Somewhere I belong

Two days ago, I went to an yoga class. By the end of that one hour, the instructor started singing a few sentences, probably in Sanskrit, I don't know, but for some reasons tears rose in my eyes and streamed down my face. It could be because that moment was so beautiful. I was laying flat on my back, attentive to my breathing, listening to this wonderful voice with a mind free from worries and anxiety. But it could also be because her voice released the tension I had been holding inside, which I suppressed by trying not to let it surface. That moment I couldn't hold it anymore, I wasn't crying out of sadness or bitterness. I just knew tears were running across my cheeks, dropped on the floor, and even more came. Almost like a lock was burst open. I approached the instructor to thank her, and even more tears fell.

I cried yesterday when I was waiting for a bus. I couldn't really remember why. I wondered to myself, I don't feel like I belong here, but more surprisingly, why do I even bother? Why does that feeling still ache in my soul? I thought I have outgrown that need to feel included in a group. I thought I would be fine and no longer care if people like me or not. Turn out I still do.

This time, it's not much homesickness. I don't miss home much this time, but I do long for the comfort and security I have at home. I am not sure if I feel lonely either. I have been alone long and often enough to not need the company of others. But I feel out of place a lot, whenever I try to initiate a conversation with someone, and that person doesn't show any interest, or just say one or two words and immediately turn their attention to something else. I know I am being over-sensitive, they might not mean anything, and not even remember that, but it continues to bother me, probably until I feel comfortable myself, not until they change their behaviour.

I am trying to look over my own problem, and realizing that other people have their own problem as well. I am trying to tell myself that I should see beyond differences, to focus on things we have in common. I should not think of them as "others", but as "friends". But it's hard, and it takes time.

I know it will take time, and I tell myself to be patient. But knowing and feeling are two different things. Sometimes I want to give up trying, stop making conversations, stop smiling, and accept the fact that I am not part of the group, but I feel guilty if I give up. It's very discouraging to keep trying times and again, only to experience the distance so much more the second time than the first.
I hate that feeling when I push myself out of the comfort zone. Being here with people who know nothing about what I know and have no interest in understanding me leaves my self-worth seriously in doubt. I guess I am the kind of person that always need validation from others on my values as a person. When I am in an environment that doesn't provide me that kind of confirmation and approval from others, where I have nothing to contribute to class discussion, have no idea what to say in the office chit chat, and if I do manage to say something, people often couldn't relate.

Why do we seek belongingness even in the face of obvious rejection?

1. Trước khi bắt đầu, mình khá lo lắng về chuyện sẽ mặc gì, tác phong thế nào. Hai buổi đầu tiên ăn mặc tử tế, dậy sớm trang điểm trước khi vào lớp. Đến buổi thứ 3 không trang điểm nữa. Đến buổi thứ 4 cũng chẳng nghĩ đến chuyện phải mặc gì nữa. Thấy xung quanh các TA khác ăn mặc xuề xòa, nên mình cũng mặc như khi đi học bình thường, đeo balo, mặc áo phao to sụ.

2. Cảm giác về thời gian và không gian của con người đúng là rất chủ quan. Buổi đầu tiên "lên lớp", mình thấy lớp học sao mà thênh thang, học sinh sao mà đông thế. Mình ngồi dính chặt vào cái ghế, hết nửa thời gian thì nhận ra là mình đang co rúm lại, ngồi thụt đằng sau cái bàn đối diện với một đám đông xa xôi mờ mịt. Buổi thứ hai đến đúng lớp học đấy, thấy không tin vào mắt mình vì không gian không rộng như mình tưởng, năm mươi phút cũng không dài dằng dặc như hôm đầu tiên. Và đến bây giờ thì mình đã di chuyển khá thoải mái trong căn phòng.

