need to think whether I still want to be with the man I have been in a relationship with in the last 3 years. If not, it is time to break up, and look for someone else. After much thought, I decided we are good for each other, and I can see in him a determination to make it work. That's more important, I realize. Personalities can change, but you need commitment. As long as the two people are stubborn enough to pursue the relationship, they should be fine.

My plan changed a number of times, as I devoured all the immigration policies, programs and regulations I could find on the Internet. I went to workshops, saw a consultant, sought legal advice. Then I stumbled upon a program that allows spouses of international students to apply for an open work permit. The first plan was that I would finish my studies, find a job, then apply for permanent residence cards for both of us, which would take at least 3 more years if things go smoothly. When I knew about that program, the choice I had to make is to get married now and face lots of financial troubles because I am still in school and he won't have a job for who knows how long; or to continue my single life for another 3 years. I opted for the first one, after much consideration.

There was no proposal. Basically, I told him my thoughts, and he said, "it sounds so uncertain, what will I do there?" - "I don't know" I answered "But life is all about the unknown, isn't it? I don't like living a prescheduled life, when you know exactly when you will do what with whom, so are you willing to dive into the uncertainty and shape our future with me?". Then the deal was sealed.

I announced the decision to my mother, who transmitted the news to the rest of my family. He told his mother. While I tried to squeeze out a 30 page proposal for my thesis and completed the painfully detailed ethic protocol for my research, he took his mother to my house to "do the talk". As soon as my proposal was approved, I booked a ticket home. The morning he was supposed to take me to his house and pray at the altar, I wore a T-shirt and a baggy pair of knee-length pants. Not like other brides who would wear tons of make-up and surrounded by many people, I was so amused at myself and the situation. I waited for him to come from his house, pick me up, take me back, we prayed (I didn't really know what to pray actually), and then the two of us, free from work and constraint, went out for pho and fruit shake, while every one else was in their office at that time. I prefer that to the traditional ceremony, so carefree and trouble-free. It took us 2 weeks between the People's Committee of my ward and his ward to bring home a marriage certificate. It sounds like we were awarded a certificate for a coursework. After all, I used so much brainpower and decision making energy during that process.

Then we did a lot more paper work for his application for a work permit to come to Canada. After much waiting, hoping, and lots of luck, I supposed, the application was approved, and he will be here this Sunday. Woo hoo! Finally I will have my own home (which costs me double the rent Im paying right now), and I already daydream about how I will decorate it with many plants. Sadly, my childhood dream of having a dog will not come true yet. I can't afford to keep a dog right now, plus Im not sure where I will be after next August, so I don't want to get a dog and give it away too soon.

3. Second, I started investing in preparing for a life here. Lots of money for a driver license test, interpreter training courses and certificates and of course equipment (I bought a wrong microphone the first time, which doesn't help at all considering my financial situation).

It has been a good year job-wise, especially since September. I started working as a freelancer for one multi-national translation company, which is compared to a Walmart in the industry translation. It is nice to feel that Im a part of such a global entity. I would get job offers coming from different time zones, Japan, Hongkong, US, Canada, UK, Spain, so I frequently missed them because the emails came when I was still asleep. I got to translate some very important government documents, which I am pretty proud of. Other than that, I also started working as a telephonic interpreter for a US company. I think I like this job more and more each day. Although I receive lots of calls from social workers who help Vietnamese speakers to fill out medical benefit applications, i.e. most of calls are repetitive, from times to times I interpret in quite special situations. For example, one time my client is a female elderly who was kicked out of her daughter's house. She was crying while she spoke. Another time I interpreted for a couple who just flew from Vietnam to the US because their daughter who is studying at a university got a major car accident. The mother was crying throughout the whole call. I dreaded medical calls though, one time the doctor asked his client with breast cancer whether she wanted him to remove the ulcer, or the whole breast. She sounded very indecisive, changing her mind one moment to the next. The whole time I was thinking, if she woke up from her surgery, found out the doctor had cut the wrong portion, blamed me to have misinterpreted her, I might go to jail. But I do enjoying talking to different people, listening to their voices, imagining their faces, and getting lifted out of my room and being a part of their stories, even for a brief moment.

The pay is good, especially considering that I don't have to go anywhere, and I found ways to obtain a Google number, so I basically don't have to pay anything. It just sucks that I need to be at my laptop when they call, otherwise, even if I might be in the bathroom for two minutes, I miss a call which might last half an hour. Naturally for days that Im on campus, I miss lots of calls, and I hate that tingling guilt that I miss lots of chances to make money. Nevertheless, these two companies provide me a more or less stable sources of income, but not a very significant amount.

