Separate realities

Friday, 11 July 2014 Posted by Rain

I was talking to my girlfriends. There were 6 of us, all of the same age except for one, who is 3 years older. We've been friends for 4 years now, so naturally we have shared with each other our thoughts, feelings, stories and struggles as we moved from being university students to recent graduates, to our first jobs, our second jobs, our third jobs, big moves, small moves, relationships, break-ups, and now some serious consideration for marriage. In other words, we have been friends since our early 20s, when all of us started going through changes and transitions into the adult world, and phases of figuring out who we are and what we want to do with our lives.

So we were chatting, just like usual. Or not so much like usual, because we rarely get everyone at the same place and same time these days. Besides me staying in Canada, one girl is living in SG, and another has just returned from Europe. And someone mentioned a cheap flight ticket, a planned trip to Cambodia near the end of the year and some other travel destinations. I added that I wanted to go to Caribbean islands some day. I told them a good package deal for a week flying from Canada. No one said anything, and the conversation quickly returned to Cambodia. My voice died out. The feeling is so familiar. It tastes bittersweet all over again. Here I am, talking to people I thought are so close and know me so well, yet I can't participate in the group conversation, and they can't relate to what I say.

The same situation has happened a countless number of times in Canada, both in classroom discussions and everyday conversations. Usually people talk about things I either don't know, or have nothing to say. When I do contribute some lines, no one follows up, everyone pauses for a few seconds, probably trying to find some words to fill in the silence, gave up eventually, and picked up from whatever was being discussed before I raised my voice. As if I didn't exist, or I didn't belong.

I hate this patterns, yet I see it repeating all the time. I often blame the distance between me and others in Canada for a lack of cultural knowledge, or local understanding from both sides. It's not about the language we speak, I understand them perfectly, but always I feel like my position as a foreigner coupling with the fact that very few Canadians know what Vietnam is besides the war leaves little in common between us. Many times, after I introduce myself, the other person would later ask "So what's the weather like in Taiwan?" or "Do you like the food from Singapore you can find here?" obviously having completely forgotten a name of a country that doesn't make sense to them.  

But in fact, the same thing happens when Im home, with people I have always assumed to know me so well. And not for the first time, but it still hurts like the first. Indeed, I have watched many of my deep and strong friendships wither every time I came home and realized I had less and less in common with my friends, who of course were going in different directions. That used to bother me a lot. Then I got used to it, and grew to accept that I would not have the same friends when I returned as when I left. I would have to make new friends. Or so I thought.

My life in Canada and my life in Vietnam don't intersect. There is no crossing point between the two except myself. They are separate spheres, I leave one to enter the other. Every time I came home, I felt like all the years I had spent in that distant country vanished like a dream. A dream I had some faint memory of, but did not connect with the reality I would be living at home. The same thing happens whenever I went to Canada. It's almost like a costume, before putting one on, I have to take the other off, then live accordingly to the costume I am having over myself. They are not simply two places I move back and forth, they are two different realities.

I remember when I went home after I graduated from Trent, thinking I would not be back in Canada anytime soon, if at all. I took a shower in my bathroom, and the faucet was exactly the same way it was when I left. I needed to tilt it a little bit in a crooked position to stop the flow. It was like that moment linked directly to the last time I took a shower before I left for Canada. And suddenly, those four years seemed so unreal and irrelevant. They were almost a dream that I woke up from, as if I had never been there.

And now, I realized that because the people in my life in Vietnam don't know anything about Canada, or living abroad for that matter, I am a fish out of water in both places. And the people I come into contact with in Canada, have no idea about living in Vietnam. Neither here nor there, the same old feeling still lingers. I don't have a relative who migrated before me, an aunt or an uncle who my parents and my grandparents know and can relate to. For them, the Canadian friends I tell them about are just names, foreign names that don't really ring any bell in their heads. They can't imagine the manner, the way of life, the customs, and of course the weather.

One of the girls in our group tonight asked me, when we were waiting to cross a busy street, if Canada has distinct seasons like Vietnam does. And I exclaimed "Of course, the seasons there are way more distinct than what we have here!". So when I mentioned Caribbean islands, they were quiet for a few seconds, and resumed their discussions on Cambodia. Just like if I mentioned I went to Nha Trang, my friends in Canada would not know what to say.