3. Mình đã từng dạy, theo  kiểu thuần túy truyền tải thông tin, cũng đã từng làm người điều khiển thảo luận nhóm, nhưng gộp hai việc này lại không hề đơn giản. Cho thông tin đến đâu là đủ, nếu nhiều quá sinh viên sẽ lười và ỷ lại, không chịu đọc trước bài, nếu ít quá, chưa kịp "warm-up" mà đã đặt câu hỏi ngay thì không ai chịu động não. Câu hỏi thế nào để không quá khó, cũng không quá dễ, vì dễ quá cũng không muốn trả lời. Việc dựa vào thảo luận còn khó ở chỗ không biết phản ứng của sinh viên sẽ thế nào. Nhiều khi cũng một nội dung chuẩn bị, một nhóm trả lời rất hăng say, tay giơ lên chiu chíu, không kịp gọi hết, đến nhóm tiếp theo thì cậy răng không chịu nói.

4. Chính vì độ bất ổn và khó đoán trước này, mình nhận ra là phải chuẩn bị nhiều hơn những gì mình thực sự làm, thừa còn hơn thiếu, vì nếu sinh viên không hưởng ứng và mình không biết làm gì tiếp (đã xảy ra mấy lần) thì khoảng trống thời gian rất là kì quặc và luống cuống. Nhưng một bài học khác, cũng phải học bằng trải nghiệm, là phải đủ linh hoạt để cắt đi những hoạt động hoặc nội dung mình đã chuẩn bị trước, nếu thiếu thời gian. Một lần dù biết là thiếu thời gian nhưng vì tiếc công chuẩn bị mà mình vẫn ép sinh viên làm, cuối cùng chẳng ra đâu vào đâu, bọn nó chỉ đợi hết giờ là chạy vụt đi, hết sức chán nản.

5. Nhiều khi đang nói, mình thấy mấy đứa sinh viên ở dưới liếc nhau, mà môn xã hội học thì toàn con gái, xong bọn nó che miệng cười, hoặc kiểu cười ý nhị, làm mình rất chột dạ. Vì không phải dân bản ngữ, nên mình cứ lo là mình phát âm từ nào đó thành một từ khác buồn cười, ví dụ như mình luôn tránh từ "sheet". Từ hồi sang Canada thấy độ tự tin khi nói tiếng Anh của mình giảm hẳn so với khi ở VN, nên nhiều khi bấp ba bấp búng. Lúc còn ở nhà thấy mình nói tiếng Anh hay ơi là hay, ngữ điệu lên bổng xuống trầm, mà từ hồi sang đây thấy giọng điệu của mình trơ khấc, vô duyên, trước mặt sinh viên còn mất tự tin hơn nữa.

6. Mình thấy mình rất bị ảnh hưởng bởi cảm xúc/năng lượng tiêu cực của người khác. Trong ba lớp mình làm trợ giảng, hai lớp đầu khá ổn, riêng lớp thứ ba làm mình rất buồn bực. Một phần vì lớp này chỉ có khoảng 7-10 sinh viên, và hầu hết những người trong lớp đều không muốn thảo luận, hoặc là không đọc bài trước khi đến lớp. Ngồi trong cùng một căn phòng mà mình thấy bọn nó chán chường, uể oải, mệt mỏi, và tệ nhất là hoàn toàn không có phản xạ gì, mặt như tượng đá. Cho dù mình hỏi liên quan đến bài học, hay hỏi một câu rất đơn giản kiểu như "kì trước các em viết bài luận này có thấy vấn đề gì không?" cũng không có ai trả lời. Một sự yên lặng tuyệt đối. Nhiều khi mình cảm thấy mình đang ném sỏi xuống ao. Hết viên này đến viên kia, bao nhiêu cố gắng của mình, văng ra đều lặn mất. Những gương mặt ngoài sự chán chường và lộ rõ mong muốn được ra khỏi căn phòng đấy thì hoàn toàn không có cảm xúc gì khác, bất kể mình làm gì, giống như một bức tường đá mình không xuyên qua được. Mỗi lần ra khỏi lớp đấy, mình buồn chán mất hai ngày, và càng lúc càng không muốn tiếp tục gặp các sinh viên đấy.

