Showing posts with label home. Show all posts
Showing posts with label home. Show all posts

This is me alone

Sunday, 19 October 2014 Posted by Rain

Tối, đứng gội đầu dưới vòi hoa sen và thấy buồn bải hoải. Nỗi buồn như dòng nước ấm đang chảy khắp toàn thân, ôm trọn mình ở trong nó.

Và lại nhớ nhà. Bây giờ thì nỗi nhớ mịt mù không nhớ gì cụ thể cả. Sáng nay ngủ dậy rất thèm một bát bánh đa cua, cũng google thử công thức, nhưng chẳng biết lấy đâu ra cua đồng. Ở bên này chỉ mua được cua trong lọ, đỏ quạch và ngầu mỡ. Mình nấu thử một lần ăn thì không thấy vị chua dịu thanh mát ở đâu, chỉ thấy váng mỡ đầy bát.

Rồi nghĩ đến những đứa bạn. Thật ra thì mình ở đâu cũng không có nhiều bạn, và ngồi trong nhóm nào thì cũng im lặng cười cười phần lớn thời gian, rồi sau cuộc gặp gỡ về nhà vẫn thấy lạc lõng. Nhưng ít nhất ở nhà cũng có cảm giác bận rộn hẹn hò người này người kia. Có người mà rủ đi ăn, đi uống, và hỏi han về tình hình của nhau, và nói to lên những suy nghĩ trong đầu mình trong khi nhìn gương mặt của người kia chăm chú theo dõi. Những cuộc nói chuyện qua skype, hay viber, tức là qua màn hình, nhiều khi đang say sưa nói thì thấy mắt của người kia đang chuyển động sang trái sang phải, tức là đang đọc một cái gì đó. Vậy là hết hứng không muốn nói nữa.

Cuộc sống ở nước ngoài của mình, không biết sau này có khá hơn không, chứ hiện tại là rất nhàm chán. Sống như một cái máy, đi chợ, nấu cơm, ăn cơm, tắm giặt, làm việc, đi ngủ. Nói ra thì lại phải tự hỏi "tại sao người khác có bạn và vui vẻ còn mình thì không?". Dĩ nhiên là do mình không cố gắng, và cũng chẳng muốn cố gắng. Nhớ rất rõ lần trước khi về VN đã tự hứa với bản thân là nếu đi nước ngoài lần sau, mình sẽ cố hơn. Nhưng kết quả thì lần này chẳng khá hơn gì lần trước. Lớn hơn rồi nên đỡ vật vã hơn, nhưng về việc có bạn thì chẳng thay đổi tí nào cả.

Thứ 6 tuần vừa rồi ở khoa có một buổi ăn trưa, cũng chỉ là một dịp để gặp gỡ, trao đổi giữa sinh viên và các giáo sư trong khoa. Mình có nhận được email thông báo chung nhưng chẳng để ý. Thứ 5 nhận được một thư riêng của cô giáo đang dạy một lớp mình học, cũng là người tổ chức bữa trưa đấy. Chào Vân, tôi muốn động viên em đến buổi ăn trưa ngày mai. Cô viết thế. Mình khá ngạc nhiên, cũng thắc mắc không hiểu cô có copy paste chỉ thay tên rồi gửi cho mỗi học sinh trong lớp một thư như thế không. Nhưng dù gì cũng cảm thấy cô đã bỏ thời gian ra và gửi đích danh như thế thì nên đến. Mình đã đến và lại thấy tự nhiên phải nói chuyện với người ngồi bên cạnh chỉ vì một sự sắp đặt ngẫu nhiên, mà phải cố nghĩ ra cái để nói, trông cho khỏi buồn cười, thật là ngớ ngẩn. Trước khi đi mình có nhớ lại một buổi nói chuyện với một chị người Bulgary, đã sống ở rất nhiều nước, và cũng introvert giống mình. Mình hỏi chị làm thế nào trong những lúc chị phải ngồi trong một đám đông chị thấy không thoải mái. Chị bảo là, tập trung vào hiện tại. Ép bản thân mình chỉ tập trung vào ngay lúc đó, vi dụ như ông bên cạnh đang cười thế nào, lưng mình đang cứng đơ, tay mình đang đặt lên nhau gượng gạo ra sao. Mình cố gắng áp dụng. Trong bữa ăn trưa đấy cũng chẳng nghĩ ra cái gì để nói với ai, nên yên lặng nghe những người xung quanh nói chuyện, và quan sát họ.

Mình luôn sợ làm phiền người khác, và vì thế thường ít khi chủ động tiếp cận ai. Nhỡ họ không muốn nói chuyện với mình thì sao? Nhỡ họ không nhớ mình là ai thì sao? Nhỡ thế này thế kia thì sao. Mình cũng luôn sợ người ta không coi mình thân thiết như mình tưởng. Trong bữa trưa của khoa, có một chị năm ngoái chung văn phòng, lâu rồi mình không gặp. Mình thấy chị đó đang nói chuyện với người khác, nhưng cũng muốn tự cải thiện bản thân, nên chạy lại chạm vào vai để chào. Chị quay ra, chào lại, và vội vã quay đi để nghe tiếp người đang nói chuyện cùng. Mình nhận ra ngay là mình vừa làm một hành động bất lịch sự, vì đã xen vào khi chị đang nói chuyện với người khác. Mình ngượng nghịu và lúng búng, đứng lên xách balo đi về. Nhưng trong khi đang mặc áo quàng khăn thì chị đó bắt chuyện lại. Dù sao thì mình vẫn nghĩ là mình đã rất vô duyên.

