Somewhere I belong

Sáng thứ 7, ngoài trời xám xịt, ở nhà một mình vì chồng đi làm từ sớm, ngó qua cửa kính thấy cây gió vần vũ, mình thì nhiều việc quá đâm nản, mở nhạc không lời lên nghe và bấy lâu nay thấy bứt dứt vì không viết gì, nên giở blog ra viết để không phải làm việc, vừa xả những suy nghĩ rối tung rối bù đã bấy lâu nay xếp xó.

Cách đây hơn một tháng, vào ngày sinh nhật tròn 26 tuổi, mình đã rất hoang mang. Trước đấy khoảng 2 tuần, vừa đứng vặn vẹo vừa bảo chồng, ôi em sắp 25 tuổi rồi đấy, và chồng mắt dán vào máy tính, tay lia chuột chiu chíu, lơ đãng trả lời "Còn anh thì sắp 30". Sau mấy giây ngẫm nghĩ, anh ý hơn mình 3 tuổi, ủa, vậy là mình sắp 27 mới đúng, tự nhiên giật đánh thót. Trong tâm tưởng vẫn chưa tiêu hóa được cái suy nghĩ rằng mình đã 27 tuổi. Mình không phải tuýp sợ già, muốn níu kéo tuổi trẻ, muốn suốt ngày lơ đãng với mây trời, làm thơ mỗi khi trời trở gió. Chỉ là, trong đầu mình, những người 27 tuổi là lớn lắm, khác lắm, có cuộc sống ở đâu đó xa tít, nên mình không thể tin được là mình đã đứng vào hàng ngũ của họ. Rồi nữa, sau khi thẩm thấu sự thật rằng mình sắp 27, chứ không phải 25, lại chột dạ phát nữa khi nhận ra điều đó có nghĩa là chỉ còn 3 năm nữa là cán mốc 30. Ba-mươi-tuổi, mà vẫn thấy chưa đâu vào đâu. Không hiểu những năm tháng tuổi 20 của mình đã bay đi đâu hết? Mình đã làm gì từ cái lúc bắt đầu chớm 20 đến giờ? Thế rồi, cái cảm giác mình đứng yên, ngơ ngác nhìn trong khi bạn bè và thế giới xung quanh sầm sập lao về phía trước lại trào lên, giống một cơn ợ chua báo hiệu lúc sắp nôn khi bị say xe, nó khiến mình chao đảo, nghi ngờ, và rất khó chịu.

Bình tĩnh hơn một chút và nhẩm đếm, thì từ 20 đến 22 còn trong trường đại học. Từ 25 đến 26 là học 2 năm thạc sĩ. Giữa khoảng 22 và 25 mình cũng làm được 2 chỗ full-time và vô số các dự án ngắn hạn, đi được kha khá nơi. Có khi phải tính thành công lớn nhất trong giai đoạn 5 năm lần 1, từ 20 đến 25, là lấy được tấm chồng. Và đến bây giờ, hơn 1 năm sau ngày đăng ký kết hôn và hơn 9 tháng kể từ ngày sống chung, mình thấy ngày càng hài lòng về quyết định to lớn này. Nghĩ thế, thấy được an ủi hơn một chút. Nhưng thỉnh thoảng, nói chuyện với một bạn, có chồng (bằng mình), lên làm quản lý (hơn mình), đã có 4 - 5 kinh nghiệm (thay vì một mớ hỗn độn nhưng thứ tủn mủn không thể nào nhét vừa một cái resume), rồi lại sắp có con (hơn đứt mình), cái cảm giác ợ chua lại trào lên. Rồi rất may, sau đó, khi nói chuyện với một bạn khác, và thổ lộ niềm day dứt rằng "sắp 30 rồi mà chưa có gì", bạn đó nói, cũng tùy vào mình định nghĩa thế nào là "có gì", và tùy vào nhóm người mình sẽ kết thân. Nghĩ như thế cũng thấy đỡ hơn, càng lớn lên càng thấy cái việc so sánh bản thân với người này người kia chỉ có hại chứ không có lợi. Chắc nó hình thành từ môi trường giáo dục không những xếp hạng, mà còn công bố rộng rãi sự xếp hạng đó, và lúc nào cũng thôi thúc sự cạnh tranh, nào là phong trào thi đua, nào là danh hiệu, xếp thưởng, chấm điểm. Mình đã rút ra kết luận rằng, với bạn bè mình thật sự quan tâm, chỉ cần biết bạn sống ổn, sống khỏe, sống có ích, vậy là được rồi. Lại nói về lương, về cấp bậc, về con cái, thì chỉ tổ thấy đuối. Mỗi người một con đường, quá khác nhau để mà so sánh, và càng so sánh thì càng thấy hoang mang.