7. Mình cũng hỏi các bạn học cùng khóa khác đang làm trợ giảng, và họ đều có những lớp như vậy, nhưng có vẻ chẳng có ai bị ảnh hưởng nặng nề như mình. Tất nhiên lời khuyên của các bạn đều là "bọn sinh viên năm 1 chúng nó chẳng quan tâm đâu", hoặc là "phản ứng của chúng nó không liên quan gì đến mình, không phải lo nghĩ", nhưng mình vẫn thấy bồn chồn, có thể bởi vì mình thật sự chưa biết cách dẫn dắt tốt, hay chuẩn bị tốt. Một vấn đề nữa là mình không học đã lâu, sau gần 3 năm quay trở lại trường kiến thức đã rơi rụng nhiều. Giờ chưa có thời gian làm quen lại, chưa được chuẩn bị gì, đã phải đi dạy người khác. Mình rất sợ nếu các lớp mình làm trợ giảng khi đi thi mà không làm được câu gì do mình không làm tốt vai trò trong các buổi học, thì mình sẽ thấy rất áy náy vì sự kém cỏi của mình ảnh hưởng đến người khác.

8. Có một hôm đang ngồi học thì thấy có email từ giáo sư forward cho thư của một em kêu ca về chất lượng của trợ giảng, toát mồ hôi hột. Tan học một cái ra ngoài xem lại thấy không phải là học sinh của mình, thở phào nhẹ nhõm. Nếu chẳng may một trong những sinh viên mình phụ trách kêu ca như vậy, chắc mình đã sụp đổ đánh rầm và không có sức gượng dậy mà vào lớp nhìn mặt sinh viên nữa. Vẫn biết kể cả các giáo sư gạo cội vẫn có người yêu kẻ ghét, nhưng mình vừa tấp tểnh vào nghề mà bị như vậy chắc tự tin tan tành theo mây khói.

9. Cho đến bây giờ, vẫn chưa thấy có gì hay ho ở công việc này, ngoài tiền lương. Mình chỉ tự kéo mình từ tuần này sang tuần khác bằng suy nghĩ là việc này không kéo dài mãi mãi, mình chỉ có 14 buổi tất cả thôi, và đã sắp được một nửa rồi. Đến kì sau phải làm tiếp, lúc đấy mình đã quen hơn, và sẽ tiếp nhận lớp mới, có thể sẽ dễ uốn nắn hơn vì gặp nhau ngay từ đầu.

10. Thứ 2 tuần tới sẽ nhờ sinh viên điền đánh giá. Hồi hộp chờ đợi kết quả. Mình hơi sợ, nhỡ mà bị chê trách nhiều quá hoặc gay gắt quá thì liệu mình có đủ độ trơ để tiếp tục không.

(Đây sẽ là một trường đoạn ca cẩm, bạn nào không thích những thứ đen tối và mệt mỏi thì tốt nhất không nên đọc).

Mình rất thất vọng, quả thật rất rất thất vọng.

Có một điều mình không thích khi còn học đại học, đấy là các buổi thảo luận, các bài giảng, các chủ đề, đều xoay quanh Canada, Bắc Mỹ, và giỏi lắm thì mở rộng đến châu Âu, phương Tây. Lúc nào mình cũng cảm giác mình là người ngoài cuộc, và chán nản hơn là, mình chẳng có gì thú vị để đóng góp. Những gì mình biết không liên quan đến những bài học, và những gì được đem ra thảo luận thì mình không biết. Cả trong lớp lẫn ngoài lớp, nghĩa là những câu chuyện đầy tính học thuật lẫn những lúc trò chuyện tào lao vớ vẩn, mình đều không tham gia được, và đi kèm với nó là cảm giác mình là người rất nhàm chán. Có một bạn của mình đã nhận xét là về Việt Nam trong mình có sức sống hẳn lên, chắc hẳn cái thần thái sống động đó không chỉ nhờ vào việc được ăn rau củ đầy hóa chất và hít khói bụi ngoài đường, mà chủ yếu đến từ việc mình lại cảm thấy những giá trị của bản thân được khẳng định và thoải mái trong môi trường sống đó.