Trời đang chuyển lạnh dần. Sáng ra ngủ dậy nhìn ra ngoài cửa sổ âm âm u u. Cây cối đã rụng lá gần hết rồi. Cũng đẹp thật, nhưng là cái đẹp thê lương và bàng bạc chết chóc. Chẳng mấy chốc mùa đông dài lê thê sẽ ập đến. Nghĩ đến đã thấy sợ. Rồi đợt Giáng Sinh năm nay, lại 3 tuần ở một mình trong căn nhà trống trải, chẳng có chỗ nào để đi, cũng chẳng có chỗ nào để về. Hôm trước nghĩ đến bài My December của Linkin Park

This is my December
This is my snow covered home
This is my December
This is me alone


And I give it all away
Just to have somewhere to go to
Give it all away
To have someone to come home to


Đến lúc này, nỗi nhớ chẳng có dáng hình gì cụ thể. Không phải bún thang, hoa sữa, mưa rào. Không phải là những thứ bên ngoài nữa. Mình chỉ nhớ mình lúc ở nhà, tức là chỗ mình không phải thấy cô đơn.

Không biết nếu mình yêu một anh Canada, có một đống bạn Canada, rồi nghỉ lễ có bạn mời về nhà chơi, thì mình có đỡ nhớ nhà hay không. Bởi vì như hiện giờ, mình không thấy nỗi nhớ và nỗi cô đơn có gì khác nhau cả.

Separate realities

Friday, 11 July 2014 Posted by Rain

I was talking to my girlfriends. There were 6 of us, all of the same age except for one, who is 3 years older. We've been friends for 4 years now, so naturally we have shared with each other our thoughts, feelings, stories and struggles as we moved from being university students to recent graduates, to our first jobs, our second jobs, our third jobs, big moves, small moves, relationships, break-ups, and now some serious consideration for marriage. In other words, we have been friends since our early 20s, when all of us started going through changes and transitions into the adult world, and phases of figuring out who we are and what we want to do with our lives.

So we were chatting, just like usual. Or not so much like usual, because we rarely get everyone at the same place and same time these days. Besides me staying in Canada, one girl is living in SG, and another has just returned from Europe. And someone mentioned a cheap flight ticket, a planned trip to Cambodia near the end of the year and some other travel destinations. I added that I wanted to go to Caribbean islands some day. I told them a good package deal for a week flying from Canada. No one said anything, and the conversation quickly returned to Cambodia. My voice died out. The feeling is so familiar. It tastes bittersweet all over again. Here I am, talking to people I thought are so close and know me so well, yet I can't participate in the group conversation, and they can't relate to what I say.

The same situation has happened a countless number of times in Canada, both in classroom discussions and everyday conversations. Usually people talk about things I either don't know, or have nothing to say. When I do contribute some lines, no one follows up, everyone pauses for a few seconds, probably trying to find some words to fill in the silence, gave up eventually, and picked up from whatever was being discussed before I raised my voice. As if I didn't exist, or I didn't belong.

I hate this patterns, yet I see it repeating all the time. I often blame the distance between me and others in Canada for a lack of cultural knowledge, or local understanding from both sides. It's not about the language we speak, I understand them perfectly, but always I feel like my position as a foreigner coupling with the fact that very few Canadians know what Vietnam is besides the war leaves little in common between us. Many times, after I introduce myself, the other person would later ask "So what's the weather like in Taiwan?" or "Do you like the food from Singapore you can find here?" obviously having completely forgotten a name of a country that doesn't make sense to them.  

But in fact, the same thing happens when Im home, with people I have always assumed to know me so well. And not for the first time, but it still hurts like the first. Indeed, I have watched many of my deep and strong friendships wither every time I came home and realized I had less and less in common with my friends, who of course were going in different directions. That used to bother me a lot. Then I got used to it, and grew to accept that I would not have the same friends when I returned as when I left. I would have to make new friends. Or so I thought.

My life in Canada and my life in Vietnam don't intersect. There is no crossing point between the two except myself. They are separate spheres, I leave one to enter the other. Every time I came home, I felt like all the years I had spent in that distant country vanished like a dream. A dream I had some faint memory of, but did not connect with the reality I would be living at home. The same thing happens whenever I went to Canada. It's almost like a costume, before putting one on, I have to take the other off, then live accordingly to the costume I am having over myself. They are not simply two places I move back and forth, they are two different realities.

I remember when I went home after I graduated from Trent, thinking I would not be back in Canada anytime soon, if at all. I took a shower in my bathroom, and the faucet was exactly the same way it was when I left. I needed to tilt it a little bit in a crooked position to stop the flow. It was like that moment linked directly to the last time I took a shower before I left for Canada. And suddenly, those four years seemed so unreal and irrelevant. They were almost a dream that I woke up from, as if I had never been there.

And now, I realized that because the people in my life in Vietnam don't know anything about Canada, or living abroad for that matter, I am a fish out of water in both places. And the people I come into contact with in Canada, have no idea about living in Vietnam. Neither here nor there, the same old feeling still lingers. I don't have a relative who migrated before me, an aunt or an uncle who my parents and my grandparents know and can relate to. For them, the Canadian friends I tell them about are just names, foreign names that don't really ring any bell in their heads. They can't imagine the manner, the way of life, the customs, and of course the weather.

One of the girls in our group tonight asked me, when we were waiting to cross a busy street, if Canada has distinct seasons like Vietnam does. And I exclaimed "Of course, the seasons there are way more distinct than what we have here!". So when I mentioned Caribbean islands, they were quiet for a few seconds, and resumed their discussions on Cambodia. Just like if I mentioned I went to Nha Trang, my friends in Canada would not know what to say.