Năm nay, có lẽ theme tâm trạng là hoang mang. Mình sống phần lớn thời gian trong năm không biết đến cuối năm mình sẽ ở đâu, làm gì, tương lai phía trước ra sao, và thật đau đầu khi phải cộng thêm một người nữa vào những toan tính của mình. Trước khi đưa ra quyết định sẽ lấy nhau, mình trình bày những khả năng sẽ xảy ra, bạn chồng (lúc đó là người yêu), thở dài (và thêm icon mặt buồn), "sao nghe mờ mịt quá vậy". Bản thân mình cũng thấy mờ mịt, nếu chuyện này xảy ra thì sẽ ở đây, nếu chuyện đó xảy ra thì sẽ ở kia. Một chuỗi "nếu" lằng nhằng ngoắc vào nhau, cái này kéo theo cái kia. Mình trả lời bạn ý là, "đúng là tương lai của em rất mờ mịt, nhưng anh có sẵn sàng cùng xây dựng cái mờ mịt đó với em không?". Nghĩ lại thì chắc là mình cầu hôn bạn ý, vì mình là người đưa ra ý tưởng, có khi chúng ta nên lấy nhau, và hỏi bạn ý câu chốt hạ trên kia. Câu trả lời của bạn ý, cũng rất epic, là "anh không cam đoan là anh sẽ giàu có, nhưng anh chắc chắn sẽ yêu vợ thương con." Ồ zê, đoạn kết như thế nào thì các bạn đã biết.

Quay trở lại với theme hoang mang, ngày xưa mình nghĩ chỉ có bọn mới học xong đại học mới hoang mang, bây giờ nhận ra sự hoang mang có thể đến bất cứ tuổi nào. Cái mờ mịt trong tương lai của mình đến từ việc có quá nhiều sự lựa chọn, chứ không phải là thiếu sự lựa chọn. Dạo này mình hay nghĩ, ở thời đại này, có cái gì là không thể lựa chọn? Quốc tịch, nơi ở, tên họ, giới tính, dĩ nhiên cha mẹ đẻ ra thì không khác được, nhưng người ta vẫn có thể thay đổi thông tin được ghi trên giấy tờ về người được coi là "cha mẹ". Có cái gì là đứng yên và vĩnh viễn, để người ta tự hào mà chỉ vào đó rằng, đây là tôi, tôi là đây, không thể khác được? Mình có sự lựa chọn có thể ở Canada hay quay lại Việt Nam, và mình vật lộn với câu hỏi đó chắc cũng gần chục năm rồi (ôi, mẹ ơi, đã gần chục năm), mỗi lúc những lý do đưa ra để ở hay về lại khác nhau một tí. Có nhiều lựa chọn thì dẫn đến hoang mang, bất ổn, đến mờ mịt. Mình đã đến một giai đoạn trong cuộc đời mà những quyết định lớn cần được đưa ra. Lấy chồng là quyết định lớn đầu tiên, kéo theo sau là những quyết định lớn như sinh con, mua nhà, và những ràng buộc vào một nơi chốn, sau mỗi sự kiện đó, sẽ lớn thêm. Nếu sinh con ở Việt Nam thì sẽ có ông bà hỗ trợ, nhưng hệ thống y tế không tốt, lại còn sợ không được tiêm đủ liều vắc xin, hoặc bị tiêm thuốc giả. Nếu sinh con ở Canada, việc không có người trông nghĩa là mình sẽ không đi làm được trong ít nhất 2 năm, và điều đó nghĩa là 30 kéo đến trong khi ta ôm con, giắt lưng cái bằng thạc sĩ, nhưng chẳng có kinh nghiệm đi làm gì để ghi resume.

Nhưng mà, chẳng phải mình đã rất sợ, thậm chí coi thường, sự ổn định và nhàm chán của một cuộc sống biết trước hay sao? Trong những giờ phút đau đầu vì suy tính, mệt mỏi vì hàng đống khả năng, nếu như này, nếu như kia, có một giọng nói mỉa mai cất lên trong đầu, chẳng phải đây chính là thứ mình muốn hay sao? Một cuộc sống không biết trước trong vài năm tới mình sẽ ở đâu, làm gì, ngập tràn thay đổi. Những người nắm lấy quyền tự thiết kế cuộc sống của họ, và đủ may mắn để được trao cho những cơ hội làm điều ấy, thì chắc chắn sẽ có những giây phút mệt mỏi như vậy. Người đi đường không có nhiều dấu chân, tất sẽ bị gai đâm tứa máu.

Cũng may, rất may, là mình có bạn đồng hành. Trước khi bắt đầu sống chung, nỗi lo lớn nhất của mình là mình sẽ thấy mệt và thiếu tự do khi phải chia sẻ không gian sống với một người khác. Mình tự coi bản thân là một đứa siêu introvert, mỗi ngày cần có vài giờ ở một mình, những lần phải ở với một nhóm người, thường đến khoảng giờ thứ 6 là mình không thể chịu nổi, cần phải rời đi ngay. Có lần đi du lịch với một người bạn, sau khoảng 2 tuần ăn chung ngủ chung, mình đã phát ớn lên việc nhìn mặt bạn đó, và rút ngắn chuyến đi bớt 2 ngày cuối để giải thoát cho bản thân. Mình có phòng riêng từ bé, và lúc bắt đầu đi học đại học lại ở một mình hầu như cả ngày, quanh năm suốt tháng. Sẽ thế nào nếu mình thấy ngột ngạt, mắc kẹt, muốn ở một mình, nhưng người kia không có chỗ nào để đi, và mình cũng không có chỗ nào để trốn?