Cứ tưởng là bây giờ học lên thạc sĩ, và ở một thành phố lớn hơn, môi trường đa dạng hơn, thì sẽ khác, ai dè vẫn y như thế. Mình cứ mong đợi là các bạn học cùng sẽ là những người đã đi làm, đã trải nghiệm, cởi mở hơn và có những mối quan tâm đa dạng hơn, nhưng sự thật hoàn toàn trái ngược. Vẫn là những người cặm cụi học liền một mạch từ lớp 1 đến lớp 12, đại học đến thạc sĩ, và thạc sĩ đến tiến sĩ. Mình vẫn ngồi im như thóc suốt những buổi thảo luận, và nếu mình có phát biểu gì đấy, thì tất cả những người còn lại chỉ ngồi nghe và im lìm, rồi sẽ chuyển sang chủ đề khác, một cách hơi hơi khiên cưỡng.

Có lẽ mình đã lựa chọn sai. Đáng lẽ mình nên học Phát triển quốc tế, chứ không phải Xã hội học.

Bây giờ mình rất mệt, cả về thể chất lẫn tinh thần. Thể chất thì bị cúm, mà ai cũng biết là khi căng thẳng thì cơ thể dễ bị nhiễm virus hơn. Tinh thần thì ngoài nỗi thất vọng lớn lao kể trên, mình còn thấy chán ghét rất nhiều thứ. Mình không thích làm trợ giảng, khi vào trong lớp thấy bọn sinh viên mặt mày phờ phạc, ngồi chịu đựng 50 phút như bị tra tấn, đến phút thứ 40 đã cất hết sách vở đội mũ mặc áo và đến phút thứ 45 thì nhấp nhổm để chạy ra cửa, như thể mình là một thứ kí sinh đáng sợ ai ai cũng muốn xa lánh. Mình không thích một ông thầy và một bà cô, một người luôn tỏ ra bọn sinh viên bây giờ vừa lười vừa ngu, và tao chẳng có tí hứng thú nào dạy dỗ chúng mày, còn người kia thì lạnh lẽo, hà khắc và ít kiên nhẫn. Và những người mình muốn hướng dẫn đề tài nghiên cứu, thì hoặc đã chuyển, hoặc sắp chuyển đi nơi khác. Chưa kể nỗi lo thường trực rằng nếu không đủ điểm yêu cầu thì sẽ không được cấp học bổng tiếp nữa, và linh cảm xấu rằng điều đó sẽ xảy ra.

Có thể mấy năm đi làm đã tạo cho mình một thói quen xấu, không thích những người làm cùng là chỉ muốn bỏ, và thường là mình bỏ. Sức chịu đựng ngày càng giảm đi.

Có một hôm ngủ ít và chán nản, sau một buổi học lại cảm thấy mình bị gạt ra bên ngoài, đang đứng xớ rớ ngoài hành lang thì có một anh PhD đầu hói học cùng lớp chạy lại giới thiệu tên tuổi và bảo nếu cần giúp đỡ gì thì cứ bảo. Chỉ thế thôi mà mình suýt rớt nước mắt, và cũng ngạc nhiên với phán ứng đấy của bản thân. Mình cứ nghĩ là mình đã quen với sự lạc lõng, và không còn bị buồn phiền bởi điều đấy nữa. Hóa ra không phải. Cả ngày hôm đấy cứ thỉnh thoảng lại chảy nước mắt, mặc dù cũng chẳng vì điều gì cụ thể.

Mình cũng nhận ra là, ngoài việc không có mối quan hệ nào thân thiết ở đây, mình còn bị dứt khỏi những mối quan hệ thân thiết ở nhà. Cho dù lúc còn ở nhà một tháng mới gặp một lần, nhưng vẫn cùng múi giờ, vẫn có thể nói chuyện với nhau, còn ở đây thì khi mình có thể nói chuyện được mọi người đều đang bận làm việc, và ngược lại. Thế là bỗng dưng mình bị mất những thứ đang có, và chưa đủ thời gian để xây dựng cái mới, nhất là những người học cùng với mình đã gặp nhau từ tháng 9 và có thời gian để kịp thân thiết với nhau. Mấy người cung cấp dịch vụ cho sinh viên cứ bảo nếu có vấn đề gì cứ đến gặp chúng tôi, nhưng để chia sẻ những nỗi niềm tiêu cực thế này đâu phải cứ gặp ai cũng bô bô kể ra được, còn nếu có thể làm thế, thì đã không phải là những trăn trở muộn phiền. Kể lể về nỗi buồn bao giờ cũng khó hơn nói về niềm vui, vì khi buồn bã thì người ta cũng lo lắng không hiểu người nghe có tiếp nhận và hiểu được không. Kể về những sự yếu đuối bao giờ cũng đòi hỏi phải mở lòng nhiều hơn, và như thế đặt mình vào vị trí dễ bị tổn thương hơn.