In addition, I am also on call for one company in India. They would send me medical receipts from American patients who received treatment in hospitals in Vietnam and want to claim their international insurance; and probably another dozen companies with occasional projects. The (very costly) interpreter certificate I got in Canada brought me in contact with a few local agencies, and I have done a few face-to-face interpreting assignments for them. But it is such a pain to move around by bus, especially because I don't know where I need to be for all the locations. One time I had to get up by 6am, leave the house at 6.30, took 2 buses and walked almost 3km to be in a local public school at 7.45. I was so worried that I would be late, but then the client (a mother) did not show up until almost the last minute, and the teacher started teaching (at 8.15) so she just told me to repeat what she said to the mother.

4. I continue to be a TA this semester. Now that I have gained some experiences, accumulated some thoughts and reflections, and attended probably a dozen of workshops offered by the Teaching Support Center at my university, I was given a marking-only TA. It was not fun at all, reading hundreds of pages of bad writing, getting amazed and then frustrated by how little students learn and how confused they are, and being pressured to finish that dreadful task fast. Not to mention the angry students who got upset with their marks and very disrespectfully complained that they didn't get enough instructions (which had nothing to do with me anyway). One student in particular came to see me, yet every time I answered her questions, she responded with "I don't understand". It didn't take long for me to realize that she didn't really want help. All she wanted was for me to tell her the correct answers, so she could write them down and get good marks. She refused to think critically, because whenever I offered some feedback, she reacted with frustration. She said "everything I do, you say it is not good, so I don't know what to do.". She stayed in my office for an hour straight, and at the end, I was so tired and annoyed, especially with her raised voice, that I told her to come see her professor, because apparently, I was not helpful to her at all. Then, beyond my imagination, she said she doesn't have time to see the professor, as though she demanded that I gave her the answers right then and there. Oh, students!

And then the instructor was mad at me, really really mad at me once. She wrote that I made her sound like a liar, because I failed to finish the marking by the time I promised her. I was really embarrassed when I read her angry words in the email, but then I told myself, conflict is inevitable. I will just have to live with it. She was all sweet and nice before, but after that incident, she became much colder towards me, which, I realize, is fine as well.

It doesn't make much sense for the instructor to only give lectures, and for the TA to only do the marking. Especially when the instructor is boring, and students don't interact, she doesn't get any idea how much or little her students understand the materials. I, who read their papers, have a very good view of that, but I can't do anything to alter the materials or the lectures. One thing I learn after this semester is marking is not only for evaluating students, it is also for the instructor to know how well she is doing. By disrupting these two essential processes, learning is no longer as effective. I don't get to design the assignment, and the instructor doesn't get to see how bad her students (and by implication, her teaching) are.

5. And I started volunteering for a local non-profit organization as well. The 5 week training on sexual assaults and various related matters was fabulous. Except for the bus waiting and late night finish (sometimes I got home at 10.30), I enjoyed thoroughly every aspect of it. However, I can't become a crisis line volunteer, because I don't want to pay 45$ per month for an unlimited phone plan, and they don't accept my google number for concern over confidentiality (that Google will record the calls). So right now I just volunteer for infrequent requests. One time I babysat a one-year old boy while his mother was in counselling, and he pretty much cried the whole time. Next month I will volunteer to represent the organization at some high schools to talk with girls about sexual assaults. I was hoping that by volunteering with this organization, I could start penetrating the network of non-profit organizations in Canada, which is slowly happening. I still suck at networking, which is normal, but at least now I know a little bit more about the inside of non profits in Canada, much different from their counterparts in Vietnam, not in the least because they don't have all the international funding pouring in from outside the country.

6. All in all, I had a turbulent first 4 months because I was adjusting to life in Canada again, the second 4 months doing my field work, getting married, reading a lot of books about Vietnam, and the last 4 months feeling more comfortable here, and started some serious freelancing. Now my future is still very uncertain. I don't know where I will be this time next year. If I can't land a job here, I will go home, and will be happy to do so. I still find my life more interesting in Vietnam, but of course also more frustrating. It is very peaceful, stable, but isolated here. I haven't had much to write on Ke Chuyen since September, in fact, I haven't touched it at all.

And I will start my married life in just a few days. Having lived by myself for too long, I don't know how it will be like to share my life with another person. But I hope it will go well. Wish myself luck.