Then the thought about two separate realities came up. I turned to a girl sitting next to me and started explaining "You know, I feel like my life in Canada and my life here don't connect...." She didn't say a word. Another girl turned to us "What is that headache-causing topic you are rumbling about?" She stared at me, and turned away.

That moment, I felt so out of place. And it hurt even more because I was with my people, my friends, my born-in-the-same-year girls.

I was so sad, so sad I could cry.

Về hay ở

Wednesday, 4 December 2013 Posted by Rain

Càng đi ra ngoài nhiều tôi càng bớt yêu Hà Nội.

Tôi vẫn chưa gặp được thành phố hay vùng đất nào khiến tôi yêu từ cái nhìn đầu tiên. Tôi không có nhiều ấn tượng lắm với điện đài, kiến trúc, sông núi hay thắng cảnh, nên những gì còn lại chỉ là con người. Mà bạn biết rồi đấy, tôi đã sống ở Hà Nội suốt hơn hai chục năm qua mà chưa bao giờ gặp được người nào khiến tôi phải thốt lên “Ôi, quả là một người Hà Nội chính gốc.”

Mỗi khi có ai hỏi tôi quê ở đâu, hay chìa giấy tờ tùy thân ra, thì tất nhiên tôi phải trả lời rằng mình là người Hà Nội. Có rất nhiều người không thỏa mãn với câu trả lời đấy, có lẽ trong thâm tâm họ nghĩ rằng, làm gì có ai là người Hà Nội, chỉ có những người ở nơi khác về đó sống lâu rồi tự nhận mình là người Hà Nội thôi. Trong trường hợp của tôi, thì cái lâu đó bắt đầu từ ông bà nội ngoại, nên tôi hầu như cũng không còn kết nối gì với những nơi ông bà tôi gọi là quê. Tôi là thế hệ mà nguồn gốc xa xôi nhất chỉ bám rễ được vào nơi không có ai cho đấy thực sự là quê cả.

Nhưng có những miền đất khiến tôi thấy dễ chịu, và muốn quay trở lại để sống, như Đà Nẵng chẳng hạn, phần lớn vì con người ở đó hiền hậu tốt bụng. Tôi không dám chắc rằng, nếu tôi là người nơi khác đến, liệu tôi có vương vấn gì với Hà Nội không. Hoa sữa quá ngắn ngủi, mặt nước hồ Tây mờ ảo mỗi ngày lại bị xẻ nhỏ hơn bởi những khách sạn, nhà hàng nổi, sân golf nước, và các đường kè chằng chịt. Chiều hôm qua trên đường về nhà đúng giờ tan tầm, sau lưng tôi có một chiếc xe cứu thương hú còi inh ỏi mà người và xe vẫn ken đặc. Tôi nhìn qua kính thấy chai truyền treo lơ lửng và người nhà trong xe nhấp nhổm không yên. Nếu tôi là họ, có lẽ đấy là lúc tôi thấy căm thù giao thông ở Hà Nội nhất. Nghĩ đến thế thôi mà cũng cay cay mắt (hoặc là do bụi).

Những gì người ta gán cho Hà Nội, hay đúng hơn là cho tình yêu của họ với Hà Nội, là những thứ đối với tôi hoặc đã mất hoặc quá sáo rỗng. Tôi ngờ rằng giá trị của Hà Nội đối với tôi bây giờ chỉ là những cơ hội nghề nghiệp, những hợp đồng giúp tôi kiếm tiền dễ dàng với bằng cấp của mình mà nếu không ở thủ đô thì khó mà vớ được. Và sợi dây kết nối tôi với Hà Nội không phải là với một thành phố đáng yêu, mà là với nơi mình đã quá quen. Có lẽ nếu có nhớ, tôi chỉ nhớ Hà Nội như một thói quen, một phần của kí ức, một chỗ để bám trụ vào quá khứ của mình cho khỏi phân vân quá nhiều mình là ai và mình thuộc về đâu. Mình thích ăn bún riêu và bánh cuốn, có thể ngồi ăn ở bất cứ đâu trên vỉa hè, kể cả gần cống hay bãi rác, thế chứng tỏ mình là người Hà Nội. Nhưng cả những sở thích đó, tôi biết rất rõ rằng chúng được hình thành từ thói quen, không phải từ lòng cảm mến.

Dĩ nhiên tôi sẽ nhớ những cảnh người người nhà nhà ngồi tràn lan trên vỉa hè, rất phơi bày nhưng cũng rất riêng tư, vì ai cũng nhìn thấy nhau nhưng không ai thật sự nấn ná trên khuôn mặt nào. Tất cả những con người đấy chỉ là một chấm trong bức tranh phố phường, họ có mặt nhưng cũng không có mặt. Giống như tôi có thể ôm người yêu trên xe máy, tựa cằm vào vai anh nhưng không dám nắm tay trước mặt gia đình. Ở trên phố, chúng tôi hữu hình mà vô hình, đám đông là một nơi an toàn để lẩn vào, cộng thêm hai cái khẩu trang, phụ kiện không thể thiếu của người Hà Nội, thì có bao nhiêu cơ hội để người khác nhận ra tôi? 

Ở Canada chẳng hạn, người ta không ăn uống ngoài đường, tất nhiên trừ BBQ thì đã là hẳn một kiểu ăn có phong cách riêng, còn lại tất cả phải ngồi đàng hoàng trong nhà, đường phố chỉ có nhà, cây và ô tô, trong những ngày mùa đông kéo dài đằng đẵng thì chỉ có những khối xám vật vờ, lúc mới sang tôi nhớ người biết bao nhiêu.