Then the thought about two separate realities came up. I turned to a girl sitting next to me and started explaining "You know, I feel like my life in Canada and my life here don't connect...." She didn't say a word. Another girl turned to us "What is that headache-causing topic you are rumbling about?" She stared at me, and turned away.

That moment, I felt so out of place. And it hurt even more because I was with my people, my friends, my born-in-the-same-year girls.

I was so sad, so sad I could cry.

Life decision

Sunday, 8 June 2014 Posted by Rain

1. So I've made a life decision, probably one of the biggest commitment I could ever walk into. Im always afraid of commitment, because I don't like the prospect that I can't leave something once Im fed up with it. Imagine starting something which may never end.
But on the other hand, I've come to a conclusion that all decisions bring certain risks, and we can't avoid making decisions just because there are risks that the decisions may turn out wrong. It's like you don't want to go out because you might get into an accident. There is always a chance of accident, of dying actually, any moment, but you can't stop living even if you are afraid.
These thoughts ran in my mind when I was walking in a cemetery this afternoon. Warm sunshine, caressing breeze, twittering birds and reading names of dead people and the year they died makes me think about life, death, risks and decisions. Well, that's me at 25 years old.
Thinking back, I have always been left on my own to make the big decisions in my life, and Im thankful to my family for that. I wasn't brought up by middle-class, professional parents, but somehow mine never really interfere with what I choose to do, even though most of the time I have no clue what Im getting into. Like when I went to Canada for the first time, I had no idea whatsoever, and my parents let me go, just like that. I went to Canada the second time, I still didn't have many ideas what I wanted or would do. And now this.
Well, somehow things have always turned out ok, or at least I try to think so. Im grateful that life has treated me well, and I often feel fortunate to have done what I have done (is that a sign of age?).  

2. And Im working on my thesis. With the books I have read so far on the topic, I already feel like I know what people will say when I interview them. I don't know how researchers can sustain enough interest in some topics to study the same thing over the course of their lives.

3. Do I know what I want? What I hope to achieve in life? Probably not. Right now I am content with living with short-term goals and tasks, rather than stressing myself out over what will happen in 20 years from now. Who knows? And who cares anyway? A human life is too small and insignificant, why freak out about small things which in the end will vanish like dust?

I was thinking dinosaurs could once be smart, civilized and all sorts of things. All it takes was one meteorite and they were wiped away. The same thing could happen to humans, and whatever species dominate the Earth after us will dig out some bones and try to speculate how the Earth used to look like. And they might never know there was one girl typing these lines about such scenario. So why bothers too much?  

Giao tiếp

Thursday, 24 April 2014 Posted by Rain

Hôm qua vừa học xong một khóa "Communication in Canadian classroom", đại loại là các thể loại kĩ năng giao tiếp. Cách từ chối, cách yêu cầu, cách nhận xét, cách khen ngợi, cách trình bày với người có nền tảng và văn hóa khác mình. Nhận chứng chỉ xong, đi xe buýt về nghĩ mông lung, học toàn cái cao siêu thế, chẳng hiểu có giao tiếp khá hơn không, chứ xưa đến nay mình hay bị ghét vì tội ăn nói lung tung, và vô số lần bị mắng cho te tua vì ăn nói thiếu suy nghĩ (mặc dù bản thân nghĩ mình chỉ nói sự thật), mà đấy là giao tiếp với những người cùng ngôn ngữ, cùng văn hóa, thậm chí cùng gia đình.