Thói quen viết nhật kí

Sunday, 21 September 2014 Posted by Rain

Ngoài trời đang mưa giông gió giật, và mình đang mở Secret Garden sau khi ăn uống no nê. Không phải là "Song for a stormy night", nhưng công nhận là nhạc của họ rất giỏi đưa người ta vào tâm trạng suy nghĩ miên man. Không hẳn là buồn, nhưng đủ để mình mở blog ra và làm cái việc mà mình trì hoãn rất lâu nay, là lại ngồi viết ra những suy nghĩ hỗn loạn trong đầu không nói được với ai.

Sinh nhật năm nay, mình đã nghĩ sẽ bắt đầu lại thói quen viết nhật ký. Tức là viết rồi cất đi, chỉ mình mình đọc, không phải viết rồi public và đợi người khác comment rồi like. Bụng bảo dạ việc đó sẽ có rất nhiều lợi ích. Lưu giữ lại những suy nghĩ của những ngày tháng đặc biệt nhiều thay đổi và có những quyết định quan trọng này. Và luyện tập thói quen làm một việc thật lâu, thật tập trung. Như ngày xưa hồi chưa có Internet, mình có thể ngồi 3, 4 tiếng liền viết nhật kí và đọc nhật kí truyền tay với cô bạn thân. Đấy là hồi cấp 2. Chắc chắn những tháng ngày viết thật nhiều, dù toàn những chuyện vặt vãnh và chữ thì xấu điên, nhưng là viết đến tận cùng và thổ lộ không phải giấu diếm những suy nghĩ và cảm xúc của bản thân, cũng như đọc suy nghĩ của người khác, nhiều khi đọc mà nước mắt té tua, đã luyện tập rất nhiều cho mình sau này.

Đấy, nhưng thói quen tốt đấy ngày càng thui chột đi. Không hẳn đổ lỗi cho thời gian, vì so với những người bằng tuổi khác, phải đi làm cả ngày ở công sở, rồi con cái, nhà cửa, mình hẳn là vô cùng sung sướng về mặt thời gian. Hai năm rưỡi đi làm thì chỉ có khoảng hơn 1 năm là làm full-time, sáng đi tối về, còn lại lông bông, khi thì có đến bốn năm dự án cùng làm một lúc, khi thì không có việc gì. Bây giờ thì mình đã lại là sinh viên, lại đi học thì ít, ngồi một mình thì nhiều. Có thời gian để đi bộ trong khu nghĩa địa sạch đẹp như công viên khi ngủ dậy vào một buổi chiều chủ nhật như hôm nay, nhìn thấy những hạt mưa xiên xiên trong ánh nắng xiên qua kẽ lá, đi một lúc rồi thấy gió xuề xòa quanh người xua nỗi uể oải của một giấc ngủ trưa dài 2- 3 tiếng dần dần tan đi như màn sương. Hoặc như bây giờ, sinh viên 25 tuổi có rất nhiều bài đọc cho lớp học sáng mai, nhưng vì có tâm trạng, hoặc đúng hơn là muốn trì hoãn, nên lại ngồi gõ bàn phím lách cách.

Thế thì vì cái gì mà thói quen viết lách bị giảm dần đi? Mình không bị dằn vặt như các bạn cùng trang lứa rằng ối giời ơi, tôi già rồi, cảm xúc khô kiệt rồi. Mình hoàn toàn toàn thoải mái với việc không viết những dòng miêu tả phố phường, chuyển mùa, ba la bô lô sướt mướt nữa. Mình thật ra coi đấy là một bước trưởng thành trong suy nghĩ và cách thể hiện. 25 tuổi không thể viết mãi như đứa 15, và mình cũng không thấy những cái đấy hay nữa. Không phải lớn lên thì không có cảm xúc, chỉ là không thể hiện những cách giống nhau.

Có lẽ thủ phạm lớn nhất là sự kết nối liên tục với thế giới bên ngoài của Facebook. Nó khiến cho mình ít có thời gian "một mình" và đối thoại với bản thân, mặc dù phần lớn thời gian mình không có ai bên cạnh cả. Gần đây mình đã bắt đầu thử Cold Turkey, một phần mềm chặn những trang muốn chặn trong thời gian định sẵn để cai Facebook, vì thật ra mình không thấy nó hấp dẫn, mình chỉ dùng nó như một phương tiện mỗi khi bí, hoặc theo thói quen. Khi chặn Facebook, mình không thấy thèm hay nhớ gì cả, chỉ thấy trong lòng yên ắng hơn. Nhưng bỏ nó thì không được.