Và tôi cũng sẽ nhớ mùi hương đã cháy gần hết bảng lảng quanh mình khoảnh khắc tôi mở mắt mỗi sáng ngày rằm hay mùng một. Hay mùi thức ăn đang chín từ dưới bếp tỏa lên khi tôi bước ra khỏi phòng tắm lúc xế chiều, đi xuống là đã có mâm cơm nóng hổi ngon lành mà tôi không phải đụng tay. Nhưng điều đó dĩ nhiên không phải vì tôi ở Hà Nội, gia đình nào cũng có những giờ phút như thế.

Dạo gần đây có nhiều người hỏi tôi có định ở lại sau khi học xong không, câu hỏi chắc là du học sinh nào cũng phải trả lời người khác và trả lời chính mình. Tôi vật vã hỏi và loay hoay trả lời, có lẽ trong suốt cả bốn năm học đại học. Dĩ nhiên đấy không chỉ là vấn đề về hay ở, mà chỉ là một phần lớn hơn trong những băn khoăn và khủng hoảng của những người trẻ đang cố định hình cho cuộc đời mịt mờ của mình. Mình thích gì, mình có thể làm gì, mình cần gì, mình muốn gì, tưởng như là một chuỗi những chồng chéo đan xen phức tạp không bao giờ chấm dứt.

Tôi không nhớ chính xác mình đã quyết định về thế nào và từ lúc nào. Năm học cuối, tôi đã cảm thấy sự kết nối của mình với Việt Nam rất mong manh, và tôi rất bình thản quan sát kết nối ấy mờ dần. Tôi đã đủ thờ ơ để không còn quá quan trọng việc sống ở đâu nữa, như lời một câu hát thì là “đã hết buồn và hết vấn vương”. Không còn buồn vì nhớ nhà, cũng không còn vấn vương muốn quay về nữa.

Nhưng tôi không thấy cơ hội làm việc ở Canada sáng sủa cho mình. Trong suốt quá trình học, hết lần này đến lần khác tôi không thể xin việc, hoặc bị từ chối vì việc đó chỉ dành cho công dân Canada, hoặc ít nhất là người định cư lâu dài. Tôi không trách móc gì sự thật đấy, chỉ có điều nó luôn nhắc nhở tôi rằng tôi không phải là một phần của xã hội và sẽ có ít cơ hội hơn để cạnh tranh khi ở đây, và viễn cảnh sống lâu dài ở đó cũng không hấp dẫn tôi nhiều lắm. Có nhiều người sẵn sàng bỏ ra một vài năm đầu vật lộn để leo dần lên những bậc thang xã hội, nhưng họ còn có động lực là để được định cư ở Canada, tôi chẳng có chút ham hố nào, vì thế tôi thấy những năm tháng tuổi trẻ như thế sẽ khá lãng phí.

Về Việt Nam thì mọi thứ dễ dàng hơn cho tôi, cả về vật chất, tinh thần và sự cộng nhận của xã hội, nên có người cho rằng tôi đã hèn nhát và yếu đuối, lại về rúc trong tổ ấm quen thuộc được bao bọc. Một ông bác đã mắng mẹ tôi là chiều con quá, bao nhiêu người muốn bỏ tiền ra để đi còn không được, đây mình lại về. Nhưng trong hơn hai năm qua ở Việt Nam tôi đã làm được nhiều thứ hơn là nếu tôi đã ở Canada, tôi tin là thế.


Lần này cũng vậy, tôi cũng chẳng biết mình sẽ thế nào. Mọi người hỏi rất nhiều có định định cư ở Canada không, cứ như thể tôi đi là để ở lại, chứ không phải để học. Đi đâu, ở đâu sau khi học xong, nhưng cũng rất may là tôi thấy việc trả lời những câu hỏi đấy không quá quan trọng nữa. Đến lúc cần biết thì sẽ biết thôi mà. Cuộc đời có bao nhiêu cơ hội, lập kế hoạch quá nhiều sẽ tự giới hạn bản thân và gạt bỏ những cơ hội đó, có phải không? 

Chuyện của phố (6)

Friday, 7 September 2012 Posted by Rain

Đối diện nhà tôi là một hàng bánh cuốn trứng, không biết có từ bao giờ. Chỉ nhớ là hồi tôi ba tuổi, mỗi sáng trước khi đi học mẫu giáo mẹ hay dắt tay sang đường và hỏi "hôm nay con muốn ăn gì?". Ngày đó lựa chọn ăn sáng rất phong phú, và cũng rất rẻ. Xôi thì có xôi lạc, xôi dừa, xôi ngô, xôi xéo, phở cũng có phở gà, phở bò, bún lại có bún riêu, bún ốc, bún mọc, bún thang. Vậy mà có lần trong ba tháng liền, sáng nào câu trả lời của tôi cũng chỉ là "con ăn bánh cuốn trứng".