Rất may, rất rất may, nỗi sợ này không thành hiện thực. Tính đến thời điểm này, chưa có lúc nào mình cảm thấy việc ở chung với chồng khiến mình mệt mỏi. Như người ta vẫn nói, hai người bạn đời cần thấy thoải mái khi ở bên nhau, kể cả trong yên lặng. Hai đứa có khi nằm nói chuyện với nhau đến mấy tiếng liền trên giường, nhưng thường thường là ngồi cả buổi tối, mỗi đứa ôm một cái máy tính, thỉnh thoảng đọc được cái gì hay lại chạy sang máy của nhau xem, hoặc gửi link qua viber. Thỉnh thoảng mình vẫn thấy kinh ngạc với việc mình phải nằm chung giường với một người đàn ông. Thời gian đầu, vốn quen ngủ một mình, mình rất dễ bị thức giấc, mà thức dậy rồi thì khó ngủ lại, nên sinh ra cáu bẳn, quát tháo, đập đồ, đá tường, thậm chí đấm cả người làm mình thức giấc. Rất may, lại rất may, sau một thời gian ngắn thì cơ thể mình tự thích nghi, và giờ không dễ thức giấc như thế nữa.

Nỗi sợ thứ hai trước khi chồng sang ở cùng là mình lo khi bạn ý sang đây sẽ không thích nghi được, sẽ buồn bã, cô đơn, cảm giác phụ thuộc vào mình, suy từ kinh nghiệm xương máu mà ra. Nhưng có lẽ mình là đứa thích nghi chậm nhất và khổ sở nhất trên đời, vì bạn chồng khỏe re, chẳng thấy kêu ca gì, thậm chí còn thích Canada và muốn sống ở đây hơn cả mình. Có thể vì khi sang đây, bạn ý đã nhiều tuổi, hoặc có thể vì đã có mình ở đây trước, chứ không như mình ngày xưa phải tự thân vật lộn với đủ mọi thay đổi, trong khi còn non choẹt xanh mướt. Hoặc cũng có thể đơn giản vì bản chất bạn ý thích nghi tốt hơn. Thời gian đầu có một số mâu thuẫn, cái to cái nhỏ. Hai tháng sau khi đến đây, mọi thứ giấy tờ thủ tục đã xong xuôi, mình tìm lớp tiếng Anh miễn phí cho bạn ý tham gia, đăng ký với trung tâm giới thiệu việc làm để được tập huấn, giúp đỡ, hướng dẫn bạn ý những cái cơ bản như đi xe buýt, tình hình xin việc không khả quan hơn. Mình cũng không hi vọng nhiều ngay từ đầu, vì bạn ý không có bằng cấp hay kinh nghiệm gì ở Canada, lại không phải là dân kỹ thuật hay kỹ sư gì cho cam. Lúc đầu xin làm người đưa báo, công việc dành cho các em nhỏ cấp 2 cấp 3 kiếm tiền tiêu vặt. Mùa đông lạnh căm căm, gió tuyết thổi vù vù, bạn ý cho đống báo và tờ rơi quảng cáo vào va li, lặc lè kéo trên đường, mà tiền không được bao nhiêu. Đến khoảng tháng thứ 3 thứ 4 thì mình sốt ruột thực sự, vì những gợi ý đi xin việc ở siêu thị, nhà hàng, nhà máy, tóm lại là công việc chân tay, bạn ý đều ậm ừ bỏ qua. Có những lúc mình đã nghi ngờ, không hiểu bạn ý ngại làm việc chân tay, cho rằng việc đó dưới tầm, hay là mình đã lấy phải một ông phỗng lười biếng? Cuối cùng, sau một lần cãi nhau to, chàng đã chịu đi xin việc ở một hàng ăn của người Việt.

Nỗi sợ thứ ba của mình là công việc nhà sẽ không chia đều. Thời kỳ đầu, mình khăng khăng rằng mọi việc phải được cưa đôi, hoặc cùng làm (như đi chợ, nấu cơm), hoặc nếu mình nấu cơm thì bạn ý phải rửa bát. Việc này cũng là nguồn gốc của khá nhiều mâu thuẫn. Nhiều khi, mâu thuẫn đơn giản bắt nguồn từ sự khác biệt trong chuẩn mực. Mình thấy nhà đã bẩn và cần quét, bạn ý thấy như vậy là sạch. Mình thấy rác đã nhiều và cần đổ, bạn ý thấy chưa có gì phải nhặng xị lên, để vài hôm nữa đổ luôn một thể. Mình đau đầu nghĩ ra hệ thống phân công, chấm công, dán lên tủ lạnh, để thể hiện rõ ai làm gì, trong khi bức xúc nghĩ rằng mình đã làm nhiều việc nhà hơn bạn ý, không công bằng. Mình lên mạng đọc các cách để chồng làm nhiều việc nhà hơn. Mình hỏi các bậc tiền bối, nhưng phần lớn các chị và các bạn gái ở Việt Nam không có nhu cầu chia 50 - 50 việc nhà với chồng, nên chẳng có ai cho mình lời khuyên nào chính đáng. Mâu thuẫn nho nhỏ thỉnh thoảng lại nổ ra, có những lần đáng lẽ cả hai cùng nấu cơm, nhưng mình đã vào bếp được hơn 10 phút mà bạn ý vẫn ngồi ôm máy tính, mình bèn dừng nấu và mặc kệ, ai làm cho người đấy ăn. Hoặc có lần, mình đề nghị làm món gì bạn ý cũng chê, nên mình quyết định không nấu nữa, yêu cầu bạn ý quyết định sẽ làm món gì với số nguyên liệu trong tủ lạnh. Bạn ý không chịu quyết định, thế là mình lại áp dụng chế độ ai làm người đấy ăn, được khoảng 3 - 4 bữa gì đó thì bạn ý chịu không nổi, ăn toàn cơm rang với mì gói, nên lại bình thường.