Kí ức xa xưa nhất về cái tội "vạ miệng" là hồi cấp 1, lớp 3 hay lớp 4 thì phải. Hồi dấy mình được chọn vào đội tuyển võ Wushu của trường, thật ra là tập thuộc 20 động tác bài quyền rồi diễn đi diễn lại, không có gì nghiêm trọng cả. Mỗi lần đi Hội khỏe Phù Đổng, hay khai mạc một sự kiện, hội nghị nào đó, cô trò hay được "bồi dưỡng". Các cô hay lấy tiền mua vở, mua sữa rồi phát cho bọn trò nhỏ, nhưng cũng có lúc đưa tiền tươi. Trong một lần như thế, trong khi đứng xếp hàng chìa tay để cô hiệu phó phát phong bì sau khi biểu diễn Wushu, mình, vốn là một đứa có vốn từ phong phú hơn các bạn cùng tuổi, đã xuýt xoa "đúng là đồng tiền mồ hôi nước mắt". Nói thế tưởng hay lắm, không ngờ cô hiệu phó giận tím mặt, rồi nói với cô chủ nhiệm của mình. Hồi đấy mình làm lớp trưởng rất oách, chỉ biết các cô không thích câu phát biểu đó của mình, nhưng không ai giải thích tại sao. Mãi đến lúc lớn hơn rồi mới hiểu, tại các cô không muốn nghĩ rằng đang đem học sinh đi kiếm tiền. Nhưng lúc đấy chưa được 10 tuổi, mình phải dậy sớm, nhiều lúc phải tập võ dưới trời mưa, hoặc có lúc quay phim thì đói mềm ra còn chưa được về, dĩ nhiên nghĩ rằng câu cảm thán của mình miêu tả rất chính xác tình huống ấy.

Tiếp theo lên cấp 2, vẫn tiếp tục làm lớp trưởng. Có lần cô hiệu trưởng mời các lớp trưởng họp bí mật để nghe báo cáo mật về tình hình học sinh lớp 8, lớp 9. Lúc đấy các bạn bắt đầu yêu đương nở rộ, giờ ra chơi đứng cầm tay nhau ngoài hành lang, hết giờ ôm eo nhau đèo xe đạp về. Dĩ nhiên các cô vô cùng lo lắng. Đến lượt mình, vì không được báo trước (họp bí mật mà lại, còn buông rèm kín mít), cái tội nghĩ gì nói đấy lại hại mình một phen nữa. Cô hiệu trưởng đã ghi vào sổ là "có một số bạn nam và bạn nữ đến nhà nhau chơi, làm gì không biết", theo đúng nguyên văn của mình. Sau buổi họp với các lớp trưởng theo phong cách mà bây giờ mình mới biết là rất giống với đấu tố thời cải cách ruộng đất, cô hiệu trưởng mời các giáo viên chủ nhiệm đến họp. Cô giáo chủ nhiệm lại giận tím mặt, gọi mình ra, nhưng không quát tháo gì, chắc cô cũng không biết giải thích cái lỗi ăn nói của mình ra sao, nên bảo "con nói là các bạn đến nhà nhau không biết làm gì thì có thể hiểu ra nhiều nghĩa không hay", và dặn dò "lần sau có chuyện gì nói với cô trước rồi hãy nói với cô hiệu trưởng". Mình vâng vâng dạ dạ, lờ mờ cảm thấy cái miệng của mình đã gây ra một vấn đề rất nghiêm trọng.

Chuyện ăn nói lăng nhăng, hỏi những câu tọc mạch thiếu suy nghĩ để người khác ghét thì vô số, kể ra không xuể.

Tua nhanh đến thời gian gần đây. Có một lần, ông trẻ ít khi gặp đến nhà chơi. Ông trẻ tầm tuổi bố mình thôi, hỏi "dạo này cháu làm ở đâu?", mình không biết nên bắt đầu kể từ chỗ nào trong lịch sử đi làm nhảy việc như cào cào và một lúc làm vài ba việc, nên trả lời hồn nhiên "cháu làm linh tinh, không cố định ạ". Vừa dứt câu thấy bác gái mặt biến sắc, đỡ lời nói tránh đi. Ông trẻ vừa về mình bị mắng té tát mà không hiểu tại sao. Bác bảo, nói như thế là rất hỗn. Đáng lẽ không đi làm ở đâu cũng phải nói cháu mới ra trường, chưa có hợp đồng lâu dài, đang đi thử việc, hay thế này thế khác. Nói "làm linh tinh" là không chấp nhận được. Rồi bác cho một bài giảng dài lê thê về việc người lớn có quan tâm thì mới hỏi, và phải biết lựa lời mà nói, nếu cứ tiếp tục thế này sẽ đến một lúc không ai hỏi han gì đến mình (nhưng bác không biết đấy chính là điều mình muốn).