Tôi không thích bánh cuốn Thanh Trì, một trong những đặc sản nức tiếng của Hà Nội cũng vì hàng bánh cuốn này. Bánh cuốn Thanh Trì mỏng tang, tráng sẵn để ăn nguội với nước mắm có chả quế, kèm một chút ruốc tôm rắc lên trên, và vài sợi nấm hương thái chỉ vừa đủ làm lớp bánh cuốn trắng đục có thêm chút màu sắc và hương vị. Còn hàng bánh cuốn trước cửa nhà tôi có nhân thịt nạc và nấm hương lẫn hành ở giữa chiếc bánh, không xếp cả lớp bánh dày rồi mới cắt nhỏ, mà tráng từng chiếc bánh một. Lúc nào cũng có hai nồi hấp, khi một lớp bột mỏng được dàn đều trên mặt một chiếc nồi thì bánh trên nồi kia cũng vừa chín tới. Vừa đậy vung nồi này lại mở ngay nồi kia, thêm chút nhân vào giữa và cuộn lại. Mỗi lần rải bột chỉ khoảng ba mươi giây là bánh chín, một đĩa bánh cuốn đầy chỉ cần chưa đến hai phút. Bánh cuốn vừa ra lò nóng hổi, nước chấm có hành khô, nếu khách nào thích ăn thêm một quả trứng thì trứng cũng được làm tương tự.

Ngày đấy, hàng bánh cuốn được bán bởi hai mẹ con. Bà mẹ có lẽ khoảng 60 tuổi, nhưng vẫn còn khỏe mạnh, đầu vấn khăn đen, miệng ăn trầu đỏ. Cô con gái câm điếc ngồi tráng bánh, bà cụ cắt những chiếc bánh cuốn trắng mềm đã xong xuôi, bốc một chút hành khô bỏ lên trên, chuyển bát nước chấm cho khách, nói chuyện rổn rảng và thu tiền. Rồi bà cụ yếu đi, không ra ngoài bán bánh nữa, cô con gái câm điếc duy trì hàng quà một mình. Ngày ngày cô vẫn dọn hàng, bán từ 6h đến khoảng 10h sáng, mùa nóng cũng như mùa rét, chỉ phục vụ bánh cuốn trứng, hàng không đông nghẹt, cũng không quá thưa khách, cứ đều đều như nhịp sống của con phố chẳng được xếp vào loại cổ kính cũng không hiện đại hào nhoáng với lớp lớp nhà cao tầng. Phố có vài nhà cao vót lên, có vài nhà vẫn mái ngói đỏ nghiêng nghiêng xếp lớp. Cô bán bánh cuốn lặng lẽ và cũ kĩ làm công việc của mình, phố có người đến rồi đi, có những khách quen già rồi khuất bóng, có những em bé mới được sinh ra, tất cả họ nếu đã ghé qua góc phố này thì đều có lúc thưởng thức món quà sáng mà họ gọi là "bánh cuốn cô câm".

Vì cô không nói cũng không nghe được nên hàng của cô yên ắng. Phần lớn khách chăm chú ăn, so với hàng bún riêu bên cạnh lúc nào cũng líu ríu, nhiều khi hàng bánh cuốn có vẻ trầm mặc và ưu tư, tưởng như khách ăn đang vừa cắm cúi chấm chấm nhai nhai vừa suy nghĩ về sự đời. Tất nhiên cũng có tiếng những bà mẹ trẻ quát con ăn cho nhanh không được ngậm như thế còn đi học kẻo muộn. Tiếng hàng xóm láng giềng chào nhau khi mới gặp. Tiếng một bác trai nhai nhóp nhép vài cọng rau sống, nhấm một ngụm rượu trắng và "khà" một cái khoan khoái. Rồi tiếng kéo cắt chả lách cách, tiếng túi nilon buộc bánh cuốn cho những khách mua mang về sột soạt, và tiếng cô ú ớ ra hiệu giá tiền cho khách. Hiếm khi có khách qua đường, nên phần lớn khách ăn của cô đều vô thức học được cách ra hiệu đơn giản để nói họ muốn ăn gì cho ngày hôm đấy. Những khi cả hai bên không hiểu nhau, cô bán bánh chưng rán và bà bán nước bên cạnh sẽ xen vào làm phiên dịch, vì đã ở gần nhau quá lâu, họ luôn hiểu cô bánh cuốn muốn nói gì.

Cô nhớ khẩu vị của tất cả các khách quen, bao gồm cả tôi, mặc dù có những thời gian tôi đi vắng nhiều năm không sang hàng của cô ăn được. Người nào thích nước chấm mặn, nước chấm chua vị giấm, hay nhiều hành khô, ít hành khô, bánh cuốn không nhân, trứng già hay lòng đào, cô đều để ý và nhớ cả. Khách nhiều người cũng khó tính, họ có nhiều yêu cầu đặc biệt và có người không đúng như vậy thì bắt cô phải làm lại cho bằng được. Nhưng phần lớn dân ở phố đều đã quen, và cô cũng thuộc hết ý thích của từng người, nên chỉ cần đặt mông ngồi xuống chiếc ghế gỗ dài, là cô đã bắt tay vào tráng bánh cuốn cho họ. Không có tiếng đòi hỏi, không có người cằn nhằn, cô chỉ dựa vào trí nhớ và sự quan sát để biết nên phục vụ ai trước ai sau. Mọi người cứ yên tâm ngồi đợi đến lượt mình, những cháu bé cần đi học sớm cô ưu tiên phục vụ trước. Mỗi lần cần tăng giá cho phù hợp với giá cả thị trường, cô lại vất vả giơ ngón tay ra hiệu cho từng người một, nhưng sau đó họ đều nhớ đĩa bánh cuốn kèm chả hoặc không có chả, nhiều nhân hay ít nhân, một quả trứng và ba chiếc bánh cuốn của mình giá bao nhiêu, và lần sau cứ trả cô như thế.