Thật ra, bản thân mình dần dần thay đổi cách tiếp cận. Thay vì khăng khăng rằng mọi thứ phải chia đều, mình nhận ra có nhiều việc bạn ý hay làm hơn, và có nhiều việc mình hay làm hơn. Ví dụ như khi đi chợ thì bạn ý xách túi nặng, hoặc bạn ý chuyên bổ dưa hấu, và chuyên đổ rác. Nhưng mình vẫn cố gắng để bạn ý biết làm tất cả mọi việc, để không có lý do là anh không làm vì anh không biết làm. Nhưng mình đã dần chấp nhận rằng trong tư tưởng của bạn ý, việc nấu ăn là bạn ý chỉ làm phụ, còn người quyết định ăn gì, làm món gì vẫn là mình. Và mâu thuẫn còn đến từ việc, nhà anh làm món này là phải cho nguyên liệu này, nhà em không làm như thế. Chỉ có hai người sống với nhau mà còn mất bao nhiêu thời gian mới dung hòa được, nếu phải sống cùng nhà chồng, chắc mình chỉ có ngậm đắng nuốt cay mà làm theo tiêu chuẩn và thói quen của "nhà anh".

Cuộc chiến về việc nhà thì vẫn còn tiếp tục dài dài. Được cái, hai đứa ngày càng thân nhau, chẳng bao giờ phải dấu giếm điều gì.

1. This time last year, I set foot on Canada again, much sooner than I expected. Actually, when I left this country at the end of my university career, I did not have any faint desire to come back here. It's not that I don't like the country, I've never lived in another country to compare or to appreciate it. Anyhow, another year in Canada has passed by. I find myself 25 and have made some very important decisions in my life, also very unexpectedly.

2. I got married in July. By May, I spent weeks in front of my laptop from the moment I woke up to bedtime, reading everything I could find about the East Sea conflict. I went to the library and checked out a pile of books about Vietnam. The more I read, the more anxious I became. In early June, I spent a week wandering alone in Toronto. The city was so vibrant, lively and reminded me why I prefer living in a big city. A moment stuck in my memory in particular was when I emerged from a subway tunnel. As I opened the heavy glass door, piercing sunlight, loud music and the vibe of an urban crowd surrounding some street hip hop dancers swept over me. It was almost as though I was a character in a movie. I could totally hear some background music in my ears, as that character looked up to the sun, grinned and eagerly began a new life in a new city. And when I sat alone by the Great Lake, watching a couple playing with their dog on vast green grass, the guy said "go to your mommy", and they laughed and laughed as a summer breeze caressed my hair, I thought to myself, I wanted my child to have a green space to grow up on like this. When I talked to the Chinese-Vietnamese-Canadian hairdresser, who did not really expected me a show up at her much deserted hair spa in the heart of Chinatown, I was pulled to her story, and many stories I knew I could find in this city.

So the fear of an imminent war, irrational as it might be, but which brought tears to my eyes so many times as my motherland struggled, heightened with conflict, with ambivalent political leaders who first and foremost want to keep their seats, either by pleasing the big brother, or by pleasing the mass, whatever works at a particular moment. As my friend and her boyfriend took me along in their car for a grocery shopping trip, I listened to them chat about what restaurant to go for the weekend, and I was wondering about whether my brother would be conscripted if a war ever broke out. I feared for my family's safety, and my friends were all concerned about which good dishes to pick. That feeling was so bitter.

These two factors lead me to a decision I had never contemplated before that point. Just in April, I was still so certain that I would go home after graduation. Then, somewhere in June, I decided that I would try to look for a job in Canada, and even settle here. That decision led me to another, which is quite a headache. If I stay here longer than 2 years, I need to think whether I still want to be with the man I have been in a relationship with in the last 3 years. If not, it is time to break up, and look for someone else. After much thought, I decided we are good for each other, and I can see in him a determination to make it work. That's more important, I realize. Personalities can change, but you need commitment. As long as the two people are stubborn enough to pursue the relationship, they should be fine.

My plan changed a number of times, as I devoured all the immigration policies, programs and regulations I could find on the Internet. I went to workshops, saw a consultant, sought legal advice. Then I stumbled upon a program that allows spouses of international students to apply for an open work permit. The first plan was that I would finish my studies, find a job, then apply for permanent residence cards for both of us, which would take at least 3 more years if things go smoothly. When I knew about that program, the choice I had to make is to get married now and face lots of financial troubles because I am still in school and he won't have a job for who knows how long; or to continue my single life for another 3 years. I opted for the first one, after much consideration.