Tất nhiên lúc bị mắng như tát nước vào mặt thì mình vừa sững sờ, không hiểu sao bị mắng, vừa bực mình. Nhưng sau này nghĩ lại thì lờ mờ hiểu ra (có vẻ mình là đứa chậm hiểu), rằng với cái mác đi du học nước ngoài về, những người hỏi câu "đang đi làm ở đâu" và những người thân trong gia đình kì vọng rằng mình sẽ nêu ra tên công ty nào đó, một chức danh dễ hiểu nào đó, như "trợ lý giám đốc", "thư kí", "kế toán", "giảng viên". Mọi người cho rằng chữ "linh tinh" là một thái độ hỗn láo vì nó thể hiện rằng mình không muốn trả lời câu hỏi, không muốn tiếp chuyện (ở một chừng mực nào đó thì cũng không sai), chứ không nghĩ như mình, rằng đó là một từ ngắn gọn để miêu tả một trạng thái vô cùng phức tạp, nếu giải thích kĩ càng ra cũng chẳng ai muốn nghe.

Sau này, trong một chuyến đi về quê, ông trẻ khác cũng hỏi câu "làm ở đâu". Rút kinh nghiệm, mình trả lời tử tế, cả câu, "cháu đi làm chỗ này chỗ khác ông ạ" ("linh tinh" được thay thế bằng "chỗ này chỗ khác" - dài gấp đôi số từ) - ôi thế không được ổn định à, cũng vất vả nhỉ? - vâng, cũng hơi vất vả ạ - sao không kiếm chỗ nào ổn định mà làm? không kiếm được à? - vâng, cháu không kiếm được.

Đoạn hội thoại đến đây thì bị chen ngang bởi ông chú ngồi nghe ở ngoài sốt ruột quá, lên tiếng giải thích rằng cháu nó thật ra kiếm được rất nhiều tiền. Mình không nói tiếp gì nữa. Mình không lấy gì làm phiền lòng nếu những người cả năm mới gặp một lần nghĩ rằng mình là một đứa tốn tiền cha mẹ đi du học về nhưng không kiếm được chỗ làm ổn định, thua đứa học cao đẳng ra trường được nhận ngay làm kế toán công ty xuất nhập khẩu. Nhưng có vẻ những người thân lấy thế làm xấu hổ, và phải lên tiếng thanh minh, cùng với vài lời trách mắng vì cái tội ăn nói không gãy gọn của mình. Như thế thì ra ngoài nói thiên hạ ai người ta nghe!

Có hai vụ khác nữa, mình bị mắng cho tơi tả cũng vì một câu nói, mà không hiểu tại sao. Một vụ là thằng em họ thích làm DJ hơn thích học. Hôm đó ăn uống đông đủ gia đình, ông chú đang chê trách thằng em, mình đang ngồi gặm đùi gà tự nhiên bị lôi vào cuộc. "Chị Bống thấy em Cún thích chơi nhạc như vậy có được không?" Dĩ nhiên là ông chú trông chờ là mình, vốn nổi tiếng trong họ là ham học, học giỏi này nọ, sẽ vào hùa để nhằm kéo thằng em về con đường chính đạo. Mình trả lời đơn giản là "Con không có ý kiến". Lúc đấy mình nghĩ, việc mình thấy thế nào thì quan trọng gì, có phải vì mình nghĩ việc học là quan trọng mà thằng em sẽ nghe đâu. Bố mẹ nó nói rát họng nó còn để ngoài tai nữa là chị họ. Vừa nói xong thì ông chú nổi giận lôi đình, mắng mình là đứa vô trách nhiệm, thiếu quan tâm đến gia đình, được họ hàng nâng đỡ đầu tư mà bây giờ không làm tròn bổn phận với các em, mắng cho không ăn xong nổi cái đùi gà.

Còn một vụ thì bây giờ cũng không nhớ mình đã nói gì, đại loại "mỗi người có một sở thích khác nhau", thế là bố cũng nổi giận lôi đình, rồi lôi chuyện mình ủng hộ Học Bổng Gạo (mà HBG là do cô mình - em bố - khởi xướng, có phải cha vơ chú vẩn ở đâu không ai biết), tức là lo chuyện thiên hạ, còn gia đình thì bỏ bê, không biết nghĩ cho bố mẹ. Nói chung mình thấy cơn giận rất vô lý, và những lời mắng mỏ cũng rất vô lý. Bố gào ầm nhà, mình sau lúc ngơ ngác ban đầu thì cũng bị bực bội lây.