Hôm trước tự dưng nhớ ra hồi mình mới đến đây đã nghĩ bụng mình thật giống một quả dừa, bên ngoài trông cũng tròn trịa và có vẻ vững chãi, nhưng ở giữa là một lỗ hổng to. Bây giờ cũng đang cảm thấy y hệt như thế. Chỉ muốn bỏ cuộc đi về.

Nhất là khi vừa buồn, vừa lạc lõng, vừa chán ghét, lại vừa bị cúm.

There are a few things I like

1. The mere fact that I am familiar with how things work saves me a lot of confusion, embarrassment and stress, such as how to use a debit card, how to order a Subway sandwich (I have to relearn though, what type of bread, names of all the cheese and sauces), how to flush a toilet (there are many different ways), how to request a stop while on the bus, etc. And that I already have a bank account and warm clothes saves me time and worries. My body already went through a bad lactose reaction last time, so although my stomach was upset for the first few days, the problem disappeared much quicker.

2. I have a furnished room in a furnished house, so I don't have to buy any furniture, even towels, blankets and pillows are supplied. Needless to say, that saves me tons of money, time and efforts.

3. My landlady is very nice. She picked me up from the bus station, fed me the first day and lent me her toothpaste. I remember last time I went 1.5 day without food because I lived on residence, my meal plan wasn't set up and I constantly got lost as I ran between buildings to complete paperwork. This time, as soon as I finished unpacking my luggage, I could eat and go to sleep.

4. My roommate is super nice, too. She is doing her second PhD, so I can learn a lot from her, especially in terms of being a TA (my obsession these days). Sometimes we have a philosophical discussion in the kitchen, and one evening we talked for 3 hours straight when she basically gave me an account of her life. She is introvert, much like myself, so I thank my landlady for picking the right people to share her home.

5. I went on a trip for a week, which I kind of hesitated at first, because I had to stay with people I don't know. But I made myself do that, thinking of how before I left Canada last time I promised myself if I had another chance I would do better in terms of enjoying life here. So I went, but it was good. I was invited to a family for the New Year celebration, and I have always wanted to experience a family event in a Canadian home. Well, that's the advantage of having friends from my previous stay. They are very loving, and I tried my best to relax and be comfortable. Next, I went on a trip with my friend, her boyfriend and his friends. I don't know those three guys, but they turned out making me laugh a lot. Possibly because I am older now which gives me certain level of self awareness and self understanding, and this in turns helps me to relax around people.

6. Being a grad student feels good, at least in the beginning. I have a desk in a shared office, I can use the department lounge, I can print for free, the department chair remembers my name, I have my own mailbox, and I have the same class with the people I share the office with, which naturally leads them to talk to me, even if I don't know what to say to them. I remember how I didn't make any friends in class last time, because everyone stayed for the lecture, said nothing to each other and left. I didn't go to bar or parties, so I didn't have many opportunities to socialize, which I dreaded anyway.

7. The campus is big, much bigger than my previous university. I was surprised to find all kinds of services for students, and especially a grocery store. There are many events to attend, interesting talks to listen. I am still lazy when it comes to doing things on my own, e.g. go to a concert alone, but at least I am no longer afraid of being seen as weird. It took me a long time to feel comfortable when being alone in a crowd. Last time, I didn't want to eat alone in the campus cafeteria because everyone else sat in a group, or at least with a friend, so I always brought food back to my room and ate in front of my laptop, or went to the riverside so no one could see me. Gradually, I realized that no one cares. And gradually, I myself stopped bothering. It was one step towards liberating myself from what I think other people think of me. So for now, it's laziness and self-motivation that I lack, which is easier to deal with.