There was no proposal. Basically, I told him my thoughts, and he said, "it sounds so uncertain, what will I do there?" - "I don't know" I answered "But life is all about the unknown, isn't it? I don't like living a prescheduled life, when you know exactly when you will do what with whom, so are you willing to dive into the uncertainty and shape our future with me?". Then the deal was sealed.

I announced the decision to my mother, who transmitted the news to the rest of my family. He told his mother. While I tried to squeeze out a 30 page proposal for my thesis and completed the painfully detailed ethic protocol for my research, he took his mother to my house to "do the talk". As soon as my proposal was approved, I booked a ticket home. The morning he was supposed to take me to his house and pray at the altar, I wore a T-shirt and a baggy pair of knee-length pants. Not like other brides who would wear tons of make-up and surrounded by many people, I was so amused at myself and the situation. I waited for him to come from his house, pick me up, take me back, we prayed (I didn't really know what to pray actually), and then the two of us, free from work and constraint, went out for pho and fruit shake, while every one else was in their office at that time. I prefer that to the traditional ceremony, so carefree and trouble-free. It took us 2 weeks between the People's Committee of my ward and his ward to bring home a marriage certificate. It sounds like we were awarded a certificate for a coursework. After all, I used so much brainpower and decision making energy during that process.

Then we did a lot more paper work for his application for a work permit to come to Canada. After much waiting, hoping, and lots of luck, I supposed, the application was approved, and he will be here this Sunday. Woo hoo! Finally I will have my own home (which costs me double the rent Im paying right now), and I already daydream about how I will decorate it with many plants. Sadly, my childhood dream of having a dog will not come true yet. I can't afford to keep a dog right now, plus Im not sure where I will be after next August, so I don't want to get a dog and give it away too soon.

3. Second, I started investing in preparing for a life here. Lots of money for a driver license test, interpreter training courses and certificates and of course equipment (I bought a wrong microphone the first time, which doesn't help at all considering my financial situation).

It has been a good year job-wise, especially since September. I started working as a freelancer for one multi-national translation company, which is compared to a Walmart in the industry translation. It is nice to feel that Im a part of such a global entity. I would get job offers coming from different time zones, Japan, Hongkong, US, Canada, UK, Spain, so I frequently missed them because the emails came when I was still asleep. I got to translate some very important government documents, which I am pretty proud of. Other than that, I also started working as a telephonic interpreter for a US company. I think I like this job more and more each day. Although I receive lots of calls from social workers who help Vietnamese speakers to fill out medical benefit applications, i.e. most of calls are repetitive, from times to times I interpret in quite special situations. For example, one time my client is a female elderly who was kicked out of her daughter's house. She was crying while she spoke. Another time I interpreted for a couple who just flew from Vietnam to the US because their daughter who is studying at a university got a major car accident. The mother was crying throughout the whole call. I dreaded medical calls though, one time the doctor asked his client with breast cancer whether she wanted him to remove the ulcer, or the whole breast. She sounded very indecisive, changing her mind one moment to the next. The whole time I was thinking, if she woke up from her surgery, found out the doctor had cut the wrong portion, blamed me to have misinterpreted her, I might go to jail. But I do enjoying talking to different people, listening to their voices, imagining their faces, and getting lifted out of my room and being a part of their stories, even for a brief moment.

The pay is good, especially considering that I don't have to go anywhere, and I found ways to obtain a Google number, so I basically don't have to pay anything. It just sucks that I need to be at my laptop when they call, otherwise, even if I might be in the bathroom for two minutes, I miss a call which might last half an hour. Naturally for days that Im on campus, I miss lots of calls, and I hate that tingling guilt that I miss lots of chances to make money. Nevertheless, these two companies provide me a more or less stable sources of income, but not a very significant amount.

In addition, I am also on call for one company in India. They would send me medical receipts from American patients who received treatment in hospitals in Vietnam and want to claim their international insurance; and probably another dozen companies with occasional projects. The (very costly) interpreter certificate I got in Canada brought me in contact with a few local agencies, and I have done a few face-to-face interpreting assignments for them. But it is such a pain to move around by bus, especially because I don't know where I need to be for all the locations. One time I had to get up by 6am, leave the house at 6.30, took 2 buses and walked almost 3km to be in a local public school at 7.45. I was so worried that I would be late, but then the client (a mother) did not show up until almost the last minute, and the teacher started teaching (at 8.15) so she just told me to repeat what she said to the mother.