Thế đấy, nhiều khi thấy cứ học những lý thuyết và kĩ năng sách vở, để giao tiếp với những người ở đâu đâu, nhưng với những người gần gũi nhất thì ngày càng xa lạ. Khoảng cách trong tư tưởng, suy nghĩ, cách biểu đạt ngày càng lớn. Trong gần ba năm sau khi tốt nghiệp ở nhà, mình phải hứng chịu không biết bao nhiêu vụ căng thẳng, có vài lần đã lên mạng tìm nhà để định ra ở riêng. Đến mức nhiều khi mình sợ nói, không biết lúc nào mình sẽ làm mọi người bực bội.  Cũng có vài lần bị đuổi ra khỏi nhà, bây giờ không nhớ rõ nguyên nhân tại sao. Vài lần sau giờ làm cố tình đi lang thang ngoài đường để qua giờ cơm, khỏi phải giáp mặt với ai lúc về đến nhà. Rất nhiều lần đóng cửa khóa trong để khóc vì những cơn giận dữ mình không hiểu tại sao ầm ập kéo đến, đổ lên đầu làm mình tối tăm mặt mũi.

Cũng có thể mình đã thay đổi đến mức không hiểu nổi tư duy và cảm xúc của những người trong gia đình. Có thể sự giận dữ của người thân là phản ứng từ nỗi bất lực, khi chứng kiến đứa con, đứa cháu vì "ở Tây" lâu, nên chuyển biến theo cách không còn giống với những gì mọi người cho là "bình thường", là biết điều, là biết ăn nói có suy nghĩ. Cũng có thể mình đã quên mất cách giao tiếp như một đứa con, đứa cháu, trong một gia đình Việt Nam với người lớn tuổi, với cha mẹ, vì mình đã sống một mình ở một đất nước phương Tây lâu quá. Có thể là sự khác biệt về giá trị. Tất cả những điều đó, dù có học bao nhiêu khóa kĩ năng giao tiếp, chắc là cũng khó trở về như cũ được.

Not too bad for a first-timer

Tuesday, 22 April 2014 Posted by Rain

Being an extreme introvert, I generally are not thrilled by new experience. I am a creature of habit and familiarity, especially when it comes to social situations. First time backpacking, first time visiting boyfriend's family, first time living in a stilt house with an ethnic minority family, all those first times gave me anxiety. So when I know Im going to be a Teaching Assistant for the first time, not only I didn't know what to expect, but I went in with a dislike for the job. My previous attempt at being a teacher never went well. I have tried teaching English to both adults and children, I don't know how they felt, but I didn't like teaching. Worse still, before I left for Canada, I applied for teaching positions in four English centers, and failed all four. The recruiters, who are teachers themselves, said I don't display enthusiasm, my voice is too flat and monotone, I don't have good structure for my lesson, or in general, I am too boring to be an English teacher.

Naturally, my biggest concern when I started this term was being a TA. The very first day, I was accompanied by the lead TA, a big woman with a serious face. She sat at the back, stared at me. I looked up, the room was full of students, mostly girls. It was 9.30am the Monday after 3 weeks of winter break. Everyone looked patient, but tired. The room seemed so big, and I so small. Half way through it, I suddenly realized I had been frozen on my chair with my legs crossed, and my arms rigidly folded on the desk. By the end of the semester, I could comfortably walk around and even casually sit on the desk without feeling too conscious. In the first half of the term, I counted down every tutorial to the reading week; and sometimes felt like the tutorials never end, but by the second half, I found myself write down things I want to change for next year, and things I will say to students. I guess teaching is really a learning experience. Someone says teaching is an experiment, and a classroom is also a lab. It's nice when things turn out great, when questions and materials I prepared are well received by the students; but when my preparation doesn't meet the same level of enthusiasm from students, it really sucks.