Không phải thứ quà quê được cố tình làm cho thanh cảnh trong những hội chợ nhằm "bảo tồn và phát huy văn hóa", cũng không phải loại quà sáng đắt sắt ra miếng trong những cửa hiệu bóng loáng máy lạnh ro ro, cô bán bánh cuốn trước cửa nhà tôi ngồi trong một con ngõ bụi bặm, phục vụ các thực khách trung thành của mình, thiếu đi tiếng nói để kết nối, nhưng sự có mặt bền bỉ của cô hàng ngày bên chiếc bàn gỗ và cái ghế gỗ dài, bên cạnh những sự đổi thay, đến và đi, khiến cho ngày hôm qua vẫn tồn tại trong ngày hôm nay, và khi tôi hai ba tuổi một mình qua đường để ăn sáng, vẫn cảm thấy con phố này có tiếng nói líu lo của chính mình ngày ba tuổi "mẹ ơi hôm nay con ăn bánh cuốn."

Mưa trong thành phố

Sunday, 17 June 2012 Posted by Rain

1. Gần 5h chiều, mây đen ngùn ngụt kéo đến. Sau gần 2 tuần nóng điên đảo và bị hun bởi khói đốt rơm từ ngoại thành bay vào, mình hớn hở ngóng cơn mưa rào nhiệt đới. Mưa thì sẽ mát, sẽ hết khói, hết bụi, sẽ khiến mùa hè dễ chịu hơn một chút. Thoáng chốc, mưa đổ xuống trắng xóa cả trời. Từ trên tầng 21 nhìn xuống, mưa xiên xiên như đang múa. Mọi người đứng ra cửa sổ xuýt xoa khen mưa đẹp.

Lúc đấy thì mình nhớ ra là hôm nay mình đi xe buýt đi làm, không mang áo mưa, và quan trọng nhất là mình đang vác cái laptop. Một vài phương án chạy qua trong đầu, mình không thể để laptop lại đây để về người không, cũng không dám ôm laptop đứng đợi xe buýt trong màn mưa xối xả như thế. Phương án cuối cùng, lôi điện thoại gọi người yêu đến đón. Sau vài câu mặc cả và vài cái thở dài nẫu cả ruột, chàng đồng ý.

Có một số điện thoại để gọi đến đón khi trời mưa là một thứ xa xỉ. Thứ xa xỉ mà trong suốt 4 năm xa nhà mình không có. Và thứ xa xỉ ấy biến một nơi chốn, một thành phố bất kì, có thể không phải là Hà Nội, trở thành Nhà.

2. Bọc laptop vào một cái túi nilon to tướng và khệ nệ bê xuống đường. Mình đứng nép vào mái hiên của tòa nhà và bắt đầu chờ đợi. Có một vài người khác hình như cũng đứng chờ người đến đón như mình. Người người lúp xúp trong áo mưa. Một trong những lý do để mình đi xe buýt đi làm là lái xe trên đường phố, nhất là vào giờ tan tầm, thường gây ra những bực bội không cần thiết. Mọi người hay bấm còi, hoặc cố tình len lách, hoặc lao đến khi không thể lao được nữa, để giành giật từng centimet đường. Mưa như thế này hình như cái sự cạnh tranh ganh đua ấy cũng được xoa dịu đi.

Đợi mãi chẳng thấy người yêu đâu. Đứng bắt đầu chồn chân thì mình thấy có một em trai khoảng 14-15 tuổi, dắt một em gái khoảng 7-8 tuổi đến gần chỗ mái hiên mình đang đứng và bảo "em chờ anh ở đây nhớ". Em trai chạy biến vào màn mưa, còn em gái đứng đó, tóc tết hai bên, mặt tròn bầu bĩnh, thỉnh thoảng ngước lên nhìn mình. Lúc sau, một chiếc ô tô bảy chỗ từ từ tiến lại. Em trai từ trong ô tô chạy ra, mở cửa xe cho em, rồi chạy ra dắt em lên xe. Chẳng có gì đáng nói, chỉ là hai bạn trẻ nhà giàu như vô vàn những gia đình khác ở thành phố này. Nhưng em trai sau khi đóng cửa xe cho em gái đã trèo lên ghế lái, chứ không phải ghế bên cạnh. Mình mở to mắt để xem có nhìn nhầm không, vì rõ ràng thằng bé này mặt non lắm, có lẽ chưa học hết cấp 2. Cái xe lùi dần, hòa vào màn mưa và dòng xe cộ nườm nượp. Có một vẻ gì đấy vừa hùng dũng, vừa kiêu ngạo của một chiếc xe đắt tiền mới cóng, nhưng cái thái độ "đương nhiên là như thế" của cậu bé không quá 14 tuổi ấy, khi lái chiếc xe đó đi, khiến mình thấy gờn gợi. Cùng là cơn mưa, nhưng ảnh hưởng của nó lên những số phận khác nhau vô cùng đa dạng. Ngay bên cạnh mình, cũng mượn mái hiên để tránh mưa là một chị bán hàng rong với hai gánh các loại áo lót, chun buộc tóc, bông tắm lỉnh kỉnh. Chị chỉ có hai mảnh nilon to để che hàng, nên chạy được đến mái hiên này người đã ướt như chuột lột, giờ đang đứng run rẩy đợi ngớt mưa.