4. I continue to be a TA this semester. Now that I have gained some experiences, accumulated some thoughts and reflections, and attended probably a dozen of workshops offered by the Teaching Support Center at my university, I was given a marking-only TA. It was not fun at all, reading hundreds of pages of bad writing, getting amazed and then frustrated by how little students learn and how confused they are, and being pressured to finish that dreadful task fast. Not to mention the angry students who got upset with their marks and very disrespectfully complained that they didn't get enough instructions (which had nothing to do with me anyway). One student in particular came to see me, yet every time I answered her questions, she responded with "I don't understand". It didn't take long for me to realize that she didn't really want help. All she wanted was for me to tell her the correct answers, so she could write them down and get good marks. She refused to think critically, because whenever I offered some feedback, she reacted with frustration. She said "everything I do, you say it is not good, so I don't know what to do.". She stayed in my office for an hour straight, and at the end, I was so tired and annoyed, especially with her raised voice, that I told her to come see her professor, because apparently, I was not helpful to her at all. Then, beyond my imagination, she said she doesn't have time to see the professor, as though she demanded that I gave her the answers right then and there. Oh, students!

And then the instructor was mad at me, really really mad at me once. She wrote that I made her sound like a liar, because I failed to finish the marking by the time I promised her. I was really embarrassed when I read her angry words in the email, but then I told myself, conflict is inevitable. I will just have to live with it. She was all sweet and nice before, but after that incident, she became much colder towards me, which, I realize, is fine as well.

It doesn't make much sense for the instructor to only give lectures, and for the TA to only do the marking. Especially when the instructor is boring, and students don't interact, she doesn't get any idea how much or little her students understand the materials. I, who read their papers, have a very good view of that, but I can't do anything to alter the materials or the lectures. One thing I learn after this semester is marking is not only for evaluating students, it is also for the instructor to know how well she is doing. By disrupting these two essential processes, learning is no longer as effective. I don't get to design the assignment, and the instructor doesn't get to see how bad her students (and by implication, her teaching) are.

5. And I started volunteering for a local non-profit organization as well. The 5 week training on sexual assaults and various related matters was fabulous. Except for the bus waiting and late night finish (sometimes I got home at 10.30), I enjoyed thoroughly every aspect of it. However, I can't become a crisis line volunteer, because I don't want to pay 45$ per month for an unlimited phone plan, and they don't accept my google number for concern over confidentiality (that Google will record the calls). So right now I just volunteer for infrequent requests. One time I babysat a one-year old boy while his mother was in counselling, and he pretty much cried the whole time. Next month I will volunteer to represent the organization at some high schools to talk with girls about sexual assaults. I was hoping that by volunteering with this organization, I could start penetrating the network of non-profit organizations in Canada, which is slowly happening. I still suck at networking, which is normal, but at least now I know a little bit more about the inside of non profits in Canada, much different from their counterparts in Vietnam, not in the least because they don't have all the international funding pouring in from outside the country.

6. All in all, I had a turbulent first 4 months because I was adjusting to life in Canada again, the second 4 months doing my field work, getting married, reading a lot of books about Vietnam, and the last 4 months feeling more comfortable here, and started some serious freelancing. Now my future is still very uncertain. I don't know where I will be this time next year. If I can't land a job here, I will go home, and will be happy to do so. I still find my life more interesting in Vietnam, but of course also more frustrating. It is very peaceful, stable, but isolated here. I haven't had much to write on Ke Chuyen since September, in fact, I haven't touched it at all.

And I will start my married life in just a few days. Having lived by myself for too long, I don't know how it will be like to share my life with another person. But I hope it will go well. Wish myself luck.

Over the course of 2 days (my last weekend), I had 4 deep conversations with 1 woman and 3 men. I talked with all the men using the Internet (skype, google hang out), and only met face-to-face with the women. By deep conversation, I mean we discussed more or less one topic for 1.5 - 2 hours, ranging from family and divorce, doing social science, the philosophy of knowledge, and sex work; rather than exchanging personal updates or saying random things that come to mind. Needless to say, I didn't finish everything I planned to do on the weekend, but I felt extremely fulfilled. I had enough of my social needs for a whole week, and I notice during the following week, I was much more relaxed around people and it seems much easier to start a conversation with someone next to me. Yay the power of deep conversation.

Not too long ago, I brought up the idea of vulnerability and how that prevents me from approaching people in another deep conversation (and again, with a man via skype). I often fear that Im bothering others by saying things they are not interested in. But ultimately, that's a fear of being vulnerable, because Im afraid of being judged. That's why when a friend asked what I think about single men who are not into dating purchase the service of sex workers to resolve their sexual frustration, I immediately knew how much vulnerability he has exposed himself to. I might as well say, wow, you are disgusting! It's one thing to discuss feminism, women's rights and the question of choice and agency in a detached, professional manner, and quite a different thing to have that question posed by someone I have known for a long time. I struggled to come up with a response. But that moment, we came much closer, because he was willing to let me in a big secret he would not dare revealing to anyone else. It was great to feel that Im trusted.

And another man I talked with is a practicing Buddhist currently in retreat. He has cut all connections with outside world for the last few months. So I was very delighted when he appeared all of sudden and asked if I wanted to skype. Naturally, we talked about the self, how we know what we know. I asked him the question I have been pondering in my mind for a while now. How do I touch others? How do I not see a man, a woman, a Canadian, a Vietnamese, but just humans? How do I stop putting people in boxes and treat them accordingly? How do I tear invisible but real barriers between me and others around? It was such a philosophical conversation in the style of storytelling. He made this comment that I was very pleased to hear. "It's very nice debating with you, because you actually listen even when I say something most people consider impossible. Others would jump to my face to defend their points."