I could finally find one thing I like about teaching. When I stand in front of a class, sometimes I could feel the collective energy being formed in the air. It is almost like kindling a fire from wet leaves. If I am careful, if everything is right, the fire will get bigger and bigger, and before we know it, everyone is carried away in an intense debate. I like the feeling of nurturing that fire. But if I pose a wrong question, or a right question at a wrong time, or if I fail to respond adequately to a student, the fire might disappear, just as fast and unexpected as when it starts. The nature of discussion-based tutorials makes it difficult to predict and prepare, which keeps me surprised all the time. Sometimes the same set of questions work very well with one class, and not at all well with another.

I still remembered how I struggle to keep track of time, know what questions to ask next, remember students' name and respond to students all at the same time. By the end, I thought I could manage to do all those tasks quite naturally. Plus, in the first half of the semester, I relied too much on the students to push the tutorial forward, but gradually I realized that I must set the agenda and know clearly what I want them to know, that way even if their answers to my questions are different, I could control what they get out of the tutorials.

I read through the students' evaluation yesterday, and there are a few points I need to jot down for my own record. I notice that in general, good students tend to give me positive feedback, and the ones that circles a lot of negative words such as "unsatisfactory, poor" seem to be not interested in the class themselves. This confirms a psychological theory, which states that people tend to like things they make more efforts in. It goes both ways. You work hard for things you like, and if you already work hard, you will find reasons to like it.

Some good points many of them acknowledge are
- use of videos, images, powerpoint, handouts  (they interpreted this as a I am well-prepared)
- friendly and approachable, comfortable learning environment, respect and accept their opinions (I don't know how they get this impression though, some said no one gets judged)
-   I am quite surprised that a few students comment on how I know a lot about the topics and the materials. I have been worried almost the whole semester that I don't know much about Canadian society so I can't provide good explanation to the students compared to other TAs. Some students also says they like how I could bring in contemporary examples to demonstrate the concepts. I guess all the time I spent researching and preparing paid off.

Some  points I receive negative feedback are
- Explain concepts clearly and thoroughly; well, it's hard to remember how I felt in my first year, because it's already 7 years ago (I will tell students next year to ask, because I may assume they know something they don't)
- Tie each topic to the course as a whole. I am not sure about this myself. I started TA-ing the first day I was on campus, how am I supposed to know what the whole course is like?
- One person commented that "it's hard to understand her fully", and one commented "sometimes hard to understand her accent". I sort of want to tell them I have worked as a simultaneous interpreter for a UN conference. But I guess if only one out of 60 students complains, it's not my problem. Im actually glad that I only know this at the end of the semester, when I have gained enough confidence, otherwise such a feedback might crush me when I first started.

Mixed reactions
- Level of energy: I have been worried about this a lot, because Im not the kind of overtly energetic teacher who jumps up and down, tells jokes and laughs. I hope students will like me because of the knowledge and information I could provide, not the way I provide it. So some say I display good enthusiasm and energy, some say I don't.
- Engage students in discussion: same as above, some say I engage students well, some disagree. I don't know how to do differently than what I have done actually. On the one hand, students don't like to be called on, on the other hand, they don't raise their hands, and expect that I will know the interesting thoughts running in their heads.
- Lead tutorials: Some students think I guide the class very well, some think I need to be more of leader (does this mean to be more aggressive?)

Strange as it is, I actually look forward to meeting new students who I can call mine in September. Yesterday I proctored their exam and it's so cute to see students in my tutorials clustered around me although they can sit anywhere they want. That makes me think of puppies (been watching lots of dogs and cats' videos on Youtube lately). I guess by now I am really someone they know, and writing their exams in the rows I am responsible for provides them a sense of comfort. So I survive another first-time experience. All in all, I believe I will do a better job next year.

4 tháng

Posted by Rain

Thế là mùa xuân cuối cùng cũng đến, loạng quạng tiến hai bước lại lùi một bước, cứ như trêu ngươi. Một hôm trời đã ấm, nắng đã vàng, gió đã mát chứ không còn lạnh, đi ngoài đường lòng vui phơi phới, thì hôm sau tuyết lại rơi, sáng ngủ dậy kéo rèm nhìn ra cửa sổ thấy mái nhà trắng xóa mà không tin vào mắt mình. Năm nay mọi người bảo mùa đông rất tồi tệ. Số mình đúng là may mà, quay trở lại Canada sau ba năm gặp ngay mùa đông dài lê thê và nhiệt độ xuống thấp mức kỉ lục. Ngày thứ hai đi học đã được nghỉ vì cộng cả gió và độ ẩm, nhiệt độ xuống tới gần âm bốn chục, tức là nếu láng báng ở ngoài mà không che chắn cho kĩ, chỉ sau năm phút là mảnh da hở sẽ bị đông cứng ngay.