3. Mình đứng ngắm mưa và bắt đầu nghĩ miên man về sự đời. Đã đi làm ở chỗ mới được một tuần, và đã thấy bức bối đủ để muốn rời bỏ. Vẫn là câu hỏi cũ đặt ra, mình có đang tự nuông chiều bản thân quá không, khi cho phép mình rời bỏ bất cứ điều gì mình không thích? Có nên ép mình quen và thích nghi, hay lại bỏ đi để tìm kiếm một công việc mình thấy hài lòng? Một công việc mà mình không muốn nghĩ đến sau 5h chiều, và sau hai ngày cuối tuần thì sợ hãi cái viễn cảnh phải ở đó 5 ngày tiếp theo, thì có nên cố chịu đựng hay không? Trước khi bắt đầu làm ở đây đã tự nhủ không nên lông bông nữa, nên gắn kết với một chỗ để làm cho tử tế, nhưng sau một tuần lại thấy nản. Chẳng nhẽ một công việc mà mình đủ hứng thú để không thấy ngán ngẩm hay sợ hãi lại khó tìm đến thế sao?

Nghĩ về một cô bạn đã tuyên bố chắc như đinh đóng cột rằng "nơi chốn này, văn hóa này, gia đình này, không phải dành cho em. Em thấy ngột ngạt ở đây, em không được là chính mình, em phải sống theo những sắp xếp của bố mẹ, em ghét những định kiến của xã hội, nên bắt buộc em phải sống ở đất nước khác. Em ngại thay đổi, nhưng em không nghĩ mình có thể sống hạnh phúc ở đây". Dường như lựa chọn của em rất giống với sự tự giải thoát và là kết quả của một quá trình giằng co giữa một người trẻ muốn khẳng định mình và bậc phụ huynh muốn kiểm soát cuộc đời con mình như giật dây một con rối vải. Và mình lại thấy biết ơn bố mẹ mình vì các cụ chẳng bao giờ ép mình làm theo ý của các cụ, trong bất cứ việc gì từ bé đến to.

Mình nghĩ về mâu thuẫn giữa Bloom, chỗ làm cũ của mình và đối tác là một NGO Việt Nam. Mâu thuẫn ấy có vẻ như đi theo nguyên tắc: "Khi anh làm điều sai trái với tôi thì tôi cũng được quyền làm điều sai trái với anh. Nếu anh đã không phải với tôi thì tôi không việc gì phải cư xử đúng phép tắc với anh nữa." Cũng giống như khi một người vô cớ vung tay đánh ta thì ta thấy mình có quyền đánh lại họ, chứ không còn nghĩ được đến quy tắc không được xâm phạm đến thân thể của người khác. Hình như chỉ có các bậc thần phật thánh nhân mới sống được như thế. Giữ vững nguyên tắc đạo đức của mình cho dù ngoại cảnh hay những người xung quanh tác động ra sao. Người ta cứ đánh qua đánh lại, nên mâu thuẫn càng dày thêm, và khi được hỏi tại sao lại ra cơ sự ấy thì bên này đổ cho bên kia rằng họ đánh tôi trước, tôi chỉ trả đũa thôi nên tôi chẳng có gì sai cả. Thế nên con người mới quẩn quanh trong nỗi khổ, đấy là chữ "sân" trong Phật giáo, hay diễn đạt nôm na là "giận quá mất khôn".

4. Hơn một tiếng sau, khi chân đã mỏi nhừ và mưa đã gần tạnh hẳn thì người yêu mới đến. Đường tắc và có nhiều chỗ ngập sâu. Mất thêm gần một tiếng nữa lăn lội trên đường vì rẽ ngả nào cũng nghẹt người hoặc lụt nước. Nhưng dù sao thì cuối cùng vẫn về đến nhà.
Khi gặp hoạn nạn, có người để cầu cứu, và người ấy đưa được ta về chỗ trú ẩn an toàn, thế là tốt lắm rồi.

Hà Nội, những ngày giáp Tết

Friday, 20 January 2012 Posted by Rain

Hà Nội, những ngày giáp Tết, dòng người ngoài việc hối hả xuôi ngược như mọi khi, và đông đúc hơn mọi khi, còn chở thêm lỉnh kỉnh đồ đạc. Hầu như không chiếc xe máy nào không thồ một vật gì đó, cành đào, cây quất, cái tủ lạnh to đùng, hay một lùm tròn tròn bọc trong túi nilon đen. Dù bon chen trong dòng xe cộ đó không lấy gì làm sung sướng lắm, bạn vẫn thấy rộn ràng vì được là một phần của đàn kiến khổng lồ đang tha miếng mồi nho nhỏ về cho gia đình. Có những con kiến huých vào nhau (do đường quá đông), có những con va chạm (từ xây xát nhẹ đến thương tích), có những con ngã lăn kềnh vì chở quá nặng, nhưng tất cả đều giống nhau ở chỗ đã chắt bóp, dành dụm, rồi xấp xải trở về với khối tài sản kiếm ra trong cả năm. Những lùm nho nhỏ buộc sau xe, túi trong túi ngoài xếp trước xe, hóa ra lại là một biểu tượng rất cụ thể của khái niệm to lớn "cội nguồn".

Và những lễ tục như mọi năm: biếu quà họ hàng, tảo mộ những người đã khuất, tụ họp ăn uống với cả đại gia đình ngày cúng ông Táo. Nghĩ đi nghĩ lại thì việc biếu quà không nhằm mục đích gì khác hơn là thể hiện rằng ta vẫn nhớ đến họ, bởi vì thể nào người đi biếu cũng sẽ được biếu lại với trị giá vật chất tương đương. Thế mà vẫn phải làm. Thời điểm cuối năm có lẽ là lúc duy nhất để người ta nghĩ đến nhau, và thể hiện rằng họ vẫn còn nghĩ đến nhau. Khi sáng sáng thức dậy thấy mùi hương trầm, dưới gầm bàn ăn trong bếp lăn lóc đầy bưởi, trong tủ lạnh không còn chỗ để xếp gà, bò, giò, măng, một ngày có vài người họ hàng xa cả năm không thấy mặt bấm chuông để vội vàng tạt vào biếu cân táo, và phòng khách đượm mùi hoa quất, ấy là Tết.