So I replayed that comment later on and wondered if the discipline of doing qualitative research has exerted its influence on me. A researcher in training, I understand that I must refrain from judgement or imposing my own opinion, even when something I disagree with comes up. If that's true, then indeed understanding and empathy can be practiced. It takes a lot of self-reflection and sincere attempts, and time of course, but eventually I would improve.

At the same time, I find discussions in class are going in circular motions. People just recite what they read and throw out big words with no real engagement. It seems like critical thinking will be much more effective when the question at hand is more personal. That's why now I believe one doesn't have to be in school to learn.

 And I will need to have deep conversations more often.

Tối, đứng gội đầu dưới vòi hoa sen và thấy buồn bải hoải. Nỗi buồn như dòng nước ấm đang chảy khắp toàn thân, ôm trọn mình ở trong nó.

Và lại nhớ nhà. Bây giờ thì nỗi nhớ mịt mù không nhớ gì cụ thể cả. Sáng nay ngủ dậy rất thèm một bát bánh đa cua, cũng google thử công thức, nhưng chẳng biết lấy đâu ra cua đồng. Ở bên này chỉ mua được cua trong lọ, đỏ quạch và ngầu mỡ. Mình nấu thử một lần ăn thì không thấy vị chua dịu thanh mát ở đâu, chỉ thấy váng mỡ đầy bát.

Rồi nghĩ đến những đứa bạn. Thật ra thì mình ở đâu cũng không có nhiều bạn, và ngồi trong nhóm nào thì cũng im lặng cười cười phần lớn thời gian, rồi sau cuộc gặp gỡ về nhà vẫn thấy lạc lõng. Nhưng ít nhất ở nhà cũng có cảm giác bận rộn hẹn hò người này người kia. Có người mà rủ đi ăn, đi uống, và hỏi han về tình hình của nhau, và nói to lên những suy nghĩ trong đầu mình trong khi nhìn gương mặt của người kia chăm chú theo dõi. Những cuộc nói chuyện qua skype, hay viber, tức là qua màn hình, nhiều khi đang say sưa nói thì thấy mắt của người kia đang chuyển động sang trái sang phải, tức là đang đọc một cái gì đó. Vậy là hết hứng không muốn nói nữa.

Cuộc sống ở nước ngoài của mình, không biết sau này có khá hơn không, chứ hiện tại là rất nhàm chán. Sống như một cái máy, đi chợ, nấu cơm, ăn cơm, tắm giặt, làm việc, đi ngủ. Nói ra thì lại phải tự hỏi "tại sao người khác có bạn và vui vẻ còn mình thì không?". Dĩ nhiên là do mình không cố gắng, và cũng chẳng muốn cố gắng. Nhớ rất rõ lần trước khi về VN đã tự hứa với bản thân là nếu đi nước ngoài lần sau, mình sẽ cố hơn. Nhưng kết quả thì lần này chẳng khá hơn gì lần trước. Lớn hơn rồi nên đỡ vật vã hơn, nhưng về việc có bạn thì chẳng thay đổi tí nào cả.

Thứ 6 tuần vừa rồi ở khoa có một buổi ăn trưa, cũng chỉ là một dịp để gặp gỡ, trao đổi giữa sinh viên và các giáo sư trong khoa. Mình có nhận được email thông báo chung nhưng chẳng để ý. Thứ 5 nhận được một thư riêng của cô giáo đang dạy một lớp mình học, cũng là người tổ chức bữa trưa đấy. Chào Vân, tôi muốn động viên em đến buổi ăn trưa ngày mai. Cô viết thế. Mình khá ngạc nhiên, cũng thắc mắc không hiểu cô có copy paste chỉ thay tên rồi gửi cho mỗi học sinh trong lớp một thư như thế không. Nhưng dù gì cũng cảm thấy cô đã bỏ thời gian ra và gửi đích danh như thế thì nên đến. Mình đã đến và lại thấy tự nhiên phải nói chuyện với người ngồi bên cạnh chỉ vì một sự sắp đặt ngẫu nhiên, mà phải cố nghĩ ra cái để nói, trông cho khỏi buồn cười, thật là ngớ ngẩn. Trước khi đi mình có nhớ lại một buổi nói chuyện với một chị người Bulgary, đã sống ở rất nhiều nước, và cũng introvert giống mình. Mình hỏi chị làm thế nào trong những lúc chị phải ngồi trong một đám đông chị thấy không thoải mái. Chị bảo là, tập trung vào hiện tại. Ép bản thân mình chỉ tập trung vào ngay lúc đó, vi dụ như ông bên cạnh đang cười thế nào, lưng mình đang cứng đơ, tay mình đang đặt lên nhau gượng gạo ra sao. Mình cố gắng áp dụng. Trong bữa ăn trưa đấy cũng chẳng nghĩ ra cái gì để nói với ai, nên yên lặng nghe những người xung quanh nói chuyện, và quan sát họ.