8. The fact that my English is better than last time helps a lot, at least I don't have to struggle to take notes in lectures or constantly stretch my mind to adapt to speaking and listening in English.

9. I have signed up for a dance class and will learn Chinese, both of which I have started learning, have quit and now I am about to take up again the third time.

10. There is an Asian supermarket near where I live, which is absolutely a delight. I was so happy when I was in there for the first time, finding all familiar ingredients for Vietnamese food. Last time I lived in a small town where there is only a small shop selling Asian products. This supermarket is much much bigger, cheaper than most other supermarkets that sell "white" food, and within walking distance, so of course I couldn't ask for more.

11. There is no more cigarette smoke surrounding me, and my pimples have gone away. Yay!

12. Going to school constitutes an easy lifestyle, at least easier than working. Everything is laid out for you, you don't have to navigate or think much what to do next. There are clear descriptions of workload, expectations and standards for achievement. As long as you make certain efforts, you will gain certain awards. This is not something I really really like, but I acknowledge that after the crisis I had a few times as I didn't know how my life should proceed, I could appreciate how privileged students are to have some peace of mind. Life in a university is regulated, goals are set, assessments are given, my job is just to follow.

And a few things I struggle with

1. When I was on the airplane, I admitted to myself that I was tingled with a mild but clear sense of regret. I regretted the good life I spent 2 years to set up and had just started enjoying. Good flow of work, good friends, interesting opportunities, a good romantic relationship, and absolutely functional family, I was having a normal life. "What did I do to myself? Why did I have to leave?" Those questions kept coming back to me during that 18 hour flight. Going to the unknown is never exciting, or comforting to me. Even though as soon as I landed in Canada, I could pick up from where I left almost 3 years ago without much disruption, I still didn't feel at ease. But then, I told myself that my life back home was nice and easy, but it will keep on being that way with no significant breakthrough if I keep living there. So leaving is good, even needed, because a change in the environment will kick me forward, rather than just floating contentedly through life. With a MA, I hope I can figure out what I want to do next, either stay in the academia or work, and if I work, I will be qualified for better jobs.

2. Being a teaching assistant is not a piece of cake, at least for now. I've had my first week, and I have enough diverse results to understand that how a particular tutorial goes doesn't only depend on me. That lifts a huge pressure off my shoulders. But still, I am not entirely comfortable and confident when standing in front of students. I would be more so if I were in Vietnam, because as they say, it's my playground. But here, I am in Canada, talking about Canadian society to Canadian students. Many times, I was conscious when I say "our society", or "what should we do?", because I don't feel it's appropriate to include myself in that collective. And even though I remind myself times and again that I have worked as a conference interpreter for a UN agency, I am still painfully aware of my pronunciation, and when I am not comfortable (speaking in public), that makes it even worse. Again, I know I have to stop caring how other people think. But it's a time consuming process.

3. I get lost, obviously, and struggle with the bus system. I already got on the wrong side of 2 different buses twice, resulting in a very long and spinning ride. The bus here are confusing, they change between morning and afternoon, change from one number to another. Well, it always takes time, especially with my terrible sense of direction.

4. My brain is slowly switching from Vietnamese dominant to English dominant. While I have the advantage of the previous 4 years, courses this time are more demanding, the texts are more difficult, so this process needs to speed up.

5. Friends often ask how I feel, and the answer is "nothing". I neither feel excited nor bored, happy nor sad, homesick nor thrilled. This is not something I struggle with, and I am not surprised, because I never really like a place immediately. So either I don't like it or I don't have any feelings. But on the other hand, I am kind of numb, because there are things I want to write about, such as the New Year's Eve in my friend's family, but I don't feel like doing it. Or I don't feel the need to make friends either. I am not too worried about this though. A lesson from last time is one way or another, I will gravitate towards people that I like, so I shouldn't waste energy worrying about that.