Đợt ở nhà vừa rồi mình hầu như ít đụng đến máy tính, có lẽ chỉ dùng để làm việc. Nhưng ở đây một mình, cái gì cũng phải dùng máy tính, mà cụ thể nhất là để người khác biết rằng mình vẫn tồn tại. Liên hệ với gia đình, bạn bè, email thầy cô, đăng kí sự kiện, đọc báo, tâm sự. Hôm nay trong khi đi bộ đã nghĩ rằng, chỉ mấy tháng nữa là mình sẽ ở đây được 1 năm, lần thứ hai. Vậy mà sao tình hình vẫn không thay đổi là mấy?

Hình như trong tất cả những người đi du học mình biết, không ai buồn bực, đau khổ và cô đơn như mình. Mọi người đều có những người bạn, đều thích nghi dễ dàng, đều post những bức ảnh chỗ này chỗ kia, làm cái này cái nọ, và mình rất ngạc nhiên khi thấy, bản thân mình vẫn không tránh khỏi cảm giác ghen tị len lỏi khi nhìn những bức ảnh đó. Mặc dù suốt ngày rao giảng và cố tự dặn bản thân không được so sánh với người khác, nhưng vẫn không thể không tự hỏi, tại sao mình đã ở đây lâu thế rồi mà vẫn không vui vẻ được như thế? Tại sao mình vẫn không thấy thoải mái, không ngừng cảm thấy mình vẫn là người xa lạ, không hòa nhập được, và thường tự nghĩ ra đủ thứ người ta có thể nghĩ về mình, trong khi lý trí thì biết rằng có khi họ hoàn toàn không để ý và chẳng nhớ mình là ai.

Ở trong khoa có một anh tiến sĩ đầu hói già, là người mà có một lần mình đang đứng xớ rớ trong hành lang để đợi gặp cô trợ lý khoa, đã bắt tay và giới thiệu, rồi nói rằng "nếu cần gì thì cứ qua văn phòng tôi nhé", làm mình suýt rớt nước mắt vì ngay lúc đấy mình đang cảm thấy rất lẻ loi. Đấy cũng là một điều khiến mình ngạc nhiên, vì cứ nghĩ lần này mình sẽ hòa nhập tốt hơn, hoặc chí ít nếu có thấy đơn độc thật thì sẽ không bị buồn bực bởi cảm giác đó. Nhưng hóa ra mình nhầm. Có thể giảm về cường độ, nhưng về bản chất thì cảm giác không khác đi, vẫn như vậy.

Anh tiến sĩ đó có lẽ là người duy nhất để ý thấy mình luôn ngồi một mình và lôi điện thoại ra mỗi giờ nghỉ giữa giờ, khi những sinh viên còn lại túm tụm tán chuyện với nhau hoặc cùng đi mua cà phê. Anh đấy cũng là người chào mình mỗi khi đụng mặt ở khoa, và nhắn tin cho mình biết rằng có một sinh viên khác mở tiệc ở nhà (và mình đã không đi, dĩ nhiên!). Có lẽ mình phải ngừng đổ lỗi cho hoàn cảnh, hay cho những người xung quanh, và chân thành nhận thức vấn đề là ở mình.

Mùa đông vừa rồi, tức là từ tháng 1 đến tháng 4, trở lại Canada sau gần 3 năm, mình ít khóc hơn, hầu như chẳng mấy khi nửa đêm tỉnh dậy trào nước mắt nữa, nhưng vẫn có những lần nước mắt trào ra không ngăn được. Một lần là trong một buổi tập yoga, khi tất cả mọi người nằm dài trên thảm để thư giãn, cô hướng dẫn đã hát lên, và giọng hát đó đẹp đến nỗi mình trào nước mắt. Thật ra mình không biết mình khóc vì khoảnh khắc đó quá đẹp, hay là vì sau gần một tiếng tập trung vào thư giãn, những cảm xúc tiêu cực mình cố lờ đi và ép xuống đã bùng ra. Sau đó mình đến cảm ơn cô ý, và chưa nói hết câu đã lại khóc nức nở.