Ở xứ lạnh, bước chuyển thời gian thật rõ rệt. Cuối tuần ngày đầu xuân, ngồi trong phòng mình thấy dưới đường có hai đứa trẻ chơi cầu lông, bên hiên nhà đối dêện có hai ông bà già tóc bạc lơ phơ bắc ghế ra ngoài ngồi sưởi nắng. Giống như mùa xuân mang sự sống trở lại. Những con người suốt cả mùa đông không biết trốn ở đâu, đến khi trời ấm lên bắt đầu kéo nhau ra ngoài. Người chạy thể dục, người dắt chó đi dạo, người đạp xe, người xách túi đi chợ, tự nhiên nhìn quanh cảm giác mình đang ở một thành phố, chứ không phải một ốc đảo trắng toát như bốn tháng vừa qua. Rồi cỏ và hoa. Tuyết tan được vài ngày, nắng ấm và những trận mưa xuân rất ngắn cũng đủ làm cỏ lên xanh rì. Hôm qua đi học về đã thấy những bụi hoa đầu tiên. Lần nào ở đây mùa xuân mình cũng cảm thấy sự sống gấp gáp của vạn vật. Nếu không mọc lên nhanh, đơm hoa nhanh, rồi nhanh nhanh chóng chóng kết quả, rồi vùi những hạt mầm đó vào đất, hoặc để những chú sóc tích trữ hạt về tổ, thì chẳng mấy chốc mùa thu sẽ lại tới, cây sẽ rụng sạch lá và thế là hết. Bây giờ đã gần cuối tháng 4, cây cối vẫn khẳng khiu đâm lên trời, chưa ra lá non, vậy mà cuối tháng 8 lá đã bắt đầu rụng, cuộc sinh tồn ngắn ngủi gấp gáp như chạy đua.

Mình trở lại với những ngày đi xe buýt, im lặng chờ đợi, im lặng ngồi trên ghế nhìn ra ngoài cửa sổ, rồi im lặng đi bộ về. Cuộc sống ở Canada, có lẽ ở cả các nước phương Tây khác, trật tự và đoán trước được đến từng phút. Như việc đi xe buýt chẳng hạn. Người ta luôn biết được một chuyến xe sẽ đến trạm lúc mấy giờ, đi từ bến này đến bến khác mất bao lâu, và chỉ muộn hoặc sớm năm phút cũng sẽ khiến nhiều người bị lỡ việc. Thời gian bị chẻ nhỏ ra. Con người không có kiểu vội vã gấp gáp ở các đô thị lớn, nhưng lúc nào cũng ý thức rất rõ về thời gian. Kể cả khi ngày dài đêm ngắn vào mùa hè, và đêm dài ngày ngắn vào mùa đông, người ta vẫn phải để ý kĩ bây giờ là mấy giờ.

Và mình cũng trở lại sự đơn độc, nhưng không đến nỗi quá khó chịu như ngày trước. Có thể vì mình đã lớn và đã quen với việc không cần bạn bè tíu tít, cũng có thể vì nhờ đã ở đây, nên cuộc sống nhanh chóng đi vào quỹ đạo của những thói quen, đến trường, về nhà, chứ không có nhiều khoảng trống do bỡ ngỡ. Thật ra ở một mình có cái hại, là ít tiếp xúc với người khác, dẫn đến hậu quả mà như một người bạn của mình nói "là mất phản xạ xã hội", nghĩa là những chuyện đơn giản ai cũng hiểu thì mình lại không nghĩ ra. Nhưng cũng có cái lợi, ví dụ như suy nghĩ được thông suốt hơn nhiều, có thời gian mà nghiền ngẫm. Mình cảm nhận những niềm vui nho nhỏ rõ nét hơn, như tiếng chim hót buổi sáng, hoặc một món ăn ngon mình nấu. Có thể nhiều người sẽ nghĩ là, vì không có gì vui nên mới vui nhỏ nhặt như thế. Cũng có thể, nhưng mình nghiêng về hướng đấy là hai kiểu vui khác nhau. Khi sống ở nhà, mình sẽ vui khi đi ra ngoài, ăn hàng, hoặc nghe được một buổi biểu diễn miễn phí hay. Ở đây thì thường là mình sẽ đi chợ, tự kì cạch tẩm ướp, và vì mình không bao giờ nấu theo công thức, nên trong khi nấu sẽ không biết trước hương vị thế nào. Kiểu đầu là thưởng thức cuộc sống, còn kiểu sau là trân trọng cuộc sống.