Phố phường rực lên màu hồng của đào, màu vàng của quất, và thỉnh thoảng có mai, bưởi, quýt, và cả những chậu hoa cúc tỉ muội vàng rộm, hoa lan, hoa lay ơn, hoa ly đủ thể loại màu sắc (bất cứ loài thực vật nào đơm hoa kết trái vào dịp này đều được ưu ái mang ra trưng bày). Có lẽ chỉ có hai thứ Hà Nội không bao giờ thiếu là hoa và người. Hôm qua đi lượn Hàng Ngang Hàng Đào với My, dân tình chen chúc nhau đi mua hàng đại hạ giá. Bảo My là tao đang định nghỉ việc, My bảo sao tao thấy những đứa như mày hay nghỉ việc thế. Những đứa như tao là sao, thì những đứa năng động, hay bay nhảy, và sống bằng tiếng Anh ý. Không nói nữa, đúng là bạn sống bằng tiếng Anh thật. Và bộ phận những đứa như bạn, vì có quyền lựa chọn, nên thường không biết nên dừng lại ở đâu. Lại trăn trở cũ, nên cố hài lòng với những thứ mình đang có hay dứt áo ra đi để tìm kiếm thứ mình mong muốn? Chưa kịp nghĩ ra thì nhìn thấy một hàng hoa tai, cặp tóc, móng tay này nọ nên hai đứa sà vào. Kết quả của buổi đi bộ, mắt láo liên tìm hàng đẹp, tay khư khư ôm túi sợ bị móc, tai dỏng lên nghe người ta mặc cả là ba cái bờm. Có người để rủ rê như vậy, kể ra cũng là một điều sung sướng.

Cả ngày hôm nay dọn phòng. Căn phòng bạn coi là thế giới riêng bé nhỏ từ năm 11 tuổi, nó đã chứng kiến rất nhiều đổi thay. Hồi mới về ở cùng nhau thì phòng được trang trí bằng đủ thể loại chuông gió, sao dạ quang, vịt con dán trên tường. Sau đó mấy năm thì được cho ba tấm poster Harry Potter to uỵch. Sau đó mấy năm nữa lại treo tranh một anh chàng sinh viên thi trượt kiến trúc vẽ cho. Hồi sôi máu đi du học thì phòng chất đầy sách với đĩa học tiếng Anh. Những năm xa nhà phòng buồn hiu lạnh ngắt vì không có ai ở, đồ đạc che vải kín mít. Có lẽ sau laptop, căn phòng là "vật" mang đậm dấu ấn của bạn nhất, và lưu giữ nhiều kí ức của bạn hơn bất cứ nơi đâu. Mỗi lần trang trí lại phòng là một lần muốn thay đổi bản thân, hoặc như hôm nay, thay đổi diện mạo căn phòng cho nó phù hợp với tuổi tác của chủ nhân nó. Móc treo chìa khóa gấu bông được gỡ xuống, sao dạ quang bóc ra, poster Harry Potter cũng bóc nốt.

Hì hục cả ngày, những vết băng dính ngày xưa dán hình thủy thủ Popeye không thể xóa sạch, thôi cũng chẳng sao, dấu vết cũng là một điều tốt, vì chẳng ai thay đổi trên nền giấy trắng cả, cũng phải có nền tảng gì chứ. Bạn tiếc từng mảnh nhỏ những hình trang trí màu mè chính tay mình dán lên cả chục năm về trước. Có đơn giản là gỡ một mảnh giấy đâu, là cả một phần đời đấy chứ. Khi mảnh giấy rơi xuống thì cô bé con ngày xưa háo hức khi lần đầu tiên được sở hữu căn phòng riêng của mình, cũng đã không còn nữa rồi.

Nhớ lại những ngày ở Canada, mỗi lần dọn phòng khi chuyển đến nơi ở mới, cũng trang trí, cũng dán lên tường những thứ mình thích nhìn. Nhưng mà hồi đó không bao giờ hết được cái tâm thức rằng: "rồi sẽ lại đi". Ở trọ, dù Trịnh Công Sơn bảo cả cuộc đời này bất quá cũng không hơn một lần ở trọ, vẫn khiến người ta thấy bất an và trôi nổi như một mảnh bèo con con. Thế nên hôm nay, khi lại được để mình chìm ngập trong những bản hòa tấu của Yann Tiersen phát ra từ laptop, hí hoáy trang trí căn phòng không biết là lần thứ bao nhiêu, và ngắm những vệt nắng yếu ớt chiếu xiên xiên qua cửa sổ, bạn thấy hạnh phúc.

Trong số những người đang lật đật chở túi lớn túi bé trong dòng xe cộ đông đúc ngoài kia, chắc nhiều người cũng sẽ vui mừng khi được trở về nơi họ đã bỏ lại một phần hồn mình.



Thành quả của buổi lao động giáp Tết - với 80% trợ giúp của ông nội :D


Home is

Sunday, 2 October 2011 Posted by Rain

Home is when I walk out of the shower and smell dinner being cooked.
Home is when I wake up in the morning and smell incense being burned.
Home is when I fall into bed and smell summer sunlight in the washed blanket.
Home is when I drive around streets and smell flowers blossoming at nights.
Home is when I open my windows and smell the mixture of wet earth and falling rain.

Home is when I press my noise against your neck and smell love.