Một lần khác là khi đi chợ. Dĩ nhiên sống một mình và ăn một mình thì việc đi chợ, nấu nướng, ăn uống cũng chỉ là một trong những việc cần phải làm, chứ ít khi là một thú vui. Ở siêu thị đó có một quầy thịt sống, các bác bán thịt là người Trung Quốc (đoán thế, vì toàn nói tiếng Trung). Mình nói "cháu muốn mua 2 pound sườn" - "không bán 2 pound đâu, sườn bán cả dẻ" - "à thế thôi vậy, cám ơn bác" và mình cười rồi quay đi. Lúc còn loanh quanh ở quầy thịt thì thấy bác bán thịt ấy xăm xái chạy ra, dúi vào tay mình một hộp sườn mới cắt "đây, miếng này bé, cho cháu". Chỉ có thế thôi mà mình mắt đầy nước. Có thể vì rất ít người nhìn thẳng vào mắt bác ý và cười. Người mua thường chỉ nhìn chăm chăm vào những tảng thịt xếp đầy sau lớp kính, nói loại và số cân họ muốn mua, rồi đi. Có thể vì ít khi có người tìm cách để cho mình cái mình muốn, hoặc là mình không chờ đợi điều đó ở những người xa lạ.

Và một lần khác, khóc thảm thương, là lúc đi nhổ 2 cái răng khôn. Dĩ nhiên là nhổ 2 cái răng cùng một lúc thì phải đau, máu me đầm đìa, nhưng mình sống sót qua cái đau đấy. Nhưng lúc y tá bắt đầu dặn dò là phải mua thuốc kháng sinh để uống, thuốc giảm đau, bông băng này nọ, thì trong đầu mình hết sức ngán ngẩm nghĩ đến cảnh mồm thì sưng, mặt thì tê, máu chưa biết bao giờ mới ngừng chảy, mà phải leo lên xe buýt để đi mua thuốc, chẳng biết có nói được là mình muốn mua thuốc gì không, thì bắt đầu thấy nước mắt trào lên. Chị y tá hốt hoảng, tưởng là mình bị đau quá, nhưng sau đó thì hiểu ra, hỏi là "có phải khóc vì chỉ có một mình ở đây không?", và dĩ nhiên câu hỏi đó lại càng khiến cho mình khóc nức nở. Được vài phút sụt sùi thì đi ra, lóc cóc đi bộ về một mình, đường sao mà dài, người sao mà buồn.

Trời vẫn chưa mưa. Đã nghe đến album thứ 2 của Secret Garden.

Hai quyết định khá lớn của cuộc đời mình đưa ra trong những ngày xuân giao hè của năm nay. Một là thử tìm việc ở Canada sau khi tốt nghiệp. Quyết định này đến từ những ngày không làm gì cả, từ tối đến sáng chỉ ngồi đọc các bài phân tích về tình hình Việt Nam và Trung Quốc khi dàn khoan của TQ ở biển Đông. Mình thấy rất lo lắng, và sợ hãi. Có thể người trong nước không có gì chuyển biến thì bình chân như vại, nhưng ở xa, vừa không biết tình hình thế nào, vừa đọc nhiều phân tích bình luận quá, nên càng bồn chồn. Lúc đó mình bắt đầu cân nhắc đến việc ở lại Canada. Rồi đầu tháng 6, mình lang thang ở Toronto một tuần, và lần đầu tiên thấy muốn sống ở Canada lâu dài. Nếu ngày xưa mình cũng học ở Toronto thì có lẽ mình đã thích Canada sớm hơn. Mình nhớ trong khi ngồi trên ghế đá và gặm bánh mì một mình ở bến cảng bên hồ, ngắm nhìn người ta dắt chó đi dạo, những con tàu xếp cạnh nhau và hồ rộng mênh mông không thấy bờ, mình đã nghĩ đến công viên Thống Nhất người chen người, cái hồ bé tí suốt ngày bị đào xới và cá chết thối hoắc, và tự nhủ, mình muốn con mình lớn lên ở nơi ít nhất nó được chạy nhảy trong không gian xanh thế này, giống như con chó đang xoắn đuôi chạy tít mù kia.

Còn có nhiều điểm khác mình thích ở Toronto, như những hoạt động văn hóa cực kì phong phú mà lại miễn phí. Và cả cảm giác mình không bị lạc lõng ở đó. Không như hai chỗ mình học, đều là thành phố nhỏ, nơi phần lớn người xung quanh mình là dân da trắng. Trong một tuần ở Toronto, mình trôi dạt từ lễ hội này sang hoạt động khác, riêng một cái bảo tàng mình đã say mê ở một ngày mà vẫn chưa khám phá hết một góc. Rồi khi đưa ra quyết định ấy, thì mình phải suy nghĩ về một quyết định khác kéo theo, đấy là lấy chồng. Những ngày tìm kiếm thông tin, đi workshop về những thủ tục xin nhập cư, xin việc, suy tính, thảo luận, bàn bạc, và cuối cùng mình đã quyết định là hôn nhân không phải là cái đích, người ta không phải cứ lấy nhau rồi cứ thế mà sống hạnh phúc đến đầu bạc răng long, vì thế rất nhiều thứ sẽ còn phụ thuộc vào sau này. Nó là một lựa chọn, như rất nhiều quyết định quan trọng khác. Quan trọng là sống với lựa chọn ấy như thế nào.