Nhưng không có cảm giác nhớ nhà. Mình thật sự chẳng nhớ gì cả, thỉnh thoảng có nghĩ đến một vài món ăn, cũng không đến nỗi thèm vật vã như ngày xưa. Nếu ai đó nói với mình vào tháng 9 năm 2007, khi mình mới đặt chân đến Canada, rằng sẽ có một lúc mình không thấy nhớ nhà, cũng không thấy gì cả, chắc mình sẽ rất nghi ngờ. Cũng không phải vì mình thích ở đây quá. Mình không ghét, nhưng cũng không yêu đương say đắm gì thành phố này. Nhiều đêm vẫn mơ hẹn bạn ở Hà Nội, rồi tỉnh dậy, nhìn quanh căn phòng và nhớ ra, mình không thể gặp bạn được. Mộng và thật cứ đan xen với nhau. Nhưng rồi cảm giác chới với khi mới tỉnh dậy đó cũng qua rất nhanh. Ừ thì không ở nhà, nhưng có vẻ điều đó cũng không khiến mình bận tâm nhiều nữa.

Sau 4 tháng, mình học được 2 lớp, làm trợ giảng 3 lớp, tham dự một số khóa tập huấn cho trợ giảng, các workshop dạy kĩ năng viết lách, mỗi tuần đi bơi 2 lần, học được một lớp ballroom dance, nhưng khá thất vọng vì hết khóa vẫn không khác gì lúc chưa học, hoàn thành được phần việc còn lại của mấy dự án mình làm trợ lý nghiên cứu còn dở, gặp được một số sinh viên và gia đình người Việt ở đây, biết được mấy tuyến xe buýt trong phạm vi đi bộ 20 phút từ nơi ở, đi được những địa điểm phục vụ nhu cầu tối thiểu như ngân hàng, siêu thị, bến xe, trung tâm thương mại. Và lại còn đi khám răng được hai lần để chuẩn bị đi nhổ răng khôn nữa.

Nhưng tất nhiên không phải mọi thứ đều suôn sẻ. Có một cảm giác rất khó chịu mình đã vượt qua, là sự lạc lõng giữa những người học cùng. Khoảng hai tháng đầu, có những lúc mình đã nghĩ đến chuyện nghỉ học, chuyển ngành, vì chán nản với kiểu lúc nào cũng xoáy vào các vấn đề của Canada và Mỹ, những cuộc thảo luận thì bạn cùng lớp (là những người vừa tốt nghiệp đại học lên thẳng thạc sĩ, chưa đi làm ngày nào) phun ra toàn những thuật ngữ cao siêu đọc méo cả mồm, mà những người đó bản thân chưa chắc đã hiểu. Mình không tham gia đóng góp được gì, và rất nản. Cứ như thế, đến một lúc mình nhận ra, thật ra việc những người học cùng không biết, không quan tâm, và không hứng thú với những điều mình biết về Việt Nam là chuyện bình thường. Bản thân mình có biết gì về các nước khác trong Đông Nam Á đâu, tại sao lại kì vọng họ phải biết về mình. Sau khi nhận ra chân lý đấy, mình thấy thoải mái hơn, và cũng bớt suy nghĩ hơn về những sự im lặng sau mỗi lần giơ tay. phát biểu.

Hôm trước tự dưng nghĩ, 25 tuổi mà chẳng phải đi làm, không lo chồng con, nói một cách thành thật thì được trả tiền để làm công việc mình vốn làm giỏi nhất (so với các việc khác) và thích làm nhất, là đọc và viết, quả là không có sung sướng nào bằng.