Mình luôn sợ làm phiền người khác, và vì thế thường ít khi chủ động tiếp cận ai. Nhỡ họ không muốn nói chuyện với mình thì sao? Nhỡ họ không nhớ mình là ai thì sao? Nhỡ thế này thế kia thì sao. Mình cũng luôn sợ người ta không coi mình thân thiết như mình tưởng. Trong bữa trưa của khoa, có một chị năm ngoái chung văn phòng, lâu rồi mình không gặp. Mình thấy chị đó đang nói chuyện với người khác, nhưng cũng muốn tự cải thiện bản thân, nên chạy lại chạm vào vai để chào. Chị quay ra, chào lại, và vội vã quay đi để nghe tiếp người đang nói chuyện cùng. Mình nhận ra ngay là mình vừa làm một hành động bất lịch sự, vì đã xen vào khi chị đang nói chuyện với người khác. Mình ngượng nghịu và lúng búng, đứng lên xách balo đi về. Nhưng trong khi đang mặc áo quàng khăn thì chị đó bắt chuyện lại. Dù sao thì mình vẫn nghĩ là mình đã rất vô duyên.

Trời đang chuyển lạnh dần. Sáng ra ngủ dậy nhìn ra ngoài cửa sổ âm âm u u. Cây cối đã rụng lá gần hết rồi. Cũng đẹp thật, nhưng là cái đẹp thê lương và bàng bạc chết chóc. Chẳng mấy chốc mùa đông dài lê thê sẽ ập đến. Nghĩ đến đã thấy sợ. Rồi đợt Giáng Sinh năm nay, lại 3 tuần ở một mình trong căn nhà trống trải, chẳng có chỗ nào để đi, cũng chẳng có chỗ nào để về. Hôm trước nghĩ đến bài My December của Linkin Park

This is my December
This is my snow covered home
This is my December
This is me alone

And I give it all away
Just to have somewhere to go to
Give it all away
To have someone to come home to

Đến lúc này, nỗi nhớ chẳng có dáng hình gì cụ thể. Không phải bún thang, hoa sữa, mưa rào. Không phải là những thứ bên ngoài nữa. Mình chỉ nhớ mình lúc ở nhà, tức là chỗ mình không phải thấy cô đơn.

Không biết nếu mình yêu một anh Canada, có một đống bạn Canada, rồi nghỉ lễ có bạn mời về nhà chơi, thì mình có đỡ nhớ nhà hay không. Bởi vì như hiện giờ, mình không thấy nỗi nhớ và nỗi cô đơn có gì khác nhau cả.

This afternoon I woke up from a nap with an incredible sense of sadness. Im the type of person that would be lost when asked "what do you do when you feel sad?". I probably will think about times when I got rejected by a job, a scholarship, or something I failed to do. The sky was grey. There was a heavy silence surrounding me. I had no one to talk to, nowhere to go, and nothing in particular I wanted to do. Of course there is always reading to do, papers to write, but who wants to read when that chilling sadness creep in and fill your soul?

Loneliness is something you can run, but can't hide from. I've promised myself that I will try many things, events and people. I have forced myself to come to the department's social events, and as usual, tried my best to stay for half an hour, then left as fast as I could. I have tried two meditation groups, but didn't like them. Im volunteering for two organizations, participating in a group workshop for international students every week, taking classes, doing my TA duties. No, it's not because Im having too much free time and don't know what to do with it. I actually don't have enough time to do everything I want to do. Im bitten by guilt everyday for lagging behind in my data analysis for the thesis. People, including my mom, have this misconception that people feel lonely when they spend too much time alone (which admittedly I do) and have nothing useful or interesting to do. Not at all.

On a bus back from school last Wednesday, I was so mentally tired. Living away from home is like a long and never-ending struggle. You may not think about it on a day to day basis, but that doesn't do away the fact that you are struggling. From times to times, a chunk of negative emotions surfaces, waving to you to make sure you know they are still there. You should make some friends, I often hear. And I tried going to events that are organized to help people meet new people. But that's tiring as well. Hello, what's your name? My name is... Where are you from? What are you studying? After a few times, I stopped going altogether. I didn't have the patience to repeat that hollow introduction until a friend happens.

Or you should talk to someone. Sure, I do tell some people my feelings. But I don't think they understand. I have tried telling them, because I know this as well, you should give other people a chance to understand you. A woman in the volunteer group said "if you don't tell me your story, how am I supposed to know it?" I hate that hollowness, after I tried so hard to articulate how I feel, the other person would say something and I knew immediately s/he had no clue what I've been trying to say. It's like open up your heart, waiting to receive some warmth, but instead a cold wind suffocates you.

For the last few days, I have dreams of whoever interacts with me last on Facebook. If before going to bed, I see someone like my post, I see that person in my dream. It's not because I don't interact with anyone in real life during the day. I go to campus from Monday to Thursday, participate in group discussion, talk to people, but somehow all of those don't register in my brain. It's as if my everyday life here, in a university in Canada, doesn't mean anything. Sometimes I can't tell if some information is from a real conversation, a comment I see on facebook, a dream, or my own imagination. That could be scary, not being able to remember if something is real or not.

Isolation is not good for me...But even when Im surrounded by other people, the feeling doesn't go away.