Vì thế có lẽ nên cố gắng viết thật đều đặn để ghi lại những sự việc và biến chuyển trong thời kì có rất nhiều điều không chắc chắn và có rất nhiều quyết định được đưa ra này.

Con tàu hôn nhân

Sunday, 25 August 2013 Posted by Rain

Sắp đến mùa cưới, cứ mỗi ngày mở facebook lên là thấy một đến hai bạn thông báo cưới, đi chọn váy cưới, chụp ảnh cưới, hoặc được tag vào những thư mời đám cưới tràn lan. Ngoài cưới thì còn có bầu, ảnh chụp bụng bầu, tin nhắn hỏi thăm bà bầu, ảnh, video, note và status cập nhật em bé biết làm trò này trò kia. Không ngày nào là mình không được nhắc nhở về việc bạn bè của mình đang nô nức chuyển sang một giai đoạn khác của cuộc đời. Lần nào mình cũng cảm thấy như họ đang ùn ùn kéo nhau lên một toa tàu chạy băng băng về phía trước, chạy đến đâu thì mình không biết, nhưng mình cứ đứng nhìn họ xô đẩy nhau hí hửng lên tàu nhưng không đi theo, mà tụt lại đằng sau ở sân ga, khi mà con tàu đã nhanh chóng chuyển bánh và sẽ không quay trở lại nữa. Ai nhanh chân thì nhảy lên, con tàu đang lao rất nhanh trên đường ray sẽ dừng lại chóng vánh, đủ để những ai muốn đi thì hấp tấp leo lên, rồi lao về phía trước, và chỉ chạy một chiều thôi, không có vé khứ hồi.

Nhiều khi mình cứ tự hỏi, những người mà đang ào ạt cưới xin, rồi sinh con đó, họ có suy nghĩ thật kĩ về việc mình đang đi đâu không, về việc họ sẽ không thể quay trở lại như cũ, và quyết định đó sẽ ảnh hưởng đến rất nhiều người, chứ không riêng gì bản thân họ. Mình thì vẫn tự thấy mình là một đứa vắt mũi chưa sạch, thế mà bao nhiêu người bằng tuổi mình đã làm mẹ trẻ con rồi. Nhiều người bảo "cờ đến tay ai người đấy phất", tức là có chuẩn bị bao nhiêu cũng không đủ, cứ đến lúc sự việc xảy ra thì sẽ tự nhiên làm được. Có người còn bảo "hôn nhân như xổ số", tức là có hẹn hò tìm hiểu bao lâu cũng không đủ, phải đến lúc cưới mới biết được con người thật của nhau, lúc đấy thì xấu hay tốt cũng phải chấp nhận, nên là như xổ số, dù yêu mười năm hay một tháng rồi cưới cũng không khác gì.

Mình không bị thuyết phục lắm bởi cả hai luận điểm đấy. Mình cũng không đồng ý với việc cứ đến một độ tuổi nhất định là người ta phải làm một việc nhất định, kiểu như "hai lăm rồi lấy chồng đi còn gì nữa", bởi vì ai cũng thế nên mình phải thế. Và tất nhiên mình cực lực phản đối việc có con khi chưa sẵn sàng cả về tinh thần, độ chín chắn, sự hiểu biết và quan trọng vô cùng là tài chính. Mình luôn nghĩ về con cái như một life-long project, sẽ cần rất nhiều đầu tư, không thể cứ đẻ ra một cái là xong, thế là có một người góp mặt hít oxy nhả cacbonic trên đời.

Thế nhưng vẫn không thể tránh khỏi cảm giác khó hiểu, ngày xưa mình đi học, chúng bạn cũng đi học, mình ra trường, các bạn cũng ra trường, thế mà tại sao bây giờ các bạn đã rất sẵn sàng và hăm hở để nhảy lên tàu lao về một chỗ mình không biết, mà mình thì vẫn chẳng mảy may có mong muốn lên tàu cùng các bạn?